Loại “Chí Phèo” vì lo học sinh “học” theo Chí?

Vừa qua, dư luận xã hội lại được chứng kiến một đề xuất “lạ”, đó là việc ThS Nguyễn Sóng Hiền - nghiên cứu sinh tiến sĩ Trường ĐH Newcastle (Australia) cho rằng, nên loại bỏ tác phẩm tác phẩm "Chí Phèo" ra khỏi chương trình sách giáo khoa THPT. Nghiên cứu sinh Hiền cho rằng, tác phẩm này không có ý nghĩa nhiều về mặt giáo dục mà ngược lại, có thể có những tác động xấu về mặt nhận thức của học sinh.

Trước đề xuất nói trên, là giáo viên dạy Ngữ văn lâu năm, cô Nguyễn Thị Thu Trang (Hệ thống Giáo dục Học Mãi) cho rằng, tác phẩm "Chí Phèo" là tác phẩm xuất sắc của văn học hiện thực phê phán trước Cách mạng mà đem đặt vào thế kỉ 21 để đánh giá thì có hợp lí hay không? Điều này cũng giống trước đây khi phê phán kết thúc của chuyện cổ tích Tấm Cám từ góc nhìn hiện đại nói rằng Tấm quá vô nhân đạo, trong khi kết thúc có hậu theo triết lý "Ác giả ác báo - Ở hiền gặp lành" là đặc trưng của chuyện cổ tích và theo cách quan niệm của dân gian.

Tính bạo lực và bất mãn trong tác phẩm "Chí Phèo", cô Trang phân tích: “Khi học, học sinh đều nhận ra và các giáo viên giảng dạy đều định hướng được học sinh không hướng về nội dung đó mà trọng tâm là số phận người nông dân trước Cách mạng với bi kịch tha hóa, lưu manh hóa. Tôi không đồng ý ý kiến bỏ tác phẩm "Chí Phèo" khỏi chương trình SGK, theo tôi đó chỉ là 1 cách nhìn phiến diện, chủ quan và không bám rễ vào văn hóa dân tộc”.

Ths Nguyễn Sóng Hiền - người đề xuất loại tác phẩm "Chí Phèo" khỏi SGK Ngữ văn lớp 11.

Trước nhiều ý kiến trái chiều của nhiều giáo viên, chuyên gia, nhà quản lý giáo dục về đề xuất của mình, Ths Nguyễn Sóng Hiền cho biết: Về quan điểm cá nhân, mình không phải là nhà phê bình văn học. Mình nhìn ở góc độ có thể được cảm nhận bởi một người đọc và học văn bình thường như nhận thức của những học sinh của lớp 11 có thể cảm nhận trong bối cảnh xã hội hiện nay.

Đó chính là mặt trái của tác phẩm mà nếu như đứng trên quan điểm của một người biên soạn SGK, chúng ta cần phải cân nhắc và lưu ý tới khi đưa vào giảng dạy cho các em ở lớp 11, độ tuổi mà sự phát triển nhận thức và xã hội chưa đầy đủ, cái xấu nhiễm nhanh hơn cái tốt thì những tác động tiêu cực của mặt trái tác phẩm không ai dám chắc là nó có ảnh hưởng nhận thức tới các em không?

“Tôi không phủ nhận giá trị nhân văn và nghệ thuật của tác phẩm nhưng liệu ai dám chắc được rằng tất cả các giáo viên dạy Văn có thể truyền tải đầy đủ những điều đó cho các em trong khi nó cùng chỉ được dạy trong một vài tiết học với trích đoạn chứ không phải chỉnh thể? Ai dám chắc được rằng tất cả các em có thể lĩnh hội những giá trị nhân văn đó hay chỉ hiểu một cách hời hợt để rồi bắt chước những hành vi của Chí?” - Ths Hiền chia sẻ thêm.

Cũng theo Ths Hiền, giáo dục cần phải hạn chế tối thiểu những gì có thể tác động xấu và tiêu cực đối với các em đặc biệt ở những lứa tuổi này. Các nhà quản lý giáo dục, các nhà chuyên môn, các nhà biên soạn SGK cần có những cái nhìn thấu đáo, xem xét toàn diện khi đưa bất kỳ một chương trình dạy học nào, một tác phẩm hay nội dung nào vào dạy cho các em ở bất kỳ cấp độ nào liệu nó có tác động tiêu cực đến nhận thức các em hay không? Nó có phù hợp với sự phát triển tâm sinh lý của các em trong độ tuổi đó không? dù nó có là tác phẩm kinh điển đi nữa.

Quang Huy