Lợi ích của điều trị ARV sớm

Cấp thuốc ARV uống hàng tháng cho bệnh nhân nhiễm HIV/AIDS tại Trung tâm y tế Việt Trì, Phú Thọ. Ảnh: T.L.

 

Tác dụng ức chế virus HIV là sẽ làm giảm số lượng virus trong cơ thể, giảm sự xâm nhập, phá hủy các tế bào miễn dịch của cơ thể, giúp hệ thống miễn dịch của cơ thể dần hồi phục, có khả năng chống đỡ lại các tác nhân gây bệnh xâm nhập vào cơ thể. Một số thuốc hiện đang được sử dụng tại nước ta là: Zidovudin (AZT), Lamivudin (3TC), Tenofovir (TDF), Abacavir (ABC), Didanosin (ddI), Nevirapin (NVP), Effavirenz (EFV), Lopinavir/ritonavir (LPV/r). “Riêng thuốc Stavudin (d4T) dùng từ trước tới nay, hiện đang trên lộ trình loại bỏ ra khỏi các phác đồ điều trị do các tác dụng phụ lâu dài không hồi phục”, Th.s Lâm cho biết.

Ths Nguyễn Tiến Lâm cho rằng, nhiều nghiên cứu và thực tiễn đã chứng minh các bệnh nhiễm trùng cơ hội có liên quan chặt chẽ với mức độ suy giảm miễn dịch của cơ thể: Suy giảm miễn dịch càng nặng thì càng có nguy cơ mắc nhiều bệnh nhiễm trùng cơ hội khác nhau. Không chỉ mắc một bệnh nhiễm trùng cơ hội mà có thể mắc cùng lúc nhiều bệnh.

Trong số các nhiễm trùng cơ hội đó, có những nhiễm trùng cơ hội nặng, tổn thương các cơ quan quan trọng của cơ thể như: Hệ thống thần kinh (viêm não do Toxoplasma, củ lao ở trong não, áp xe não, viêm não do Herpes, u não, bệnh lý não trắng đa ổ tiến triển, bệnh lý não do HIV, lao màng não, viêm màng não do nấm Cryptococcus neoformans, viêm màng não mủ, viêm màng não do virus, viêm màng não do ký sinh trùng); hệ thống hô hấp (viêm phổi do Pneumocystis jiroveci, viêm phổi do vi khuẩn, lao phổi, nấm phổi, viêm mủ màng phổi v.v….); các đợt viêm gan bùng phát cấp tính và nặng, viêm gan mạn tính, xơ gan, ung thư gan…. Nếu không được chẩn đoán, điều trị kịp thời sẽ dẫn tới tử vong.

Đối với những nước còn hạn hẹp về nguồn lực như nước ta, trong thời gian trước những năm 2009, tiêu chuẩn bắt đầu điều trị bằng thuốc kháng virus khi bệnh nhân có số lượng tế bào miễn dịch CD4 dưới 200 tế bào/mm3. Trong Hướng dẫn Quốc gia về chẩn đoán, điều trị nhiễm HIV/AIDS ban hành ngày 19/8/2009, trên cơ sở xác định rõ hiệu quả của việc tiếp cận điều trị sớm bằng thuốc kháng virus ARV, Bộ Y tế đã hướng dẫn tiêu chuẩn bắt đầu điều trị ARV là khi bệnh nhân có CD4 dưới 350 tế bào/mm3 hoặc bệnh nhân nhiễm HIV chuyển sang AIDS giai đoạn 3 hoặc giai đoạn 4.

Đặc biệt, đối với những bệnh nhân bị đồng nhiễm viêm gan B với HIV thì việc tiếp cận sớm với điều trị bằng thuốc kháng virus ARV đồng thời có tác dụng điều trị ức chế virus viêm gan B như Tenofovir, Lamivudin sẽ ngăn chặn tiến triển của viêm gan B tới xơ gan và ung thư gan.

Những phụ nữ nhiễm HIV mang thai cần được theo dõi, quản lý và điều trị bằng thuốc ARV nếu mẹ đủ tiêu chuẩn điều trị, hoặc điều trị dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con nếu mẹ chưa đủ tiêu chuẩn điều trị. Việc điều trị dự phòng cho mẹ, điều trị dự phòng cho trẻ sinh ra từ các bà mẹ nhiễm HIV có hiệu quả to lớn, làm giảm tỷ lệ trẻ nhiễm HIV do lây truyền từ mẹ sang con.

Phải dùng thuốc đều đặn suốt đời

Theo Ths Lâm, thuốc kháng virus ARV phải điều trị suốt đời, không sử dụng một thuốc hoặc hai thuốc mà phải kết hợp từ 3 thuốc trở lên mới có tác dụng ức chế phát triển virus HIV lâu dài, tránh được hiện tượng virus HIV kháng lại thuốc. Phải uống thuốc đều đặn hàng ngày, đúng giờ và thực hiện chế độ ăn phù hợp với từng loại thuốc được sử dụng, tránh ảnh hưởng đến sự hấp thu của thuốc. Không sử dụng rượu bia cùng với thuốc tránh xảy ra các tác dụng phụ không mong muốn, đặc biệt làm tăng nguy cơ gây độc tính đối với gan và thận. Uống đúng loại thuốc, uống đúng liều lượng thuốc, uống đúng thời gian, uống đều đặn hàng ngày được gọi là tuân thủ điều trị tốt. Tiếp cận sớm với điều trị ARV, sử dụng phác đồ đúng và tuân thủ điều trị tốt sẽ đảm bảo sự thành công, đem lại sức khỏe tốt cho bệnh nhân.

Tiếp cận sớm với điều trị bằng thuốc ARV giúp người bệnh nhanh chóng hồi phục lại hệ thống miễn dịch chống lại các tác nhân gây bệnh, đem lại tình trạng sức khỏe tốt cho bệnh nhân. Bên cạnh đó, chỉ với theo dõi điều trị đều đặn và tuân thủ điều trị tốt mới đảm bảo hiệu quả điều trị lâu dài, tránh thất bại điều trị, tránh xuất hiện virus HIV kháng thuốc.

Trong suốt quá trình điều trị, cần phải luôn thực hiện phòng tránh lây nhiễm HIV cho cộng đồng bằng việc không sử dụng chung bơm kim tiêm và luôn sử dụng bao cao su khi quan hệ tình dục. Thực hiện chế độ ăn uống hợp lý, đủ chất dinh dưỡng, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm, tác phong làm việc khoa học, tập thể dục thể thao, tham gia các hoạt động xã hội…sẽ đem lại sức khỏe tốt cho bệnh nhân.

 “Trong suốt quá trình điều trị bằng thuốc kháng virus ARV, cần thực hiện tốt lịch hẹn tái khám của bác sỹ. Cần giữ liên lạc thường xuyên với thầy thuốc trực tiếp theo dõi điều trị cho mình để thông báo kịp thời những diễn biến bất thường có thể xảy ra trong quá trình dùng thuốc, đảm bảo được thăm khám kịp thời và xử lý đúng đắn, đảm bảo hiệu quả điều trị”, Th.s Nguyễn Tiến Lâm cho hay.