Lương và... tham nhũng

Khi thấy bóng “áo vàng” lấp ló sau gốc cây tại các ngã tư, ai cũng hiểu, họ đang chờ đợi gì, nhưng liệu có mấy người đặt câu hỏi: “Vì sao họ phải làm vậy?”. Người dân vẫn chỉ quen than phiền về bộ máy hành chính, về cán bộ, công chức Nhà nước, song ít ai chịu nghĩ, chúng ta đang đối xử thế nào với những người phục vụ mình?

Một người tốt nghiệp đại học với tấm bằng cử nhân, nếu chấp nhận làm trong khu vực Nhà nước, sẽ được nhận mức lương khởi điểm: 2,34 x 650.000 = 1,5 triệu đồng/tháng sau một năm thử việc. Số tiền này chỉ đủ để mua 6 hộp sữa Dielac Pedia loại 900g. Tất nhiên, không thể lấy lương làm cái cớ để lý giải cho mọi chuyện, nhưng kinh nghiệm chống tham nhũng của Singapore có thể khiến ta phải suy nghĩ.

Khi mới lập quốc, Singapore là một trong những nước có nạn tham nhũng tồi tệ nhất khu vực. Nay họ là một trong 5 nước “trong sạch” nhất thế giới. Năm 1960 một Luật Chống tham nhũng với 32 phần của Singapore ra đời. Trong đó xác định ba yếu tố chính tạo nên tham nhũng là: lương, cơ hội tham nhũng và hình phạt. Khi đó, với mức tổng sản phẩm quốc dân (GNP) trên đầu người chỉ 443 USD, Singapore tập trung cho 2 yếu tố: cơ hội tham nhũng và hình phạt.

 

Đến năm 1980, khi kinh tế đã phát triển, Singapore làm nốt phần còn lại. Tháng 3/1985, Thủ tướng Singapore, Lý Quang Diệu tuyên bố: “Cách hay nhất chống tham nhũng là đi cùng thị trường, thay vì thói đạo đức giả đã tạo nên tham nhũng”. Singapore xác định rất rõ ràng: Động cơ tham nhũng trong khối nhân viên nhà nước và quan chức có thể giảm bớt nếu lương và phụ cấp của họ có tính cạnh tranh với khu vực tư nhân.

Quay trở lại với Việt Nam, hiện có một khoảng cách lớn về lương giữa khu vực tư nhân và Nhà nước. Khi thảo luận về Luật Cán bộ, công chức, nhiều người đã phải giật mình trước con số hơn 1.000 cán bộ, công chức nghỉ việc mỗi năm ở TP HCM. Trong số đó, có cả những người làm đến cấp Phó giám đốc sở. Chắc Bộ Công an cũng như nhiều bộ, ngành khác đều biết, họ khó có thể biến cán bộ của mình thành những người phục vụ nhân dân thực sự chỉ bằng một thông tư hay quyết định. Nhưng có thể các chiến sỹ công an sẽ biết “nói cảm ơn” một cách vô điều kiện, khi họ làm việc mà không phải nghĩ về ánh mắt vợ mình lúc nhận lương mỗi tháng.