Lưu truyền những bài thuốc Nam độc đáo của dân tộc Dao Ba Vì không bị mai một

Vườn quốc gia Ba Vì không chỉ nổi tiếng với núi non hùng vĩ, mà còn được biết đến như cái nôi thuốc nam của vùng phía Bắc. Người dân ở Ba Vì, sống chủ yếu bằng nghề trồng trọt và chế biến thuốc nam. Nói đến nghề thuốc nam ở Ba Vì phải nói đến Lương y Triệu Thị Dung - người giữ lửa nghề làm thuốc nam quý hiếm của người Dao.

Người Dao sống ở vùng núi cao Ba Vì, khi bị bệnh, họ ít có cơ hội xuống miền xuôi khám chữa, một phần do kinh tế, phần nữa là do đường núi khó đi. Khó khăn cũng chính là cơ hội, người Dao phải tự tìm hiểu và chắt lọc những tinh túy của các cây thuốc quý trên núi Ba Vì để đúc kết thành các bài thuốc chữa bệnh. Tri thức làm thuốc nam của người Dao ở xã Ba Vì, huyện Ba Vì (Hà Nội) được coi là di sản văn hóa và đang được ngành văn hóa Hà Nội cũng như chính quyền địa phương bảo tồn và phát triển.

Được biết mế Triệu Thị Dung là chắt của lương y Dương Thị Cao (danh y nức tiếng Hà Thành, hưởng thọ 102 tuổi). Là người may mắn được kế nghiệp của tổ tiên, mế Dung hiểu và trân quý nghề. Mế kể: "Từ cố nội truyền nghề sang bà nội, đến bố rồi đến tôi. Từ nhỏ tôi được bố đưa đi khắp nơi để tìm các vị thuốc chữa bệnh. Ban đầu là nhận biết các vị thuốc, sau đó là tìm những nơi có vị thuốc để lấy. Tuy nghề thuốc là nghề gia truyền của gia đình, nhưng thực tế không phải ai cũng làm được nghề. Bởi trước đây, bố tôi từng có ý định truyền nghề cho con cháu khác trong nhà, nhưng họ học cũng chỉ ở mức độ biết nghề, chữa trị hiệu quả không cao. Vì thế, phải là người có cơ duyên và "mát tay" chữa bệnh mới hiệu quả".

Để tìm được những vị thuốc quý hiếm ẩn mình trên núi cao đại ngàn, mế và các con phải khổ công lặn lội trong rừng sâu, núi thẳm để tìm kiếm. Nghề thuốc muốn duy trì và phát triển được thì không chỉ dừng lại ở việc sử dụng dược liệu để bốc thuốc, mà còn bắt đầu từ công việc tìm kiếm cây thuốc, chế biến, bắt bệnh và bốc thuốc. Việc tìm được cây thuốc sẽ quyết định được một phần thành công của mỗi lương y, lương y nào có khả năng tìm kiếm được nguồn dược liệu tốt thì người đó sẽ có điều kiện chữa bệnh tốt hơn. Khi tiến hành sơ chế thì các thầy thuốc phải cẩn thận ở từng khâu, từng giai đoạn", lương y Dung chia sẻ.

Lương y Triệu Thị Dung tâm niệm làm nghề thuốc nam phải có tâm, phải đọc nhiều sách, phải bắt được đúng bệnh, phải cân đối được liều lượng từng loại dược liệu, để dược liệu phát huy hết tác dụng. Nhiều bài thuốc xương khớp, viêm tai giữa, viêm xoang, dạ dày, gan thận đã chữa khỏi cho nhiều người. Lương y Triệu Thị Dung luôn làm theo lời huấn dạy của danh y Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác: Người làm nghề y phải sáng về y đức, sâu về y lý, giỏi về y thuật. Hiện tại mế Dung tinh thông hơn 100 bài thuốc, trong đó có nhiều bài thuốc hay chữa hiệu quả các bệnh như đau xương khớp, vôi thoái hóa cột sống hay thoát vị đĩa đệm, dạ dày, xương khớp, phụ khoa... Đây là căn bệnh khiến cho người mắc phải cảm giác khó khăn khổ sở trong việc đi lại, cũng vì thế nó hầu như làm mất khả năng hoạt động của người bệnh. Ngày xưa thuốc được sử dụng theo cách thông thường là "sắc thuốc" để uống và "tắm thuốc". Ngày nay, với việc không ngừng học hỏi và cải tiến các phương thuốc bí truyền của dân tộc, lương y Dung đã tìm tòi nghiên cứu kết hợp các cây thuốc để chế ra một số loại cao chữa được nhiều bệnh khác nhau. Thay vì thuốc nam dạng sắc uống, bà Triệu Thị Dung đã gia giảm thêm một số loại thảo dược, bào chế thuốc thành dạng cao đặc. Đặc điểm giúp người dùng tiết kiệm thời gian đun sắc, thuận tiện khi sử dụng. Điều quan trọng nhất là, quá trình bào chế thuốc được nhà thuốc quản lý sát sao, đảm bảo các tiêu chuẩn nghiêm ngặt về kỹ thuật, nhiệt độ, nhờ đó bảo toàn được tối đa dược tính của thuốc. Nhờ cải tiến đó, thuốc nam của của bà có thể phát huy được hiệu quả tối đa. Việc sử dụng thảo dược sạch cũng giúp bảo vệ sức khỏe cho người sử dụng, không gây ra tác dụng phụ. Vì vậy, thuốc có thể sử dụng cho cả phụ nữ mang thai, sau sinh và trẻ nhỏ.Mất nhiều công sức là vậy, nhưng bà vẫn luôn tâm huyết và mong muốn nghề thuốc gia truyền của người Dao được lan tỏa đến mọi người và bà có cơ hội cứu giúp nhiều người bệnh hơn.

Với mong muốn bảo tồn và phát triển các bài thuốc quý của gia đình, lương y Dung cũng đã truyền lại nghề cho con gái Dương Thị Lệ, với mong muốn bài thuốc của gia đình không bị mai một. Mặt khác để bảo tồn cây thuốc nam quý, gia đình mế Dung đã phát triển vườn thuốc nam, từ trồng thuốc cho đến khâu chế biến bằng lò sấy.

Mọi thông tin liên hệ:

Lương y Triệu Thị Dung

Thôn Hợp Sơn, xã Ba Vì, huyện Ba Vì, Hà Nội

SĐT/ZALO: 0839.203.892

Trang thông tin nhà thuốc: http://nhathuocgiatruyentrieuthidung.com

PV