Ngăn chặn tử vong mẹ và trẻ sơ sinh

Hủ tục buồn

"Chúng tôi mong 1/3 thôn bản vùng sâu, vùng xa có cô đỡ. Năm 2009 đã có 2 lớp đào tạo thí điểm tại Điện Biên và Cao Bằng cho 40 cô đỡ. Năm 2010 - 2011 sẽ mở tiếp 11 lớp tại 11 tỉnh vùng sâu, vùng xa để đào tạo cho hơn 200 cô đỡ". GS.TS Trần Thị Phương Mai (Chương trình Giảm tử vong mẹ và TSS, Bộ Y tế)

Cái chết của người vợ và đứa con sơ sinh đã khiến anh L.V.T ở xã Cốc Pàng (huyện Bảo Lạc, Cao Bằng) thẫn thờ nhiều tháng trời. Vợ anh chết trong khi trở dạ tại nhà, để lại người chồng và 3 đứa con nhỏ. Anh nói day dứt: "Giá như tôi chăm sóc khi cô ấy mang thai và giá như vợ tôi được đưa đến trạm xá thì đã không có chuyện này". Chị gái anh, nhiều tháng nay phải về đây đỡ đần cho em trai, chăm sóc những đứa trẻ thiếu mẹ.

Ông Đàm Văn Eng - Phó Chủ tịch UBND, Trưởng ban Quản lý chương trình giảm tử vong mẹ và TSS tỉnh Cao Bằng cho biết, Cao Bằng là một tỉnh miền núi khó khăn với 95% dân số là dân tộc thiểu số. Số sản phụ đẻ tại nhà chiếm tới 30%, trong đó có 20% ca tự đẻ mà không có sự hỗ trợ của cán bộ y tế.

Giảm tỉ lệ tử vong

Theo Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc, nguy cơ tử vong cao nhất là vào ngày đầu tiên sau khi sinh, vì theo ước tính có khoảng từ 25% - 45% TSS tử vong trong ngày đầu mới lọt lòng mẹ. Những nguy cơ như nhiễm khuẩn, viêm phổi, uốn ván, tiêu chảy, ngạt thở và đẻ non gây ra tới 86% số trường hợp tử vong ở TSS.

Với cô đỡ Bàn Thị Trang dân tộc Dao Tiền, 24 tuổi ở bản Nà Lèng, xã Quang Thành, huyện Nguyên Bình, kỷ niệm khó quên nhất là ngay sau khi được đào tạo cô đỡ thôn bản về, ca đầu tiên cô đỡ đẻ không phải là người xóm mình mà là xóm khác. Trên đường đến trạm xá (cách nhà khoảng 2 tiếng đi bộ), sản phụ trở dạ. Cô đã đến đỡ đẻ kịp thời, mẹ tròn con vuông.

Từ một người chưa bao giờ ra khỏi xóm làng của mình, sau khi được cử đi học lớp cô đỡ thôn bản 6 tháng, cô đỡ Bàn Thị Trang và 19 cô đỡ thôn bản khác của tỉnh Cao Bằng đã có nhiều tiến bộ. Được các bác sĩ đào tạo theo cách cầm tay chỉ việc và thực hành tại bệnh viện tỉnh, khi trở về xóm trong vòng 2 tháng qua, các cô đã khám và tư vấn cho nhiều bà mẹ, tiêm phòng và đỡ đẻ thường tại nhà cho khoảng gần 10 trường hợp. Các cô đã giúp nhiều người dân hiểu về sự cần thiết của việc khám thai và sinh nở an toàn tại cơ sở y tế. Lò Thị Pá, 26 tuổi, dân tộc Mông, xóm Lũng Lừa, xã Đa Thông, huyện Thông Nông đã tư vấn 2 ca đến sinh tại trạm y tế và đỡ đẻ 2 ca tại nhà. Trịnh Tỳ Diễm, 24 tuổi, dân tộc Dao Đỏ, xóm Rặc Rạy, xã Lương Thông, huyện Thông Nông -  đã tư vấn và đưa 1 cặp vợ chồng vô sinh 10 năm đi khám, chăm sóc 1 ca đỡ đẻ tại nhà, hướng dẫn bà mẹ cho con bú và chăm sóc con... 

Theo bà Trần Thị Sầm Yến - Giám đốc Trung tâm chăm sóc SKSS tỉnh Cao Bằng, hiệu quả của chương trình đào tạo cô đỡ thôn bản rất lớn: Không chỉ đỡ đẻ trong trường hợp cần thiết (không thể đến được trạm y tế) mà là tư vấn để người mẹ mang thai và sinh nở an toàn tại trạm y tế. Ông Đàm Văn Eng cũng cho rằng, Chương trình giảm thiểu tử vong mẹ và TSS, cụ thể chương trình cô đỡ thôn bản là một chương trình và mô hình cần thiết đối với Cao Bằng. Các cô đã về thôn bản phục vụ bà con, làm giảm tỉ lệ tử vong mẹ và TSS.

"Chương trình này rất cần thiết trong thời gian trước mắt. Các em được đào tạo, được xã hội và bà con tin tưởng" - ông Eng cho biết. Ông cũng nhấn mạnh việc vận động, phân tích để bà con thấy được sự cần thiết của việc đến cơ sở y tế, còn việc đỡ đẻ tại nhà là biện pháp cuối cùng khi không thể đến cơ sở y tế được.

"Chúng em học được nhiều kiến thức, được nói tiếng nói dân tộc của mình và quan trọng nhất là giúp cho đồng bào mình ngày càng khỏe mạnh, phát triển" -  cô đỡ Bàn Thị Trang nói.

 Hà Anh