Lùi thời hạn thực hiện đề án học phí mới

 

 

Phó Thủ tướng, kiêm Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Thiện Nhân khẳng định, nếu chính sách học phí giữ như cũ, khó mà tăng chất lượng giáo dục – đào tạo. Muốn tăng chất lượng, phải bằng cách Nhà nước tăng ngân sách cho giáo dục – đào tạo và xã hội đóng thêm. Nếu không đủ khả năng thì Nhà nước cho vay, đây là khoản tiết kiệm cho tương lai, không bao cấp tràn lan như trước.

 

Theo Đề án, mức học phí mới được phân biệt giữa chương trình đào tạo đại trà (chương trình đạt mức chất lượng cần thiết tối thiểu) và chương trình đào tạo chất lượng cao.

 

Đối với chương trình đại trà, học phí ở giáo dục mầm non và giáo dục phổ thông, sửa đổi chế độ học phí của các trường công lập theo hướng mức học phí và các chi phí học tập hợp lý khác của hộ gia đình cho con em đi học mầm non và phổ thông không vượt quá 6% thu nhập bình quân của hộ gia đình, luôn nằm trong khả năng chi trả.

 

Với các hộ dân có thu nhập rất thấp, nếu 6% thu nhập chưa đảm bảo chi đủ cho các nhu cầu học tập thì được Nhà nước hỗ trợ thêm ngoài phần miễn học phí. Thực hiện miễn học phí đối với học sinh tiểu học, học sinh thuộc diện chính sách, hộ nghèo theo tiêu chuẩn quốc gia. Thay chính sách miễn học phí cho sinh viên ngành sư phạm bằng chính sách tín dụng sinh viên...

 

Nhưng theo Chủ nhiệm Uỷ ban Văn hoá Giáo dục Thanh Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội Đào Trọng Thi, ngưỡng 6% mà đề án đưa ra là mức chi trả khá cao trong nhóm các nước mới phát triển và với Việt Nam, mức này vẫn là quá cao vì thực tế đa số học sinh, sinh viên là con em nông dân nghèo và khó khăn. Đặc biệt đối với hệ đào tạo nghề nghiệp, mức học phí của trung cấp nghề và cao đẳng nghề bằng nhau, mức học phí của trung cấp nghề quá cao so với cấp THPT là không hợp lý, không công bằng đối với các đối tượng cùng lứa tuổi và không khuyến khích học sinh sau THCS đi học nghề.

 

Đại diện Bộ Tài chính cho rằng, khi thực hiện mức thu học phí phổ thông không quá 6% thu nhập gia đình cũng cần cân nhắc đến từng khu vực huyện, xã. Vì theo tính toán đề án đưa ra mức 6% là ở cấp tỉnh, thành phố. Trong khi mỗi tỉnh, thành phố còn có cấp huyện, xã. Khi xác định mức thu 6% đòi hỏi các cấp ủy địa phương cùng với Sở GD&ĐT phải có trách nhiệm cao, tránh tình trạng khi áp dụng học phí mới, học sinh đổ dồn về vùng có học phí thấp.

 

Mức học phí phổ thông năm 2009 không thay đổi. (Ảnh: Chí Cường)

 

 

Ông Đào Trọng Thi dẫn 2 lý do: Năm 2009 vẫn còn trong thời kỳ suy giảm kinh tế, đời sống của nhân dân còn gặp nhiều khó khăn. Bên cạnh đó, thời gian chuẩn bị từ nay đến đầu năm học mới (tháng 9/2009) là rất gấp, khó cho công tác tổ chức thực hiện. Do vậy, ông đề xuất cân nhắc lại thời gian, tối thiểu cũng phải kéo dài 5 năm (thay vì 4 năm như đề xuất 2008- 2012) và thời điểm triển khai đề án nên bắt đầu từ năm học 2010- 2011.

 

Cũng theo ý kiến của ông Đào Trọng Thi, lộ trình tiến tới miễn học phí đối với cấp THCS cũng cần phải làm rõ, vì hiện nay theo mục tiêu của Chiến lược giáo dục, tới năm 2010 nước ta sẽ phổ cập xong trung học cơ sở. Vấn đề hỗ trợ đào tạo nghề nghiệp cũng cần được cân nhắc thận trọng. Việc thay đổi chính sách miễn học phí bằng chính sách tín dụng đối với sinh viên ngành sư phạm cần xác định lại số năm phục vụ ngành sau khi tốt nghiệp để được Nhà nước xóa nợ cả gốc và lãi vì 3- 5 năm chỉ đủ cho sinh viên mới ra trường làm quen với việc dạy, mức độ cống hiến chưa thể bù đắp chi phí đào tạo.

 

Khung học phí trong Đề án có biên độ rất rộng, do đó, Ủy ban Văn hóa Giáo dục Thanh Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội đề nghị chia thành các mức nhỏ hơn tương ứng với các mức chất lượng khác nhau. Về lộ trình thực hiện, khoảng cách giữa mức học phí hiện hành với khung học phí dự kiến quá lớn, cần tăng dần theo từng năm học để đảm bảo tính khả thi.

 

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật Nguyễn Văn Thuận, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Trần Đình Đàn cũng cho rằng, trong tình hình suy giảm kinh tế hiện nay, đời sống của nhân dân còn rất nhiều khó khăn, thời điểm thực hiện Đề án là quá gấp nên cho lùi lại.

 

Cùng quan điểm như vậy, ông Hà Văn Hiền, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế kiến nghị lùi thời gian thực hiện triển khai đề án 1 năm, thay vì đề xuất áp dụng năm 2009, bắt đầu từ năm học 2010-2011.

 

Theo đại biểu đại diện Bộ Tài chính, dứt khoát “không thể thực hiện vào đầu năm học tới”. Vì nếu tháng 9/2009 triển khai, Nhà nước phải cấp tăng ngân sách cho giáo dục và đào tạo. Mức tiền cần cấp bù lên đến trên 5.300 tỷ đồng trong khi dự toán ngân sách năm 2009 chưa tính đến “khoản” này.

 

Tăng học phí đại học Sau khi tiếp thu các ý kiến đề xuất lùi thời gian triển khai đề án, Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Thiện Nhân nêu quan điểm: Đề án đổi mới cơ chế tài chính của giáo dục – đào tạo là vấn đề lớn, trong đó học phí là quan trọng, nhưng không phải quyết định tất cả.   Bộ trưởng cũng đồng thuận việc lùi thời hạn triển khai đề án 1 năm để có thêm thời gian chuẩn bị. Nhưng phải có giải pháp quá độ. Cụ thể, với học phí phổ thông năm 2009 không thay đổi nhưng học phí đại học nên cho tăng 50% so với năm 2000 để bù trượt giá.   Với giải pháp này học phí các trường sẽ tăng từ 180.000 đồng hiện nay lên 230.000 đồng/sinh viên/tháng, thấp hơn mức tăng khởi điểm đề án đưa ra là 250.000 đồng.