Mặn chát “lời ru buồn” trên đất Tây đô

Mang thai ở tuổi vị thành niên khiến các em gái đối mặt với nhiều khó khăn trong cuộc sống. Ảnh: PV

Làm mẹ tuổi mười bảy, mười tám

Theo BS Nguyễn Hữu Dự, Giám đốc Bệnh viện Phụ sản TP Cần Thơ, trong 6 tháng đầu năm 2017, có trên 100 trường hợp vị thành niên sinh con ở bệnh viện. Các em đến từ vùng nông thôn, vùng sâu và các tỉnh lân cận thành phố. Ở góc độ chuyên môn, thai phụ tuổi vị thành niên đối mặt với rất nhiều tai biến sản khoa, nguy cơ ảnh hưởng sức khỏe, tính mạng của mẹ và bé trong suốt thai kỳ và trong cuộc “vượt cạn”. Trẻ vị thành niên mang thai, sinh con có tỷ lệ trẻ dị tật cao. Sau sinh, nếu các em không được người thân quan tâm, dễ dẫn đến trầm cảm, rối loạn tâm thần...

Một ngày cuối tháng 8, Linh (ở huyện Phong Điền) đến Bệnh viện Phụ sản TP Cần Thơ “vượt cạn”. Người mẹ trẻ gầy gò, nhợt nhạt đang ôm con trong tay, đôi mắt đượm buồn. Hỏi về hoàn cảnh gia đình, sản phụ trẻ kể, gia cảnh khó khăn, em nghỉ học sớm. Khoảng hơn một năm trước, Linh đến chợ Phong Điền phụ việc cho một tiệm uốn tóc để kiếm tiền giúp đỡ gia đình. Em quen bạn trai rồi cưới. Từ khi mang thai, Linh nghỉ việc ở nhà, chồng thì làm thuê, cuộc sống thiếu trước hụt sau… Lời than thân của bà mẹ vừa tròn 18 tuổi này khiến ai cũng chạnh lòng cho hoàn cảnh của em.

Các cô gái chưa đủ 20 tuổi đã làm mẹ đa phần do hoàn cảnh gia đình khó khăn, nhận thức pháp luật còn hạn chế. Như trường hợp của Tố Nga (quê ở Bạc Liêu). Nga 21 tuổi, đã có 3 mặt con. Dang dở việc học ở lớp 9, Nga lên TP Cần Thơ ở nhà chị gái và đi làm thuê. Không lâu sau, người quen mai mối, chị gái Nga đốc thúc cha mẹ ở quê, gả chồng cho Nga khi em mới 17 tuổi và những đứa con lần lượt chào đời. Gia đình chồng Nga cũng nghèo. Chồng Nga phải rời quê lên Bình Dương kiếm tiền nuôi vợ con. Ở nhà, Nga vừa chăm sóc cha mẹ chồng, vừa chăm lo cho các con thơ.

Cô gái Bạc Liêu mặn mà, khỏe mạnh ngày nào giờ một nách ba con, héo hắt, xốc xếch vì cuộc sống khốn khó. Các con của Nga thiếu dinh dưỡng, đau ốm thường xuyên. Nga rớt nước mắt kể: “Nhiều khi em nhớ cha mẹ ở quê mà không có tiền về thăm. Thấy bạn bè cùng trang lứa đi học, đi làm, có công việc ổn định, phơi phới, ngẫm lại mình càng tủi thân. Em muốn đi làm ở công ty, xí nghiệp cũng không được vì không ai giữ con. Tương lai mờ mịt…”. Tương lai mờ mịt và một khoảng lặng trong lòng những người mẹ trẻ như Linh, Tố Nga… có một phần trách nhiệm của người lớn và sự đẩy đưa của hoàn cảnh gia đình.

Cần chú trọng giáo dục giới tính ở cả gia đình và nhà trường

Trước thông tin của Bệnh viện Đa khoa quận Thốt Nốt về số lượng thai phụ dưới tuổi 20 sinh con tại bệnh viện, cán bộ dân số địa phương phối hợp với các ban ngành, đoàn thể đến tiếp cận một số gia đình để tìm hiểu thực trạng, có hướng giúp đỡ. Theo chị Nguyễn Thị Ngọc Trân, cán bộ dân số phường Thốt Nốt (quận Thốt Nốt), đa số các em đều xuất thân từ gia đình nghèo khó, cha mẹ làm thuê, không có nghề nghiệp ổn định, dang dở việc học hành.

Điển hình như một sản phụ 17 tuổi, mới học hết lớp 5. Năm trước, em theo người bà con lên TPHCM phụ bán quán cà phê. Không lâu sau, cô gái trẻ trở về với bụng bầu gần 6 tháng. Cô gái cũng không biết cha đứa bé trong bụng mình là ai nên không thể tìm kiếm, liên lạc với “tác giả” của bào thai. Sau khi sinh con, người mẹ trẻ tiếp tục rời quê lên thành phố mưu sinh, bỏ lại con thơ cho ông bà ngoại. Cán bộ địa phương ghi nhận nguyện vọng của các gia đình nhờ tháo gỡ khó khăn, giúp họ làm giấy khai sinh và BHYT cho các bé.

Bàn về thực trạng trẻ vị thành niên mang thai, chuyên gia tâm lý Ngô Thành Thuận cho rằng, quy luật phát triển tự nhiên, những thay đổi về tâm sinh lý khiến các em muốn tìm hiểu về bạn khác giới cũng như các vấn đề về tình yêu, tình dục. Nhiều bậc cha mẹ bận rộn mưu sinh, ít có thời gian quan tâm đến con cái, ít sẻ chia, tâm sự, lắng nghe con để kịp thời hướng dẫn, giúp con vượt qua những bối rối trong giai đoạn phát triển phức tạp của độ tuổi này. Vì thế, nhiều em cô đơn trong chính ngôi nhà của mình. Các em cần có điểm tựa trong giai đoạn tuổi ăn chưa no lo chưa tới này, cha mẹ nên làm bạn cùng con, giúp con nhận biết giá trị bản thân. Nhà trường cần cung cấp những kiến thức chăm sóc sức khỏe sinh sản, lồng ghép trong các hoạt động giáo dục, trang bị cho các em những kiến thức tự bảo vệ mình.

BS Nguyễn Thị Bé Năm, Giám đốc Trung tâm Chăm sóc sức khỏe sinh sản – KHHGĐ TP Cần Thơ cho biết, trong những năm qua, chị và các cán bộ Trung tâm Chăm sóc sức khỏe sinh sản thành phố thường xuyên đến các quận, huyện, tuyên truyền trong trường học cho các em học sinh về các nội dung như sự phát triển tâm sinh lý vị thành niên, KHHGĐ, quan hệ tình dục, những kỹ năng nhận biết và phòng tránh xâm hại tình dục, cũng như vấn đề mang thai tuổi vị thành niên…

Theo các chuyên gia về tâm lý và y tế, vấn đề cốt lõi là chú trọng công tác tuyên truyền giáo dục mang tính dự phòng. Giáo dục giới tính giúp các em hiểu biết đầy đủ về sức khỏe và quyết định hành vi của bản thân, tránh những điều đáng tiếc xảy ra, để những lời ru con ấm áp và hạnh phúc chứ không phải là lời ru buồn!

Thu Sương