Mối lo trẻ hóa bệnh ung thư

Tư vấn cho bệnh nhân ung thư tại BV K Trung ương. Ảnh: Việt Hà

Báo động ung thư phổi, ung thư vú

Chưa bao giờ người dân phải đối mặt với tình trạng gia tăng bệnh ung thư nghiêm trọng như bây giờ. Mỗi năm Việt Nam có từ 130.000- 160.000 trường hợp mắc mới ung thư, trong đó có khoảng 85.000 - 115.000 người tử vong do căn bệnh này, gấp 7 - 10 lần số trường hợp tử vong do tai nạn giao thông. Một số tỉnh, thành phố lớn như Hà Nội, TP HCM, Thái Nguyên, Hải Phòng, Huế, Cần Thơ… tình trạng bệnh bị ung thư đang có chiều hướng gia tăng.

Theo PGS.TS Trần Văn Thuấn, Viện trưởng Viện nghiên cứu Ung thư Việt Nam, xu thế mắc ung thư không ngừng gia tăng ở Việt Nam cũng như hầu hết các nước trên thế giới. Gánh nặng ung thư toàn cầu đã tăng gấp đôi từ 1974 đến năm 2000 và sẽ còn tăng gấp đôi kể từ nay đến năm 2030. Tại Việt Nam, con số này cũng đáng báo động: Nếu năm 2000, Việt Nam chỉ ghi nhận hơn 6.900 ca ung thư phổi ở nam giới thì năm 2010 đã là hơn 14.600, dự báo đến năm 2020, con số này sẽ là gần 23.000 ca. Bệnh ung thư dạ dày cũng ngày càng  phổ biến khi năm 2010 đã ghi nhận khoảng 10.000 ca mắc, gấp đôi với số mắc được phát hiện cách đó 10 năm. Còn bệnh nhân ung thư vú ở nữ giới cũng tăng từ 5.500 ca (năm 2000) vọt lên 12.500 ca (năm 2010). Dự báo 6 năm nữa số phụ nữ mắc bệnh ung thư vú sẽ là trên 22.600 trường hợp mỗi năm. “Những năm qua, nhiều cơ sở khám chữa bệnh ung thư đã được mở ra, mạng lưới phòng chống bệnh ung thư tăng nhanh nhưng vẫn không đáp ứng đủ nhu cầu điều trị. Đến nay bệnh ung thư đã trở thành nguyên nhân số một đe dọa sức khỏe cộng đồng trong nhóm bệnh không lây nhiễm”, PGS Trần Văn Thuấn nói.

80% bị bệnh do môi trường, lối sống

Theo BS Nguyễn Quốc Bảo, Trưởng Khoa Ngoại đầu cổ, Bệnh viện K Trung ương, mức độ gia tăng bệnh nhân ung thư nhìn thấy rõ ràng qua từng năm. Tại Khoa Ngoại đầu cổ, vài năm gần đây số bệnh nhân ung thư tăng khoảng 30% mỗi năm. Đối tượng mắc bệnh cũng thay đổi nhiều khi không đi theo lối truyền thống là bệnh của tuổi già mà đã “lan” sang những người trẻ tuổi. “Trước đây ung thư thường gặp ở người già khi cơ thể đã lão hóa, nhưng tình trạng “trẻ hóa” và gia tăng bệnh nhân có các khối u ác tính những năm gần đây cho thấy căn bệnh này hiện nay không “dành riêng” cho đối tượng, độ tuổi nào”, BS Nguyễn Quốc Bảo lo ngại.

Cũng theo BS Nguyễn Quốc Bảo, trong quá trình điều trị nhiều lúc bác sĩ cũng bất ngờ vì phát hiện những ca bệnh ung thư quá trẻ tuổi mà không rõ nguyên nhân gây bệnh từ đâu. Có những thanh niên ngoài 20 tuổi đã bị ung thư lưỡi, ung thư vòm họng giai đoạn muộn, trong khi tìm hiểu các yếu tố nguy cơ như: Bia rượu, thuốc lá, ăn trầu... thì hoàn toàn không thấy. Tỉ lệ này tiếp tục gia tăng khi môi trường ngày càng trở nên ô nhiễm, thực phẩm bẩn, trái cây tẩm độc... cũng được phát hiện nhiều hơn. Trước đây, với những trường hợp không rõ nguyên nhân thường được “quy” do môi trường sống nhưng cho đến nay mọi người hiểu rằng thực phẩm bẩn, môi trường ô nhiễm chính là mối nguy cơ lớn.

Một trong những bệnh tấn công, làm ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản và hạnh phúc của người phụ nữ phải kể đến ung thư cổ tử cung. BS Nguyễn Văn Trương - Giám đốc Bệnh viện Hùng Vương (TP HCM) cho biết, mỗi năm bệnh viện này tiếp nhận khoảng 650.000 lượt khám thì một nửa mắc bệnh phụ khoa. Trong số đó có 30 ca ung thư cổ tử cung giai đoạn sớm, 15 - 20 ca giai đoạn muộn. Ở giai đoạn muộn, bệnh nhân đến bệnh viện khi tình trạng huyết trắng kéo dài có mùi hôi, có chảy máu sau quan hệ, đau vùng hố chậu và thường những trường hợp này khó chữa trị.

Phân tích các nguyên nhân khiến bệnh ung thư gia tăng nhanh báo động, qua nhiều nghiên cứu dịch tễ học, các nhà khoa học trên thế giới đã phát hiện ra chỉ có dưới 10% bệnh ung thư phát sinh do các rối loạn từ bên trong cơ thể gồm: Rối loạn nội tiết, tổn thương gen có tính di truyền. Ngược lại, có từ 75 - 80% ung thư phát sinh là có liên quan đến môi trường sống, bao gồm lối sống thiếu khoa học, các thói quen, tập tục xấu như hút thuốc, uống rượu, chế độ dinh dưỡng không hợp lý. Thêm vào đó là một số yếu tố do bệnh nghề nghiệp và ô nhiễm môi trường... Đáng lưu ý trong số những tác nhân “tấn công” từ bên ngoài thì hút thuốc lá đã chiếm đến trên 30% trong tổng số nguyên nhân gây ra các loại ung thư ở người.

Hiện ung thư dạ dày chiếm gần 20% trong số các bệnh ung thư đang hoành hành ở Việt Nam. Với sự tiến bộ của y học, tỉ lệ tử vong vì căn bệnh này đã được hạn chế nhưng vẫn có đến 70% bệnh nhân ung thư đến khám khi đã ở giai đoạn 3 và 4. Do đó, tỉ lệ chữa khỏi bệnh ung thư ở Việt Nam chưa cao.

Mai Dung