Người dân và nỗi lo nhiễm xạ

Những đứa trẻ này đang phải sống chung với ô nhiễm xạ.

Những năm trước, do cuộc sống trên núi cao bấp bênh, nghèo đói nên có hàng trăm hộ gia đình người Dao hạ sơn xuống hạ nguồn con suối Dấu Cỏ lập bản sinh sống, vì vậy bản này còn có tên gọi khác là bản Mán hay bản Lập Thành. Họ rất chăm chỉ cày cấy, nhưng kỳ lạ là lúa ngô và các loại cây họ trồng đều còi cọc, không lớn lên được. Người dân trong bản còn liên tục phải chịu cảnh đau đầu, hoa mắt, nhiều trường hợp trẻ sơ sinh bị chết yểu. Đến lúc này người dân ở đây mới tá hỏa nhớ lại trước đây có nhiều cán bộ Liên Xô (cũ) mặc quần áo bảo hộ lao động đến khu vực này đo đạc, khảo sát và phát hiện dưới lòng đất có mỏ khoáng sản. Ngay sau đó chính quyền địa phương đã cho cắm biển báo khu vực nguy hiểm, có nhiễm xạ, người dân không nên sinh sống.

Theo tìm hiểu của phóng viên, nhận ra được mối nguy hiểm tiềm tàng này, nhiều gia đình đã cố gắng dời đi nơi khác. Tuy nhiên, hiện nay vẫn còn 19 hộ gia đình với hàng trăm nhân khẩu phải bám trụ với mảnh đất này vì họ quá nghèo, không thể đi đâu được. Tại bản hiện nay chỉ là những ngôi nhà tranh, tường đất xiêu vẹo và cái đói, cái nghèo luôn hiện hữu. Nguồn thu nhập chính của người dân nơi đây là những củ sắn còi cọc trồng trên chính vùng đất bị ô nhiễm.

Nhà của trưởng thôn Lê Văn Chiêu cũng nghèo không hơn gì những gia đình khác trong bản. Ông Chiêu cho biết vợ chồng ông cũng phải nếm nhiều đau đớn khi nhiều lần mang thai, sinh con nhưng rồi không được nuôi. Trước đây nhà ông nằm ngay sát cột mốc cảnh báo khu vực có nhiễm xạ, sau những lần sinh nở (6 lần sinh nở, nhưng chỉ còn được 2- PV) như thế ông đành phải bỏ ngôi nhà cũ ra đầu bản dựng tạm túp lều để sinh sống. Vị trưởng thôn cho biết các hộ dân còn lại đang mong chờ chính quyền UBND tỉnh Phú Thọ cho di dời sang khu vực khác sinh sống, tránh ảnh hưởng sức khỏe từ khu vực nhiễm xạ.

Kế bên bản Dấu Cỏ, xã Đông Cửu là bản Trầu, xã Văn Miếu. Hàng chục hộ dân ở đây cũng đang hết sức hoang mang lo lắng về tình trạng nhiễm xạ trên vùng đất họ đang sinh sống. Ngay từ những năm 1980 đã có nhiều đoàn địa chất về đây đo đạc mức độ phóng xạ tự nhiên trong khu vực này. Mới đây nhất là thời điểm năm 2007, Đoàn Địa chất của Phú Thọ cũng đã về đây đo đạc, lấy mẫu đất, nước, củ sắn… đồng thời khoanh vùng nghi nhiễm xạ và đề nghị di dời các hộ dân ra khỏi nơi sinh sống. Tuy nhiên, từ đó đến nay những người dân bản Trầu vẫn chờ đợi không biết đến bao giờ mới được di dời.

Chờ đến bao giờ?

Cho đến thời điểm này, dù cơ quan chức năng chưa đưa ra thông báo kết luận cuối cùng về mức độ cũng như vùng bị nhiễm xạ ở bản Trầu, nhưng sự tồn tại của phóng xạ và ảnh hưởng của nó tới sức khỏe con người thì vẫn lan truyền từng ngày qua những câu “truyền miệng” suốt hơn ba chục năm nay. Người dân hoang mang lo lắng chờ kết luận của cơ quan chức năng, họ mong muốn sớm được nhận chính sách di dời, nhưng vẫn phải chờ. Chính vì không muốn an cư lâu dài trên vùng đất được cho là có phóng xạ nên nhà cửa của hầu hết người dân ở bản Trầu đều rất tạm bợ.

Ông Hà Tiến Công, Phó Chủ tịch UBND xã Văn Miếu cho biết: “Năm 2007, Đoàn địa chất của tỉnh Phú Thọ đã về khảo sát, điều tra và khoanh vùng nghi nhiễm xạ ở xóm Trầu, kết luận đây là khu vực báo động đỏ phải di dời. Thế nhưng từ đó đến nay vẫn không thấy huyện, tỉnh hay cơ quan chức năng nào thông báo cho dân và chính quyền địa phương về hướng khắc phục”.

H. Châu- V. Hoài