Lo cho tương lai từ hôm nay

Theo thống kê, hiện 60% người cao tuổi Việt Nam không có lương hưu hay trợ cấp xã hội thường xuyên. Ảnh: Dương Ngọc .

Tọa đàm “Chăm sóc và phát huy vai trò người cao tuổi” là dịp để các nhà hoạch định chính sách, nhà quản lý, các chuyên gia về dân số và gần 200 hội viên nông dân, phụ nữ của các tỉnh Hòa Bình, Phú Thọ, Hải Dương trao đổi những kinh nghiệm của các quốc gia trong việc ứng phó với già hóa dân số, cũng như chia sẻ làm thế nào để đón tuổi già một cách chủ động nhất.

Buổi tọa đàm do Trung ương Hội Nông dân Việt Nam, Trung ương Hội LHPN Việt Nam phối hợp cùng Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc tại Việt Nam (UNFPA) tổ chức ngày 26/9 vừa qua.

Đa số người già chưa được hưởng “lưới an toàn” cơ bản

Năm nay đã 65 tuổi nhưng ông Nguyễn Tất Bô (xã Quang Trung, huyện Kinh Môn, Hải Dương) vẫn phải ngày ngày chăm chỉ làm việc. Vợ chồng ông Bô có 3 người con đều ra ở riêng và ở xa. Cả 3 đều có hoàn cảnh khó khăn, việc giúp đỡ bố mẹ chỉ có thể ở việc thăm hỏi, động viên tinh thần. Ông Bô kể: Ngoài phụ cấp thường xuyên hơn 1,1 triệu/tháng, mỗi mùa, vợ chồng ông vẫn phải cấy 3 sào ruộng, đến vụ đông phải trồng thêm màu mới đủ sống. Thế nhưng thu nhập này chỉ mới đủ cho 40-50% nhu cầu thực tế. Vợ chồng ông càng phải chắt bóp hơn mỗi khi đau ốm vì không có bảo hiểm. Vợ ông Bô rất ngại đi khám vì lo tốn kém tiền nong hay sợ làm phiền con cháu nên vẫn thường giấu bệnh. Khó khăn là thế, nhưng theo ông Bô, vợ chồng ông vẫn thuộc vào diện “may mắn” của làng, bởi còn rất nhiều gia đình khó khăn hơn ông.

Câu chuyện mà ông Bô chia sẻ được rất nhiều người trong buổi tọa đàm đồng cảm bởi nó không quá xa lạ, thậm chí quen thuộc với đa số người tham dự. Theo bà Nguyễn Thị Lan – Phó Ban Truyền thông và sức khỏe – Trung ương Hội Người cao tuổi: Trung bình mỗi người cao tuổi gánh chịu 3- 4 bệnh. Khó khăn lớn nhất đối với người cao tuổi ở nông thôn chính là đảm bảo chất lượng cuộc sống. Nhiều người già không chỉ phải “tự thân vận động” cho cuộc sống của mình mà còn phải hỗ trợ thêm cho con cháu, chăm sóc, nuôi dạy cháu cho con mình đi làm ăn xa...

Bàn về vấn đề này, GS.TS Nguyễn Đình Cử (Trường Đại học Kinh tế Quốc dân) cung cấp thông tin: Đa số người cao tuổi ở Việt Nam là phụ nữ, cứ 150 cụ bà có 100 cụ ông. 72% người cao tuổi sống ở nông thôn. 60% người cao tuổi không có lương hưu, trợ cấp xã hội thường xuyên. Như vậy, đa số người cao tuổi chưa được hưởng “lưới an toàn” cơ bản. Đặc biệt, tỷ lệ người già sống cô đơn hoặc hai vợ chồng già sống với nhau tăng đột biến. Chỉ trong 15 năm (1993-2008), tỷ lệ này tăng hơn gấp đôi (từ 12% lên 30%). “Đặc biệt, gần một nửa số người già tự nhận sức khỏe của mình yếu. Với gần 10% dân số là người từ 60 tuổi trở lên, đây là đối tượng chính của chính sách an sinh xã hội – một chính sách mà Đảng và nhà nước hết sức quan tâm” – GS.TS Nguyễn Đình Cử nói.

Còn theo ông Brucce Campell– Trưởng đại diện UNFPA tại Việt Nam, kết quả cuộc khảo sát về già hóa dân số ở Việt Nam năm 2011 cho thấy: Có tới 39% những người cao tuổi hiện nay vẫn đang làm việc, chủ yếu ở nông thôn. Hầu hết họ đều có thu nhập thấp và không ổn định. 17% người có tuổi sống dưới mức nghèo khổ.

Chủ động đón tuổi già ra sao?

“Làm thế nào để đón tuổi già một cách chủ động?”; “Có những cách làm nào để tạo thu nhập khi về già?”, “Lương hưu của những người cao tuổi có được tăng không?”, “Những tiêu chuẩn để vào trại dưỡng lão hoặc trung tâm nuôi dưỡng người già, trung tâm bảo trợ xã hội là gì?... là những thắc mắc, mong muốn của hầu hết các ý kiến của những hội viên nông dân, phụ nữ trong buổi tọa đàm.

Cũng là một người trên 60 tuổi, GS.TS Nguyễn Đình Cử chia sẻ rằng: Để chủ động đón tuổi già, ngày trẻ tuổi cần tránh xa thuốc lá, rượu chè. Bởi chỉ cần “chớm già”, thứ nghiện này đã có thể “phát huy” tác hại một cách rõ rệt. Bên cạnh đó, làm việc chăm chỉ và có tích lũy bằng cách đóng bảo hiểm tự nguyện, gửi tiết kiệm... cũng là cách để chúng ta thoải mái đón “tuổi già sầm sập đến”. Ngoài ra, một việc rất quan trọng, cần phải làm từ lúc trẻ tuổi, đó là kế hoạch hóa gia đình. “Nếu sinh đủ số con, để nuôi dưỡng tốt, khi chúng ta già, con cái đã trưởng thành và tự lo cho cuộc sống của mình. Nếu không kế hoạch, chuyện “vừa đeo kính vừa quấy bột” cho con là chuyện không phải hiếm có!” – GS Cử hóm hỉnh chia sẻ.

Đồng tình với quan điểm này, ông Brucce Campell cho rằng: Người cao tuổi hiện nay là người trẻ tuổi trước đây và người trẻ tuổi hiện nay sẽ là thế hệ người cao tuổi trong tương lai. Chính vì thế, đầu tư cho y tế, giáo dục, tham gia vào sự ổn định lớp thanh niên đóng góp phần quan trọng vào việc giải quyết các nhu cầu của thế hệ người cao tuổi trong tương lai.

Thu Nguyên