Thứ Sáu, 15/11/2019 10:25 (GTM +7)
Hà Nội
23°C / 22-25°C

Một số rối loạn tâm thần hậu COVID hay gặp

Thứ ba, 9:00 AM 11/01/2022 | Dân số

SKĐS- Đại dịch COVID -19 chưa kết thúc, nhưng đã để lại vô số người bị rối loạn tâm thần. Chúng ta hãy cùng tìm hiểu một số rối loạn tâm thần hay gặp trong đại dịch.

1. Rối loạn stress sau sang chấn

Rối loạn này xảy ra với những người mắc COVID-19 mức độ nặng, ốm thập tử, nhất sinh, những người có một vài người thân trong gia đình bị tử vong do COVID-19 và những người (nhân viên y tế, người tình nguyện) phải chứng kiến số lượng lớn bệnh nhân tử vong mỗi ngày do COVID-19.

- Hồi tưởng, trong đó các cá nhân có thể cảm thấy và hành động như thể chấn thương đang tái diễn. Các triệu chứng khác bao gồm những ký ức đau buồn hay những giấc mơ và những phản ứng căng thẳng khi tiếp xúc với bệnh nhân COVID-19 hoặc với những người tử vong do COVID-19. Người bệnh tìm kiếm và sưu tập bừa bãi các sự kiện, bài báo, video liên quan đến COVID-19.

- Bệnh nhân tránh các suy nghĩ hoặc các hoạt động liên quan đến COVID-19, giảm khả năng ghi nhớ, cảm giác bị bỏ rơi hoặc không có tương lai. Họ luôn có cảm giác bất an về tương lai, luôn sợ khó kết hôn, không có con, không có cuộc sống gia đình bình thường.

Các rối loạn tâm thần hậu COVID - Ảnh 1.

Người bệnh COVID-19 thường bị rối loạn stress sau sang chấn.

- Các triệu chứng của tăng kích thích bao gồm mất ngủ, khó chịu, tăng cảnh giác và giật mình. Bệnh nhân khó ngủ hoặc khó vào giấc ngủ, họ hay cáu gắt quá mức, luôn than phiền khó tập trung chú ý.

Rối loạn stress sau sang chấn được coi là cấp tính nếu các triệu chứng kéo dài dưới 3 tháng. Khi rối loạn này kéo dài trên 3 tháng thì gọi là mạn tính.

Để điều trị rối loạn stress sau sang chấn, người ta dùng thuốc chống trầm cảm SSRI. Hiệu quả tối đa của thuốc xuất hiện sau 12 tuần điều trị. Tuy nhiên rối loạn stress sau sang chấn cần được điều trị lâu dài, từ 6-18 tháng. Thuốc SSRI có ưu điểm là dung nạp tốt, hiệu quả cao, chỉ cần uống một lần mỗi ngày.

Các thuốc SSRI thường dùng là sertralin, fluvoxamin, paroxetin, fluoxetin.

2. Rối loạn thích ứng

Rối loạn thích ứng được định nghĩa là do chấn thương tâm lý gây ra, chấn thương tâm lý ở đây chính là đại dịch COVID - 19. Các triệu chứng không nhất thiết phải xuất hiện ngay sau khi có chấn thương tâm lý. Có thể các triệu chứng xuất hiện sau 3 tháng bị chấn thương tâm lý.

Các triệu chứng của bệnh không phải lúc nào cũng giảm đi ngay khi dịch bệnh COVID - 19 kết thúc. Nếu dịch bệnh COVID - 19 tiếp tục diễn ra, rối loạn có thể trở thành mạn tính.

Rối loạn thích ứng có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi và các triệu chứng của nó rất khác nhau. Các đặc điểm của trầm cảm, lo âu và hỗn hợp phổ biến nhất ở người lớn. Các triệu chứng về cơ thể phổ biến nhất ở trẻ em và người cao tuổi. Các biểu hiện cũng có thể bao gồm hành vi tấn công và lái xe thiếu thận trọng, uống rượu quá mức, không tuân thủ các nghĩa vụ pháp lý, rối loạn thần kinh thực vật, mất ngủ và tự tử.

2.1. Rối loạn thích ứng với trầm cảm

Trong rối loạn thích ứng với trầm cảm, các triệu chứng biểu hiện rất giống với trầm cảm nội sinh (trầm cảm chủ yếu), nhưng chúng xuất hiện sau đại dịch COVID-19. 

Bệnh nhân luôn có vẻ mặt ngơ ngác, đau khổ, họ mất hết các sở thích vốn có. Bệnh nhân luôn biểu hiện bi quan, chán nản, mất hết hy vọng vào tương lai. Họ luôn than phiền khó vào giấc ngủ, ngủ rất ít, không sâu giấc và dậy rất sớm. Buổi sáng họ than phiền mệt mỏi, mất năng lượng nên không muốn làm gì. Họ chán ăn, ăn ít, mất cảm giác ngon miệng và sút cân. Ngoài ra, họ dễ nổi cáu, hay buồn vô cớ, lo lắng quá mức và có thể có ý định và hành vi tự sát.

Các triệu chứng này thường bền vững trong nhiều tuần, ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng lao động, sinh hoạt của bệnh nhân, khiến chất lượng cuộc sống của họ rất thấp.

Để điều trị rối loạn thích với trầm cảm, cần kết hợp giữa thuốc chống trầm cảm và thuốc bình thần hoặc thuốc an thần mới. Thuốc chống trầm cảm hay được sử dụng là sertralin và paroxetin. Hai thuốc này ít tác dụng phụ (chủ yếu là khô mồm, đắng miệng, đầy bụng, uể oải trong tuần đầu dùng thuốc), tác dụng điều trị xuất hiện tốt và bệnh nhân được cải thiện chỉ sau 2 - 3 tuần điều trị. Tuy nhiên, bệnh nhân cần phải uống thuốc tối thiểu 6 tháng để có thể khỏi hẳn rối loạn này.

Các rối loạn tâm thần hậu COVID - Ảnh 3.

Biểu hiện của rối loạn thích ứng.

2.2. Rối loạn thích ứng với lo âu

Bệnh nhân luôn trong tình trạng lo lắng quá mức không thể kiểm soát. Tình trạng lo âu này xuất hiện cả ngày (từ khi thức giấc đến khi ngủ), kéo dài nhiều tháng khiến cho cuộc sống của bệnh nhân bị thay đổi rất trầm trọng. Họ than phiền khó vào giấc ngủ, khó tập trung chú ý, khó ghi nhớ, rằng đầu óc trống rỗng, rất dễ mệt khi phải suy nghĩ.

Ngoài ra, họ còn có các triệu chứng rối loạn thần kinh thực vật như hồi hộp, đánh trống ngực, vướng ở cổ (hòn ở cổ), khô miệng, đầy bụng, cơn nóng bừng mặt hoặc lạnh buốt, mót đi tiểu (đái dắt), đi ngoài táo lỏng thất thường, run tay, căng cơ, đau mỏi vùng cổ, vai, gáy...

Để điều trị rối loạn thích ứng với lo âu, cần kết hợp giữa thuốc chống trầm cảm và thuốc an thần mới. Thuốc chống trầm cảm hay được sử dụng là sertralin và escitalopram. Hai thuốc này ít tác dụng phụ và dung nạp tốt. Tác dụng điều trị xuất hiện sau 4 - 8 tuần điều trị. Để tăng hiệu quả điều trị rối loạn thích ứng với lo âu, người ta phối hợp với một số thuốc an thần mới liều thấp (olanzapin, quetiapin, aripiprazol...). Bệnh nhân cần phải uống thuốc tối thiểu 12 tháng để tránh tái phát rối loạn này.

PGS. TS. Bùi Quang Huy Chủ nhiệm khoa Tâm thần – Bệnh viện Quân y 103
Bình luận
Xem thêm bình luận
Ý kiến của bạn
Nhiễm trùng tiểu trong thai kỳ có thể gây nguy cơ gì nếu không điều trị?

Nhiễm trùng tiểu trong thai kỳ có thể gây nguy cơ gì nếu không điều trị?

Dân số - 3 giờ trước

Nhiễm trùng tiểu trong thai kỳ xảy ra khi một số vi khuẩn di chuyển lên niệu đạo và tích tụ trong bàng quang... có thể dẫn đến các triệu chứng nguy hiểm.

4 cách ‘yêu’ nhìn trước được những rủi ro mắc các bệnh lây truyền qua đường tình dục nhưng nhiều cặp đôi vẫn đang làm hàng ngày

4 cách ‘yêu’ nhìn trước được những rủi ro mắc các bệnh lây truyền qua đường tình dục nhưng nhiều cặp đôi vẫn đang làm hàng ngày

Dân số - 15 giờ trước

GiadinhNet – Các chuyên gia khuyến cáo, quan hệ tình dục qua đường miệng, qua đường hậu môn; quan hệ không an toàn với nhiều bạn tình hoặc gái mại dâm là những kiểu dễ có nguy cơ mắc các bệnh lây truyền qua đường tình dục.

Nghệ An: Sôi động Hội thi "Phụ nữ với công tác Dân số trong thời kỳ mới"

Nghệ An: Sôi động Hội thi "Phụ nữ với công tác Dân số trong thời kỳ mới"

Dân số - 1 ngày trước

GiadinhNet - Hội thi Phụ nữ được tổ chức với mục đích góp phần góp phần nâng cao sự hiểu biết cho hội viên phụ nữ và nhân dân về chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước về công tác dân số trong tình hình mới.

Nếu gặp 1 trong 9 dấu hiệu dưới đây, rất có thể nữ giới đã mắc chứng trầm cảm sau sinh

Nếu gặp 1 trong 9 dấu hiệu dưới đây, rất có thể nữ giới đã mắc chứng trầm cảm sau sinh

Dân số - 1 ngày trước

Trầm cảm sau sinh nếu không được điều trị sớm có thể ảnh hưởng xấu đến sức khỏe của mẹ và em bé, thậm chí đe dọa tính mạng hai mẹ con trong trường hợp người mẹ bị trầm cảm nặng. Vậy các dấu hiệu nhận biết trầm cảm sau sinh là gì?

Thường xuyên thức khuya bạn sẽ gặp những hệ luỵ gì về sức khoẻ?

Thường xuyên thức khuya bạn sẽ gặp những hệ luỵ gì về sức khoẻ?

Dân số - 2 ngày trước

Vì một lý do nào đó nhiều người phải thức đêm muộn. Nếu tình trạng này kéo dài sẽ gây nhiều hệ lụy trực tiếp tới sức khỏe. Vậy thức khuya gây hại như thế nào và làm gì để giảm bớt tổn thương?

Ăn nhiều chất xơ ngũ cốc có thể giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch và đái tháo đường

Ăn nhiều chất xơ ngũ cốc có thể giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch và đái tháo đường

Dân số - 2 ngày trước

Tình trạng viêm mạn tính có tác động tiêu cực đến sức khỏe, bao gồm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch và đái tháo đường. Nhiên cứu cho thấy, chất xơ trong ngũ cốc có thể giúp giảm viêm, từ đó có thể giảm nguy cơ mắc bệnh.

Đẩy mạnh tư vấn, khám CSSKSS cho vị thành niên, thanh niên ở huyện miền núi

Đẩy mạnh tư vấn, khám CSSKSS cho vị thành niên, thanh niên ở huyện miền núi

Dân số - 2 ngày trước

GiadinhNet - Đây là hoạt động thường niên, ý nghĩa được Ngành Dân số triển khai từ rất nhiều năm qua nhằm nâng cao nhận thức, hiểu biết của các em về SKSS.

3 việc tưởng không liên quan nhưng lại ảnh hưởng đến khả năng có con, làm được cả 3 thì cơ hội thụ thai sẽ cao hơn nhiều

3 việc tưởng không liên quan nhưng lại ảnh hưởng đến khả năng có con, làm được cả 3 thì cơ hội thụ thai sẽ cao hơn nhiều

Dân số - 3 ngày trước

Tăng tỷ lệ thụ thai bằng cách thay đổi thói quen, lối sống trong tầm kiểm soát là cách đơn giản nhất bạn có thể thực hiện.

Những lưu ý giúp phụ nữ mang thai ngừa biến chứng sản giật

Những lưu ý giúp phụ nữ mang thai ngừa biến chứng sản giật

Dân số - 4 ngày trước

Thực hiện những thay đổi nhỏ đối với chế độ ăn uống và lối sống cũng có thể giúp giảm nguy cơ mắc bệnh tiền sản giật.

Thay đổi thói quen ăn uống, bí quyết để có làn da săn chắc, trẻ đẹp

Thay đổi thói quen ăn uống, bí quyết để có làn da săn chắc, trẻ đẹp

Dân số - 5 ngày trước

Có thể kiểm soát và làm chậm lại quá trình lão hóa da bằng cách thay đổi thói quen ăn uống để có một làn da khỏe đẹp.

Top