Mất cân bằng giới tính khi sinh ở Việt Nam: Không còn là cảnh báo

Vượt quy luật tự nhiên 

Theo báo cáo của Tổng cục DS- KHHGĐ, tỉ số giới tính khi sinh liên tục tăng trong những năm gần đây, từ 107 năm 1999 lên 110 vào năm 2006, 111,6 năm 2007 và 112 năm 2008, vượt qua mức độ bình thường của tự nhiên là 103- 107. Với tỉ số giới tính khi sinh là 112 trẻ trai/100 trẻ gái, mức độ mất cân bằng giới tính khi sinh ở Việt Nam đã tương đương với Trung Quốc khi nước này bước vào mất cân bằng giới tính khi sinh năm 1989.

Hội thảo triển khai đề án can thiệp giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh ngày 8/7/2009.

Nguyên nhân phụ trợ thứ nhất là do chúng ta chưa có chế độ an sinh tốt, nên người già vẫn trông cậy vào sự nuôi dưỡng của con cái, mà phong tục chung của người Á Đông là ở với con trai. Nguyên nhân phụ trợ thứ 2 là thời gian qua, mức sinh thấp của ta kéo dài, chúng ta đạt được thành công hết sức tốt đẹp trong việc giảm sinh. Số con trung bình của phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ hiện nay đạt 2,08 con (mức sinh thay thế). Vì vậy, sẽ xuất hiện mâu thuẫn, muốn chỉ có 1 – 2 con nhưng phải có con trai nên một số người dân cố tình đẻ con trai. Nếu không phải là con trai mà là con gái được họ phát hiện ra trong thời kỳ mang thai, khi thai còn nhỏ họ sẽ tìm cách loại bỏ. Nguyên nhân phụ trợ thứ 3 là chúng ta chưa có chính sách ưu tiên rõ rệt cho nữ giới, dù đã có bước tiến rõ rệt trong bình đẳng giới. Nguyên nhân phụ trợ thứ 4 là một số ngành nghề vẫn đòi hỏi phải có lao động là nam giới, nên nhiều người cần phải đẻ con trai ví như người dân vùng biển.

Nguyên nhân trực tiếp ở đây là người dân muốn có con trai bằng mọi cách và họ đã sử dụng các điều kiện để thực hiện ý đồ ấy như siêu âm, bắt mạch... để chẩn đoán giới tính thai nhi. Theo TS Dương Quốc Trọng, siêu âm là một thành tựu hết sức tốt đẹp với ngành sản khoa, giúp phát hiện sớm những bất thường của thai nhi. Nhưng mặt trái của nó là một số người sử dụng nó để chẩn đoán giới tính thai nhi ngay từ khi còn rất nhỏ. Có một số người đã loại bỏ thai nhi khi biết giới tính không phải là nam. Một số thầy thuốc không biết rằng đây là điều cấm, đã vô tình công bố giới tính thai nhi, nhưng cũng có người biết luật vẫn cố tình cho người siêu âm biết qua một số cách nói biến tướng.

Tuyên truyền từ cán bộ y tế

Tại Hội thảo, ông Nguyễn Đình Bách, Phó Chánh Thanh tra Tổng cục DS- KHHGĐ cho rằng: “Việc tìm hiểu một cách dễ dàng các phương pháp lựa chọn giới tính thai nhi qua các website, sách, ấn phẩm kết hợp khả năng nhận biết giới tính thai nhi sớm qua các dịch vụ y tế (siêu âm, bắt mạch, chọc ối...) và điều kiện nạo phá thai đơn giản, thuận tiện, là những yếu tố quan trọng dẫn đến mất cân bằng giới tính khi sinh”. Ông Bách cho biết, qua đợt kiểm tra trong tháng 6/2009 tại Hà Nội, Hải Phòng, Thanh Hóa, TP HCM cho thấy, việc tuyên truyền, hướng dẫn lựa chọn giới tính thai nhi diễn ra công khai, phổ biến trên một số website và trên các đầu sách của một số nhà xuất bản phát hành. Chỉ riêng đợt kiểm tra này, đã phát hiện 30.200 cuốn với 27 đầu sách đã được xuất bản và 7 trang web của một số đơn vị, cá nhân có bài viết với nội dung phổ biến phương pháp lựa chọn giới tính thai nhi.

Ông Bách cho biết, các đơn vị trên đã có tinh thần hợp tác,  cho thu gom các ấn phẩm đã phát hành. Chủ các trang web đã tự nguyện gỡ bỏ các thông tin tuyên truyền về lựa chọn giới tính thai nhi. Đối với việc kiểm tra các hoạt động chẩn đoán giới tính thai nhi qua các hình thức như bắt mạch, siêu âm... theo ông Bách là rất khó thực hiện, vì nó được nấp sau các hoạt động chuyên môn và không để lại chứng cứ. Ngay cả trường hợp thanh tra phát hiện xuất bản sách, ấn phẩm vi phạm cũng thường được ngụy biện là không biết quy định đã cấm các hoạt động tuyên truyền lựa chọn giới tính thai nhi.

Đã phát hiện được là có thể xử lý được Để giảm tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh, cần phối hợp lồng ghép các kênh truyền thông, đặc biệt là lồng ghép việc truyền thông với các biện pháp hành chính, giám sát các cơ sở siêu âm, xét nghiệm, nạo phá thai. Khi đã phát hiện được là có thể xử lý được, chúng ta chưa thể xử lý được như Hàn Quốc là phạt tù 3 năm và nộp phạt 12.500USD, hoặc như Trung Quốc là thu máy siêu âm nhưng chúng ta có thể rút giấy phép hành nghề là điều cơ quan y tế có thể làm được. Bên cạnh việc tuyên truyền, cơ quan chức năng cũng sẽ tăng cường kiểm tra, xử phạt nặng các cơ sở cung cấp dịch vụ chẩn đoán, lựa chọn giới tính thai nhi. Ông Đỗ Quang Vinh Phó Giám đốc Sở Y tế, Chi cục trưởng Chi cục DS-KHHGĐ tỉnh Thanh Hóa Hành vi này có tác động tiêu cực cho xã hội Lựa chọn giới tính là một hành vi cá nhân, nó được xem như là mang lại các lợi ích cá nhân, nhưng đồng thời hành vi này có tác động tiêu cực cho xã hội. Do đó, việc cần làm đầu tiên là nên tập trung chia sẻ mọi thông tin với công chúng về tình trạng hiện tại về mất cân bằng giới tính khi sinh, mức độ trầm trọng của hành vi lựa chọn giới tính cũng như các hậu quả của nó đối với cơ cấu dân số của xã hội. Cùng với nhiều giải pháp đồng bộ, việc xây dựng các mô hình "dù gái hay trai chỉ 2 là đủ" ở tất cả các xã, phường, thị trấn trong tỉnh cũng như là một thông điệp truyền thông nhằm chuyển đổi hành vi, góp phần ổn định tỉ số giới tính khi sinh theo đúng quy luật của sinh học tự nhiên.        Ông Huỳnh Cao Hải  Phó Giám đốc Sở Y tế, Chi cục trưởng Chi cục DS-KHHGĐ tỉnh Đồng Nai           Mai Việt (ghi)