Mô hình thôn, xã không sinh con thứ ba tại Khánh Hòa: Cần duy trì tính bền vững

Người dân huyện Cam Lâm, Khánh Hòa đăng ký chăm sóc SKSS miễn phí tại Chiến dịch. Ảnh: T.T

Hiệu quả bước đầu

Bằng nhiều biện pháp tích cực, ngành Dân số Khánh Hòa đã chú trọng gắn công tác dân số - kế hoạch hóa gia đình (DS-KHHGĐ) với cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư”, đưa các chỉ tiêu về dân số trong thực hiện các hoạt động, phong trào thi đua từ cấp tỉnh xuống cơ sở.

Theo đó, từ mô hình điểm "Câu lạc bộ không sinh con thứ ba" được thành lập, đến nay đã nhân rộng thành phong trào xây dựng mô hình thôn, xã không có người sinh con thứ ba trở lên và lấy đó làm mục tiêu giảm sinh. Toàn tỉnh hiện có 2.420 thôn, tổ; trong đó có 484 thôn, tổ không có người sinh con thứ ba. Hiện tỷ suất sinh toàn tỉnh đạt 15,03‰, tỷ lệ sinh con thứ 3 trở lên 8,96%.

Tại huyện Cam Lâm, những năm gần đây, được sự quan tâm của chính quyền địa phương, cấp ủy đảng, các ban, ngành, đoàn thể nên công tác DS-KHHGĐ trên địa bàn có kết quả đáng khích lệ. Theo đó, tỷ lệ áp dụng biện pháp tránh thai đến nay đạt 71,7%; tỷ suất sinh giảm từ 0,2‰ đến 0,3‰ mỗi năm; đặc biệt đã thành công trong việc giảm tỷ lệ sinh con thứ ba và nhiều thôn, tổ nhiều năm liền không có người sinh con thứ ba. Cụ thể, thị trấn Cam Đức có 16 thôn thì có 7 thôn không sinh con thứ ba; trong đó thôn Tân Hòa 1, Yên Hòa 1, Nghĩa Nam, Bãi Giếng 3, Bãi Giếng 4, Bãi Giếng Bắc 3 có 4 năm liền không có người sinh con thứ 3; xã Cam Hải Tây có 3 thôn 3 năm liền không sinh con thứ ba. Nhờ đó, 5 năm gần đây, tỷ lệ sinh con thứ ba trở lên trên địa bàn huyện giảm đáng kể, từ 11,1% năm 2011 xuống còn 8,76% năm 2015.

Ở huyện Diên Khánh, có 18 thôn, tổ nhiều năm liền không có người sinh con thứ ba trở lên. Điển hình như thôn Đông Môn 2 và Đông Môn 4 (thị trấn Diên Khánh), thôn Phú Khánh Hạ và thôn Hạ (xã Diên Thạnh) 3 năm liền không có người sinh con thứ ba. Nhờ vậy, tỷ lệ áp dụng biện pháp tránh thai đến nay đạt 78,7%; mỗi năm tỷ suất sinh giảm từ 0,2‰ trở lên.

Đạt được kết quả trên là nhờ ban chỉ đạo công tác DS-KHHGĐ các cấp đã tham mưu lãnh đạo tỉnh, huyện, thị xã, thành phố, chỉ đạo các ban, ngành, đoàn thể địa phương tích cực triển khai và đưa chỉ tiêu không sinh con thứ ba cùng với giảm tỷ suất sinh, tỷ lệ tăng dân số vào nghị quyết của HĐND. Hàng năm, chính quyền địa phương đưa công tác DS-KHHGĐ vào tiêu chí để xét gia đình văn hóa; triển khai nhiều giải pháp khác như: Lồng ghép trong hội nghị, hội thảo, tọa đàm; tổ chức tư vấn nhóm, hộ gia đình; duy trì hoạt động của mô hình tư vấn tiền hôn nhân…

Nỗ lực duy trì tính bền vững của mô hình

Bên cạnh những kết quả đạt được, hiện một số thôn, xã duy trì không bền vững mô hình không sinh con thứ ba trở lên.Nguyên nhân chính là do nội dung sinh hoạt của mô hình còn đơn điệu, chưa thu hút được người dân. Ngoài ra, không ít gia đình vẫn còn tư tưởng sinh con trai để có nguồn lực lao động, có người nối dõi…

Bà Lưu Thị Minh Thao - Giám đốc Trung tâm DS-KHHGĐ huyện Cam Lâm cho biết, những năm qua, tỷ lệ sinh con thứ ba trên địa bàn huyện giảm từ 0,3 đến 0,4%, đúng theo tiêu chí hàng năm trong Nghị quyết đại hội Đảng bộ của huyện đề ra. Tuy nhiên, mức độ bền vững chưa có, một số thôn, xã duy trì được 2- 3 năm, thậm chí 4 năm liền thì "vỡ", tập trung chủ yếu ở xã miền núi, miền biển như: Cam Tân, Sơn Tân, Cam Thành Bắc, Cam Hải Đông. Huyện Cam Lâm hiện có 70 thôn, tổ; trong đó năm 2015 có 51 thôn, tổ đã có người sinh con thứ ba.

Theo bà Trần Thị Kim Oanh- đại diện Chi cục DS-KHHGĐ Khánh Hòa: Để duy trì thôn, xã không sinh con thứ ba một cách bền vững, thời gian tới, Chi cục sẽ chỉ đạo Trung tâm DS-KHHGĐ các huyện, thị xã, thành phố đẩy mạnh công tác truyền thông, vận động, nói chuyện chuyên đề tư vấn nhóm, lồng ghép trong các hội nghị, hội thảo… để người dân nâng cao ý thức trong công tác dân số; thay đổi nội dung tuyên truyền phong phú và hấp dẫn hơn trong các buổi sinh hoạt thôn, tổ không có người sinh con thứ 3 nhằm thu hút người dân tích cực tham gia.

Đồng thời, tham mưu chính quyền địa phương có những chính sách khuyến khích cho những hộ gia đình thực hiện tốt chính sách DS-KHHGĐ; đặc biệt quan tâm những chính sách ưu đãi đối với những hộ sinh con một bề; duy trì và nhân rộng câu lạc bộ “Mẹ và con gái” tại các xã…

Trang Nguyễn/Báo Gia đình & Xã hội