Năng hoạt động giúp xương chắc khỏe

Hoạt động thể lực làm cho xương chắc khỏe

Nhiều nghiên cứu đã cho thấy: có liên quan tỷ lệ thuận giữa hoạt động thể lực và khối lượng xương. Trong cơ thể, tùy vị trí và sự tác động của cơ bắp khi vận động mà có mật độ xương khác nhau. Chẳng hạn ở người chăm lao động hoặc tập luyện như các vận động viên thể thao, mật độ chất khoáng cao thấy ở xương đùi, xương cánh tay, xương gót, xương sống và xương bàn chân hơn hẳn so với người bình thường cùng lứa tuổi và cân nặng. Vận động viên chạy cự ly dài có hàm lượng chất khoáng trong xương cao hơn tới 20% so với những người bình thường.

Tác dụng của “sức hút trái đất”: khối lượng cơ thể tỷ lệ thuận với khối lượng xương, đó là tác dụng của trọng lực. Nghiên cứu ở các nhà du hành vũ trụ cho thấy: tình trạng mất trọng lực khi lên cao đã gây ra sự bài tiết canxi nhanh chóng qua nước tiểu và làm tổn hao chất khoáng hóa của xương. Những biến đổi này tuy có thể phục hồi nhưng không hoàn toàn.

Hàm lượng chất khoáng của xương tăng cao tại chỗ vận động nhiều. Điều này được thực nghiệm và chứng minh ở các vận động viên quần vợt: ở xương của tay cầm vợt có mật độ cao hơn hẳn ở tay không cầm vợt. Tác dụng tại chỗ này cũng thấy rõ ở vận động viên bóng chày và vận động viên chạy.

Cường độ tập luyện càng cao thì mật độ chất khoáng trong xương càng nhiều và xương càng chắc khỏe. Tuy nhiên, cường độ tập luyện phải phù hợp với độ tuổi và sức khỏe mới có tác dụng tốt cho xương. Chạy dai sức và chơi tennis nâng cao khối lượng xương ở người trên 50 tuổi. Trái lại, ở tuổi 45 mà bạn còn tập cử tạ thì lại mất đi phần chất khoáng trong xương mà bạn có được khi hoạt động ở tuổi 20-25. Như vậy, một sự tích lũy vốn xương ở tuổi trẻ có thể không kéo dài được suốt đời. Do đó, các chuyên gia khuyên: bạn nên tiếp tục một môn hoạt động thể lực suốt đời hơn là hoạt động rất nhiều trong một thời kỳ. 

Hoạt động cơ bắp: khi vận động, các bắp thịt đặt tải lên bộ xương nên có liên quan giữa mức độ hoạt động cơ bắp và sự cứng rắn của xương. Cơ bắp khỏe thì xương khỏe. Nghiên cứu cho thấy: vùng bắt chéo của cơ thắt lưng có tỷ lệ thuận với khối lượng xương của các xương sống. Ở người cao tuổi, do ít hoạt động, tỷ lệ gãy xương do loãng xương ở háng, cổ tay, xương cánh tay và các xương khác tăng. Sức nắm tay yếu là dấu hiệu chỉ điểm cho nguy cơ ngã và gãy xương liên tiếp ở người cao tuổi. Rõ ràng có mối tương quan giữa hệ cơ bắp và chất lượng xương đối với nguy cơ ngã và gãy xương. Từ đó cho thấy việc luyện tập thể dục đối với người cao tuổi rất có hiệu quả phòng ngừa tai nạn ngã và gãy xương.

Tác hại của tình trạng không hoạt động: nếu bạn không hoạt động có tác dụng xấu cả với cơ bắp lẫn bộ xương. Trường hợp bạn nằm nghỉ (do bệnh tật) gây ra sự giảm sút khối lượng xương khoảng 1% mỗi tuần. Tuy nhiên, không phải tất cả các chất khoáng đều có thể mất và trạng thái ổn định sẽ đạt được khi đã mất 30-40% chất khoáng của xương. Sự mất chất khoáng của xương như vậy không nhất thiết đi kèm sự mất khối lượng thân thể, nghĩa là bạn vẫn không bị sụt cân. Điều nguy hiểm là sự teo xương bởi trạng thái mất trọng lượng hoặc nằm lâu quá không hồi phục hoàn toàn.

Tuy bộ xương còn chịu tác động của nhiều yếu tố khác như dinh dưỡng, bệnh tật, việc sử dụng thuốc chữa bệnh, hormon… nhưng rõ ràng là hoạt động thể lực có lợi ích làm cho xương chắc khỏe ở mọi lứa tuổi. Vì vậy, tất cả chúng ta muốn xương chắc khỏe đều phải năng hoạt động.