Một số trường ĐH, CĐ phía Nam: Chất lượng “vênh” vì học phí

Có tiền là mở được trường ĐH?

 

Theo GS Nguyễn Ngọc Trân, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban đối ngoại Quốc hội, Điều 20 của Luật Giáo dục nêu rõ: “Cấm lợi dụng hoạt động giáo dục vì hình thức lợi nhuận”, nhưng lại không được chi tiết hóa bằng Nghị định của Chính phủ và bằng các văn bản của Bộ GD&ĐT. Điều này sẽ mở ngõ cho tình trạng tham nhũng và kinh doanh giáo dục. Đây là một dạng kinh doanh đặc thù mà “người mua” hầu như không có quyền lựa chọn. 

 

“Hoạt động lợi nhuận và phi lợi nhuận trong giáo dục còn nhập nhằng, không xác định được. Nói phi lợi nhuận  nhưng lại kiếm lợi nhuận. Không làm rõ vấn đề này thì ngành giáo dục của chúng ta sẽ trượt dài, quản lý giáo dục của chúng ta sẽ rơi tự do...”, GS Trân kiến nghị. 

 

Giáo sư Phan Thanh Bình, Đại học Quốc gia TP HCM thì băn khoăn, làm sao để đẩy mạnh xã hội hóa giáo dục, hệ thống giáo dục phải cực kỳ đa dạng; tài chính đại học phải nhìn nhận một cách đúng đắn. “Thời gian qua, đại học nước ta rẻ tiền quá vì nghĩ ai có tiền cũng có thể mở được trường đại học”, GS Bình nói.

 

Còn theo GS Phạm Phụ, người đã từng có nhiều năm tâm huyết trong ngành giáo dục, về cơ bản tư nhân hóa giáo dục trên thế giới và xã hội hóa giáo dục Việt Nam không có gì khác nhau. Trong thời gian tới cần làm rõ khái niệm xã hội hóa, cần sớm làm rõ cơ chế vì lợi nhuận và không vì lợi nhuận và nhấn mạnh vào việc có sự tham gia của cộng đồng trong việc quản lý các trường. 

 

Buổi làm việc của đoàn giám sát tại ĐH Quốc tế Sài Gòn.

 

Tập trung đầu tư một số trường

 

Qua giám sát 18 trường ĐH, CĐ trên địa bàn TP HCM và Cần Thơ,  GS.TS Đào Trọng Thi, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng Quốc hội nhận xét: “Tỉ lệ sinh viên/giảng viên còn cao và trình độ giảng viên thấp, đa số là ĐH dạy ĐH trong khi các trường trên thế giới trình độ giảng viên đều đạt tiến sĩ trở lên. Nếu duy trì trình độ giảng viên như vậy thì không thể đảm bảo chất lượng được. Bên cạnh đó, suất đầu tư cho một sinh viên cũng còn thấp so với nước ngoài, chưa kể khó khăn về cơ sở vật chất...”.

 

Về vấn đề này, GS Nguyễn Ngọc Trân đưa ra dẫn chứng: “Cũng là trường thành viên của ĐH Quốc gia TP HCM nhưng qua giám sát thấy rằng mức học phí của ĐH Quốc tế và học phí của ĐH Bách khoa chênh lệch cả chục lần và chất lượng khác nhau hẳn. Chẳng thà chúng ta nói cho rõ một lần để có được chất lượng chứ đừng vì “học phí không thể nâng lên được vì mức sống của người dân còn thấp”, rồi để sau đó có nhiều trường thu học phí cả 20 triệu đồng nhưng hoàn toàn chẳng có chất lượng gì. Và với mức thu đó, họ tự trả lương cho nhau, những cán bộ quản lý đến vài chục triệu đồng/tháng, trong khi đó những người làm nên giáo dục, giảng viên, lương rất hẻo chỉ có 7 – 8 triệu đồng/tháng. Tôi cho đó là sự quản lý lỏng lẻo”. 

 

GS Nguyễn Minh Thuyết, Phó Chủ nhiệm Ủy ban cũng cho rằng: “Thực tế có trường với học phí 2 - 3 triệu đồng/năm thì hoàn toàn không thể so sánh với chất lượng của các trường có học phí 2.000 – 2.500 USD/năm. Do đó, chúng ta nên tập trung ngân sách cho một số trường chứ đừng dàn trải như hiện nay...”.

 

GS Thuyết nói thêm: “Cứ như hiện nay thì trường công lập sẽ càng ngày càng bị mất đi những giảng viên tốt. Một là mất hẳn, hai là mất theo kiểu không chính thức, tức là giảng viên “chân ngoài, chân trong” mà thường “chân ngoài” lại dài hơn. Còn trường dân lập thì đội ngũ giảng viên cơ hữu ít, không có chế độ bồi dưỡng cán bộ để quay lại phục vụ cho trường. Phải đầu tư cho con người thêm thì trường mới lớn mạnh được”.

 

Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Thiện Nhân đánh giá cao kết quả thực hiện giám sát và nhấn mạnh, trên cơ sở này Chính phủ sẽ nghiên cứu kỹ lưỡng để hoàn thiện hệ thống chính sách. Ngành giáo dục luôn được xã hội quan tâm, do đó mô hình quản lý giáo dục phải được nghiên cứu để hoàn thiện, đi cùng sự phát triển của nền kinh tế; phải đảm bảo chất lượng giáo dục. Công bố các tiêu chí về chất lượng giáo dục cụ thể hơn nữa. Những vấn đề như tăng học phí, đối với đại đa số nguời theo học, phải được phân tầng, phải đảm bảo mức học phí phù hợp với mặt bằng thu nhập chung đối với đại đa số người học.

 

“Sắp tới đoàn giám sát Quốc hội sẽ giám sát các trường ĐH tại Hà Nội, miền Trung và Tây Nguyên. Do đó, tôi đề nghị các đại biểu cần chú trọng đến những nội dung sau đây: quy hoạch đất đai, đầu tư cho cơ sở vật chất, đội ngũ giảng viên, suất đầu tư cho sinh viên; các quy định của pháp luật được thực hiện như thế nào; việc phân cấp quản lý; việc phối hợp với các bộ, ngành từ trung ương đến địa phương, quy định thành lập trường. Kết thúc đợt khảo sát, chúng tôi sẽ soạn dự thảo trình Ủy ban thường vụ Quốc hội những kiến nghị, những giải pháp cho giáo dục ĐH trong kỳ họp Quốc hội sắp tới”. Phó Chủ tịch Quốc hội Tòng Thị Phóng