Ngắm chùa Cầu - linh hồn phố cổ Hội An trước khi được trùng tu

Chùa Cầu hay còn gọi là Cầu Nhật Bản, Lai Viễn Kiều được xếp hạng di tích lịch sử văn hóa quốc gia vào năm 1990, là biểu tượng văn hóa thuộc Khu phố cổ Hội An - di sản văn hóa thế giới - di tích quốc gia đặc biệt.

Dựa vào các tư liệu văn bia và truyền khẩu thì chùa Cầu được xây dựng muộn nhất là vào đầu thế kỷ XVII. Trải qua mấy trăm năm tồn tại, tính đến nay, chùa Cầu đã được các thế hệ cư dân kế tiếp nhau ở Hội An quan tâm tu bổ lớn 7 đợt từ nhiều nguồn vốn khác nhau.

Tuy nhiên, những năm gần đây, do nhiều áp lực từ môi trường thiên nhiên, mưa gió, lũ lụt và hoạt động của con người, chùa Cầu đang đứng trước nguy cơ xuống cấp ngày càng rõ nét.

Do là một công trình kiến trúc đặc biệt, lại liên quan đến nhiều hoạt động của con người như đi lại, tín ngưỡng, tham quan du lịch nên việc xác định hiện trạng, định hướng tu bổ và xác định các biện pháp, giải pháp tổ chức thi công tu bổ phù hợp, mang tính khả thi là những vấn đề hết sức quan trọng, đòi hỏi phải có sự tư vấn, tham gia của các nhà chuyên môn, quản lý và của nhiều bên liên quan khác.

Vừa qua, UBND TP Hội An (Quảng Nam) đã tổ chức hội thảo khoa học "Trùng tu chùa Cầu - Quan điểm và giải pháp". Đã có nhiều giải pháp đưa ra của các nhà quản lý, nhà khoa học...nhằm "cứu" chùa Cầu.

Tuy nhiên, theo Chủ tịch UBND TP Hội An Nguyễn Văn Dũng thì cái chính là chọn giải pháp nào cho phù hợp, không đánh mất cái “hồn” của phố Hội.

“Sắp tới đây chúng tôi cùng với lãnh đạo các ban ngành của tỉnh, các nhà khoa học sẽ kiểm tra, khám soát lại toàn bộ chùa Cầu kỹ lưỡng, lúc đó mới tổ chức hội thảo rồi mới định ra giải pháp cụ thể để làm. Hiện chưa ấn định thời gian để trùng tu chùa Cầu, phải có một vài hội thảo nữa mới ấn định được”, Chủ tịch UBND TP Hội An Nguyễn Văn Dũng nhấn mạnh.

Một số hình ảnh do PV Báo Gia đình & Xã hội ghi lại trước khi chùa Cầu được trùng tu:

Theo những thư tịch cổ thì chùa Cầu được người Nhật xây dựng vào những năm đầu thế kỷ XVII. Hiện nay, ở Hội An còn một cây cầu cổ duy nhất, dân gian gọi là chùa Cầu

Sự tồn tại dài lâu của cây cầu nơi đây là sự biểu hiện cho sự tương thân, thông hiểu sâu sắc của những người dân bản xứ nơi đây với những người bạn từ phương xa đến

Hiện nay, chùa Cầu đã trở thành một biểu tượng văn hóa cho đô thị cổ Hội An, quần thể kiến trúc được UNESCO công nhận là di sản văn hóa thế giới

Phía sau chùa Cầu mới được sơn lại...

Bên trong chùa Cầu hiện nhiều hạng mục đã xuống cấp nghiêm trọng...

GS.TS Trương Quốc Bình, UV Hội đồng Di sản Văn hóa Quốc gia, cho biết nhiều cấu kiện gỗ tại các vị trí khác nhau ở phần trên chùa Cầu đã bị hư hỏng nặng...

Các vị trí liên kết giữa đòn tay đỡ mái với các cột xuất hiện nhiều chỗ mục rỗng. Nhiều xà gỗ bị nứt nẻ, cong vênh khiến chúng không thể khớp nối nhau

“Ngay phần thân cầu, tại nhiều vị trí liên kết giữa đòn tay đỡ mái với các cột bị mục rỗng. Nhiều thanh xà gỗ đỡ mái ngói bị nứt nẻ, cong vênh không thể khớp nối nhau. Các phần mố trụ đỡ chùa Cầu đã và đang xuất hiện nhiều vết nứt, loang lổ, bong tróc vôi vữa…”, GS.TS Bình phân tích

Trong lúc đó, dưới cầu là sự chuyển biến của dòng chảy và môi trường ẩm ướt của sông nước

Những tác động này đang làm cho các mố, trụ cầu bị nứt, nhiều cột, vì kèo có dấu hiệu bị hư hỏng, mục rỗng…

Bên cạnh đó, chùa Cầu nằm ngay vùng rốn lũ Hội An, vị trí này có dòng nước chảy rất mạnh mỗi khi có lũ lụt nên càng tạo thêm nguy cơ mất an toàn cho di tích

Hiện tình trạng ô nhiễm môi trường dưới chùa Cầu đang được báo động...

Hàng ngày, chùa Cầu phải đón tiếp một lượng lớn khách tham quan với trung bình là 4.000 lượt khách/ngày, dẫn đến việc đi đứng, tham quan của du khách tại chùa Cầu với số lượng lớn trong cùng một thời điểm

Việc trùng tu chùa Cầu như thế nào để không đánh mất cái “hồn” phố Hội là điều mà các nhà quản lý, nhà khoa học đang “đau đầu” tìm giải pháp.

Đức Hoàng