Lời giải cho bài toán lao động khuyết tật

 

Doanh nghiệp hình thành từ các tổ sản xuất đang hoạt động có hiệu quả. Ảnh: Chí Cường

 

Công ty TNHH thiết bị và sản phẩm an toàn Việt Nam (Protec – thuộc Quỹ phòng chống thương vong châu Á) ở khu công nghiệp Nội Bài (Sóc Sơn – Hà Nội) sử dụng phần lớn lao động khuyết tật, đã áp dụng nhiều phương pháp để hóa giải những khó khăn khi công nhân là đối tượng lao động đặc thù. Theo quy định, người khuyết tật chỉ lao động 7 tiếng/ngày, để đảm bảo dây chuyền hoạt động đúng công suất, công ty đã thực hiện điều chuyển nhân sự ở những khâu khác “thế chân” cho công nhân khuyết tật khi tan ca.
Bà Nguyễn Ánh Cẩm, Trưởng phòng nhân sự công ty cho biết, do được đào tạo, công nhân tại đây có thể đảm nhiệm nhiều vị trí khác nhau nên việc điều chuyển vẫn đảm bảo năng suất lao động.

 

Bà Cẩm cho rằng, quy định doanh nghiệp ở tất cả các thành phần kinh tế phải nhận lao động khuyết tật là hoàn toàn khả thi. “Trong ngành công nghiệp nặng, hóa chất, công nghệ cao... nghe qua có vẻ không thể tuyển công nhân là lao động khuyết tật nhưng theo tôi họ vẫn đảm trách tốt các vị trí ở văn phòng. Trong các khách sạn lớn, tại sao không tuyển được vài chục lao động khuyết tật vào trực điện thoại hoặc làm công tác văn phòng. Tại đây phần đa tuyển các cô “chân dài” sau một thời gian làm “cứng” sẽ điều chuyển ra làm lễ tân. Việc “linh hoạt” này có lợi cho doanh nghiệp nhưng lại thể hiện sự không có trách nhiệm với xã hội” – bà Cẩm nói.

Cùng chung quan điểm trên, nhiều doanh nghiệp khi được hỏi đều cho rằng, lao động khuyết tật ở mức độ nhất định nào đó vẫn có thể đảm trách tốt công việc nếu được bố trí một cách phù hợp.

Theo số liệu thống kê của các nhà nghiên cứu, ở nước ta có 69% trong tổng số 5,4 triệu người khuyết tật nằm trong độ tuổi lao động nhưng chỉ có 15% người có việc làm.

Dạy nghề, chuyển giao “công nghệ” quản lý, hạch toán, tìm đầu ra... để người khuyết tật đứng ra tự lập doanh nghiệp đang là cách làm có hiệu quả. Trung tâm chăm sóc sức khỏe, dạy nghề và tổ chức sản xuất cho thanh thiếu niên khuyết tật (12/172 Lạc Long Quân, Hà Nội) đang thực hiện đào tạo theo mô hình này.

 

Tại đây, học viên được học các nghề như cắt may, thêu, vẽ, sơn mài, gia công hàng xuất khẩu... Thành lập từ năm 2000, đến nay đã có hàng trăm người khuyết tật được đào tạo nghề. Đồng thời Trung tâm cũng dạy cách quản lý, hạch toán kinh doanh, tìm đầu ra, thiết kế mẫu mã... tạo tiền đề cho lao động khuyết tật tự tách ra thành lập các doanh nghiệp sản xuất độc lập.

Bà Lê Minh Hiền, Giám đốc Trung tâm cho biết, cách làm trên là hướng đào tạo của Trung tâm, khi mọi yếu tố chín muồi sẽ tạo điều kiện cho nhóm tách ra lập doanh nghiệp, hoạt động kinh doanh độc lập. Hiện 1 nhóm 20 người, do học viên Đặng Trần Thành đứng đầu đã tách ra lập Công ty Thủ công mĩ nghệ 5 mầu, số 1/189/81 Hoàng Hoa Thám (Hà Nội) chuyên sản xuất đồ thủ công mĩ nghệ lưu niệm. Giám đốc Đặng Trần Thành cho biết tình hình kinh doanh của công ty rất khả quan. Hiện các mặt hàng thủ công mĩ nghệ của công ty không chỉ gói gọn ở thị trường trong nước mà còn có thị phần ổn định ở các nước như Đức, Nhật Bản. Thu nhập của công nhân đạt 1,5 triệu đồng/tháng, công nhân thiết kế đạt 2 triệu đồng/tháng. Mọi hoạt động từ thiết kế mẫu, chào hàng, giao dịch mua bán đều do những người khuyết tật như anh đảm nhiệm.

Cũng tại Trung tâm này, sắp tới sẽ có thêm 1 nhóm chuyên làm tranh sơn mài được tách ra. Bà Hiền cho rằng, với cách chuyển giao “công nghệ” từng phần như trên sẽ tạo ra được những doanh nghiệp, những tổ hợp sản xuất do chính những học viên khuyết tật làm chủ.

Sự xuất hiện ngày càng nhiều những tổ hợp sản xuất tại gia cũng đang là mô hình giải quyết tốt vấn đề việc làm cho người khuyết tật. Khu vực Hà Tây cũ, nơi tập trung nhiều làng nghề khắc chạm, mây tre đan, dệt, thêu truyền thống với các tổ hợp sản xuất tại gia đã giải quyết được một lượng lớn lao động là người khuyết tật có việc làm, thu nhập ổn định. Ông Nguyễn Ngọc Chiến, Phó phòng LĐ,TB&XH huyện Mĩ Đức cho biết, trên địa bàn thường xuyên mở những lớp đào tạo nghề ngắn hạn cho các học viên là lao động nghèo, lao động khuyết tật. Từ các lớp đào tạo này, học viên về tổ chức các tổ hợp sản xuất tại gia và được các doanh nghiệp trên địa bàn bao tiêu đầu ra.

Sáng 18/9, xã Tuy Lai – Mĩ Đức đã tiến hành khai giảng 2 lớp dạy nghề mây tre đan xuất khẩu do các nghệ nhân từ Trung tâm dạy nghề tư thục Minh Tâm giảng dạy. Năm 2006, cũng tại Tuy Lai, một lớp 35 học viên là người khuyết tật đã được dạy nghề mây tre đan xuất khẩu và có việc làm, thu nhập ổn định từ 1-1,5 triệu đồng/người/tháng. Đầu ra của các tổ hợp sản xuất tại gia này sẽ được các doanh nghiệp trên địa bàn bao tiêu.

Những mô hình trên đã giải quyết được phần nào nhu cầu việc làm cho người khuyết tật nhưng hiện nay con số này còn quá khiêm tốn. Vậy nên những câu chuyện thấm đẫm nước mắt khi người khuyết tật “bò” đi tìm việc không phải là hiếm.