Nâng cao chất lượng giống nòi - mục tiêu số 1

TS Dương Quốc Trọng.

“Chưa kịp giàu đã già”

Nước ta đã thành công trong công tác giảm sinh, khống chế được tốc độ gia tăng dân số. Vậy thời gian tới, chúng ta có tiếp tục thực hiện công tác giảm sinh nữa hay không, thưa ông?

Nâng cao chất lượng dân số cả về thể lực, trí tuệ và tinh thần (Ảnh: V.H).

Vậy mục tiêu tiếp theo cùng những thách thức sẽ là gì, thưa ông?

- Mục tiêu lớn thứ hai cần tập trung đó chính là cơ cấu dân số, trong đó, cần phải giải quyết cho bằng được sự mất cân bằng tỉ số giới tính khi sinh.

Thách thức lớn thứ hai trong cơ cấu dân số cần tập trung giải quyết là chúng ta đã bước vào thời kỳ già hóa dân số, trong khi chúng ta vẫn chưa có sự chuẩn bị, sẵn sàng đón nhận cho giai đoạn này của quá trình dân số, thể hiện ở vấn đề an sinh xã hội, đặc biệt là chăm sóc sức khỏe cho người cao tuổi. Các nhà khoa học đã ước tính, chi phí chăm sóc cho 1 người già sẽ gấp 8 lần cho 1 trẻ em.

Một thách thức nữa, là chúng ta cũng đồng thời bước vào thời kỳ “cơ cấu dân số vàng” (cứ 2 người trong độ tuổi lao động cõng 1 người phụ thuộc). Các “con rồng châu Á” đều “cất cánh” trong giai đoạn “cơ cấu dân số vàng”. Vì vậy, đòi hỏi nước ta cần phải tận dụng bằng được cơ hội này. Bởi nếu lực lượng lao động trẻ này không được tận dụng, không được học hành và được tạo công ăn việc làm sẽ dễ rơi vào các tệ nạn xã hội, trở thành gánh nặng, cản trở sự phát triển của đất nước.

Cần đầu tư mạnh cho yếu tố “đầu vào” của quá trình dân số

- Đó là nâng cao chất lượng dân số. Chất lượng dân số nước ta đã có những tiến bộ lớn thông qua chỉ số phát triển con người (HDI) được cải thiện rõ rệt.

Chất lượng dân số được đánh giá qua 3 khía cạnh: Thể chất, trí tuệ và tinh thần. Về mặt thể chất, sức khỏe của người Việt Nam so với mức thu nhập bình quân đầu người là khá tốt như tỉ lệ suy dinh dưỡng, tỉ lệ chết trẻ dưới 1 tuổi và 5 tuổi, tỉ lệ chết mẹ. Nhưng so với nhu cầu của chúng ta thì vẫn còn thấp như sức bền, sức bật, chiều cao... của thanh niên Việt Nam thường kém hơn các nước khác, ngay cả với những nước trong khu vực. Về mặt trí tuệ, nếu nhìn vào lực lượng lao động - chất lượng nguồn nhân lực lại rất thấp. Tỉ lệ nguồn nhân lực, người lao động đã qua đào tạo mới đạt gần 30%, tỉ lệ có bằng cấp chỉ chiếm khoảng 8%. Trong nền kinh tế thị trường toàn cầu hóa, với chất lượng nguồn nhân lực thấp, chúng ta sẽ rất khó cạnh tranh với các nước trong khu vực và trên thế giới.

Chúng ta cần làm gì để nâng cao chất lượng dân số, thưa ông?

- Để làm được điều này, cần nhiều giải pháp đồng bộ, đòi hỏi sự vào cuộc của tất cả các ngành, các cấp. Riêng ngành dân số, cần tập trung nâng cao chất lượng nòi giống người Việt Nam. Để “đầu vào” của quá trình dân số có chất lượng tốt, thời gian tới chúng ta sẽ đẩy mạnh việc tư vấn - kiểm tra sức khỏe tiền hôn nhân, sàng lọc trước sinh và sàng lọc sơ sinh.

Tư vấn, kiểm tra sức khoẻ tiền hôn nhân sẽ giúp các cặp dự định kết hôn biết được những bệnh tật cần tránh như bệnh nhiễm trùng, bệnh về gene... để họ quyết định việc sẽ kết hôn với người này hay với người khác, việc có nên sinh con hay không, nếu sinh con thì cần phải làm những gì để hạn chế tối đa những nguy cơ, rủi ro có thể xảy ra...

Việc sàng lọc trước sinh sẽ giúp phát hiện rất sớm được sự khuyết tật về mặt hình thể hoặc những bất thường về các gene di truyền, dị tật về nhiễm sắc thể của thai nhi... để từ đó điều trị cho thai nhi ngay từ trong bụng mẹ hoặc tư vấn cho người mẹ đình chỉ thai nghén đối với những trường hợp đứa trẻ sẽ không thể sống nổi sau sinh.

Mặc dù đã được tư vấn - kiểm tra sức khỏe tiền hôn nhân, sàng lọc trước sinh nhưng vẫn còn một số loại bệnh chỉ khi đứa trẻ ra đời chúng ta mới có thể phát hiện được. Vì vậy, việc sàng lọc sau sinh sớm sẽ giúp trẻ có cơ hội được phát hiện bệnh tật và được điều trị từ rất sớm, trẻ có thể phát triển gần như bình thường.

Thực hiện tốt được 3 cấp dự phòng trên, sẽ giúp các cặp vợ chồng có được sức khỏe tốt nhất và cho ra đời những công dân khỏe mạnh cả về thể lực, trí tuệ và tinh thần.