Mật ngọt, chết… dân

> Phá sản vì nuôi giun cao sản

Khi doanh nghiệp thu được lợi cho mình cũng là lúc hàng chục hộ dân của một vùng quê vốn bình yên, tơi tả như gặp lũ quét. Họ đã phải gửi đơn lên toà án nhờ công lý giải quyết nhưng sự việc vẫn chưa đi đến đâu.

Sự thật không như tư vấn

Trong đơn khởi kiện Công ty TNHH Lợi Thắng gửi TAND TP Hoà Bình của 8 hộ dân hai huyện Tân Lạc và Lạc Sơn tham gia chuyển giao công nghệ nuôi giun tăng trưởng do ông Trần Quang Kiện được uỷ quyền đại diện, có nêu: “Công ty tư vấn: Giun xuất khẩu sang Đức làm mỹ phẩm cho phụ nữ, làm vaccine chống sốt rét, bã làm thức ăn cao cấp cho chăn nuôi. Phân thải công ty mua 4.000 đồng/kg. Chu kỳ nuôi 70-75 ngày 1 lứa, 1 năm từ 4-5 lứa, giun tăng trưởng từ 100-150%, nuôi tốt 200% trở lên. Nuôi giun nhanh giàu, công ty bao tiêu sản phẩm tại chỗ. Chuồng trại đơn giản, giun ăn khoẻ, đẻ nhiều, giá thành ổn định, công ty mua 140.000 đồng/kg. Đầu tư giống 1 lần, nuôi lâu dài, kỹ thuật đơn giản, thức ăn bằng phân trâu, dồi dào, giá thành rẻ...”.

Anh Bùi Văn Thân đầu tư xây trang trại để... bỏ đi. Ảnh: C.T

Như vậy, quá trình chăm sóc đơn giản, mà thu được sản lượng, lợi nhuận cao, thêm vào đó là cả một thị trường xuất khẩu đầy tiềm năng. Tất thảy những “điều kiện thuận lợi” ấy như mở toang cánh cửa làm giàu, thu hút người nông dân tìm đến.

Không những đưa ra con số lợi nhuận “mát tai”, công ty Lợi Thắng còn dùng những “độc chiêu” để lôi kéo người dân. Anh Bùi Văn Thân, xóm Tân Ngọc, Ngọc Mỹ cho biết, ông Phùng Văn Mạnh – Trưởng Ban kỹ thuật của Công ty trong những lần đến hướng dẫn kĩ thuật làm chuồng trại, chuyển giao công nghệ, luôn nhấn mạnh đến những ưu thế mà mô hình mang lại.

Đứng trước tương lai sán lạn mà Công ty Lợi Thắng vẽ ra, ít người có thể nghi ngờ. Anh Thân nói: “Thấy chúng tôi còn nghi ngại, ông Mạnh “ốp” luôn: Nuôi giun là làm ăn đúng hướng, lợi nhuận chỉ đứng sau buôn thuốc phiện và gái mại dâm...(?!). Nghe xong, ai mà chả sướng, vậy nên mới dồn hết tiền của đổ vào giun. Khi giun sắp đến kì cho thu hoạch, cán bộ công ty còn căn dặn: Có khi bà con phải mắc màn ra trang trại mà ngủ, canh chừng kẻo trộm lẻn vào, chỉ cần trộm nó vốc vài vốc giun là mất toi mấy trăm bạc!?”.

Khi nghe những lời quảng cáo trên, nhiều hộ bán tín bán nghi, bắt buộc lãnh đạo Lợi Thắng phải dẫn đến khảo sát thực tế tại các mô hình trang trại đã được công ty chuyển giao công nghệ.

Theo những người có mặt trong chuyến tham quan tại các trang trại ở huyện Lương Sơn do ông Mạnh dẫn đầu, đi đến đâu, ông Mạnh cũng giới thiệu đây là những mô hình làm kinh tế giỏi, đạt thu nhập cao, kinh tế gia đình khấm khá nhờ nuôi giun tăng trưởng do Công ty Lợi Thắng chuyển giao công nghệ. Tuy nhiên, cả hai trang trại đều không có chủ nhà, chỉ có bà già và trẻ con cho nên đoàn tham quan không thẩm định được những thông tin về hiệu quả mà ông Mạnh giới thiệu.

Những thủ thuật tận thu

Theo phản ánh của nhiều hộ lập trang trại nuôi giun cao sản, trong quá trình thực hiện hợp đồng, Công ty Lợi Thắng đã sử dụng không ít thủ thuật nhằm làm giảm trọng lượng, chất lượng giun thành phẩm, gây thiệt hại cho bà con nông dân, đồng thời thu lợi về mình.

Cụ thể, thời gian cho thu hoạch một lứa giun theo “tiêu chuẩn kỹ thuật” mà Công ty Lợi Thắng chuyển giao là 75 ngày. Cán bộ kĩ thuật của Công ty cũng khuyến cáo, trước ngày thu hoạch 3-4 ngày, bà con tiến hành hãm, không cho ăn thuốc tăng trưởng, không tưới nước để “khi thu hoạch tiến hành được dễ dàng”.

Yêu cầu này thoạt nghe có vẻ hợp lý nhưng trên thực tế, công ty Lợi Thắng đã nhiều lần không tiến hành thu mua đúng ngày, thường là chậm hơn so với thời hạn. Bà con cho biết, có những lứa họ chậm đến 15- 20 ngày, các hộ nuôi giun hết hãm lần một, lại hãm lần hai làm cho giun hết “căng” lên rồi lại “xẹp” xuống ảnh hưởng lớn đến chất lượng, cũng như trọng lượng của giun vậy mà vẫn chẳng bán được.

Chưa hết, trong quá trình thu mua, bà con cũng phải chịu thiệt đơn, thiệt kép. Anh Thân (Tân Ngọc, Ngọc Mỹ) cho biết, khi thu hoạch xong, nhân viên công ty không tiến hành cân ngay mà cho giun vào thùng xốp, phủ đất khô lên rồi... bỏ đó, chuyển sang nhà khác khai thác. Đến chiều, họ mới quay lại cân, giun bị đất khô hút hết nước, bị bỏ đói làm cho teo tóp, giảm cân, giảm chất lượng.

Tương tự, hộ ông Kiện cũng mất không 6kg giun bởi theo ông, khi tiến hành thu mua lứa thứ 3, nhân viên công ty cũng không cân ngay mà cứ rề rà hút thuốc, uống nước, để giun bò ra ngoài, chui xuống đất, vậy nhưng sau đó họ lấy lý do giun dính đất cát, xây xát, không đạt tiêu chuẩn nên không thu mua nữa.

Cũng vì công ty đến thu mua chậm mà hộ ông Trần Quang Trung thiệt hại mất 10 kg giun, trị giá 1,4 triệu đồng. Theo thông báo của công ty, ông Trung tiến hành thu hoạch trước rồi chờ nhân viên đến cân. Chờ mãi, sợ giun bị đói mà chết, ông Trung pha thuốc tăng trưởng cho giun ăn và kết cục bị nhân viên Lợi Thắng từ chối với lý “do giun bị say, không đảm bảo chất lượng”. Lúc ấy, các hộ dân mới tá hoả vì cái gọi là “thuốc tăng trưởng” mà Công ty Lợi Thắng bán cho dân, khi cho giun ăn lại có thêm công dụng là làm say, làm suy giảm sức khoẻ của giun?

Không những sử dụng các thủ thuật để làm lợi cho mình, gây thiệt hại cho người dân, theo phản ánh của các hộ nuôi giun, Công ty Lợi Thắng còn lợi dụng sự dễ dãi, kém hiểu biết để tận thu tiền của bà con.

Khi thu mua, Công ty yêu cầu giun thành phẩm phải được đóng gói trong thùng xốp, mỗi thùng có trọng lượng 10kg, trong đó có 6- 7kg giun, còn lại là đất nền. Từ lứa giun thứ hai, Công ty yêu cầu bà con phải mua thùng xốp để công ty đóng gói. Như hộ ông Kiện, lứa giun thứ ba thu được 75kg giun thành phẩm thì phải bỏ tiền ra mua 10 thùng xốp hết 70 ngàn đồng.

Cũng từ lứa giun thứ hai, ông và các hộ nuôi giun lại phải chịu thêm khoản “lệ phí vận chuyển” với cái giá cắt cổ là 4.000 đồng/1kg. Như vậy, với 1,1 tạ giống, lứa thứ 3, ông Kiện chỉ thu về được chưa đầy 75kg giun thành phẩm, trừ đầu, trừ đuôi được có 60%. Như vậy, lời quảng cáo lợi nhuận 150- 200% mà Công ty Lợi Thắng “tuyên truyền” với bà con trước đó chỉ là con số hão, nói cho “ngọt” lỗ tai.

Mua rẻ, bán đắt, xin của hộ này, bán với giá cắt cổ cho các hộ khác cũng là một trong những thủ thuật “tận thu” khiến bà con rất bất bình. Các hộ dân cho biết, Công ty Lợi Thắng mua giun thành phẩm với giá 140.000 đồng/kg rồi đem bán lại cho hộ khác với giá “giun giống” là 310.000 đồng/kg.

Còn nữa, “khi thu mua, nhân viên công ty Lợi Thắng xin bà con đất nền để thả giun mỗi hộp là 3kg, mà nhất định phải lấy đất trong chuồng trại của chúng tôi chứ không lấy các thứ đất khác. 3kg đất, cộng với 7 kg giun (mua với giá 140.000 đồng/kg) công ty Lợi Thắng bán với giá giun giống cho các hộ khác với giá 310.000 đồng/kg”. Như vậy với 3kg đất xin không, cộng với 140.000 đồng tiền mua giun, Công ty Lợi Thắng bán ra, lãi thu về gấp hơn 2 lần vốn” – ông Kiện tính toán.

Công Tâm