Người lính già “hành quân” giữa thời bình

Nghe, biết về thời chiến oai hùng và thời bình nặng nghĩa tình đồng đội của ông Bùi Minh Kiểm (SN 1942, trú tại tổ 3 - Xuân Thiều, phường Hòa Hiệp Nam, quận Liên Chiểu, TP Đà Nẵng) đã lâu nhưng giờ chúng tôi mới có dịp diện kiến.

Gần 20 năm đi tìm mộ liệt sỹ

20 mươi tuổi (năm 1962), người con trai đất Cảng ấy đi theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc. Từ biệt quê hương, gia đình ở xã Tân Dương, huyện Thủy Nguyên (TP Hải Phòng), ông khoác ba lô lên đường, chiến đấu tại mặt trận 44 Quảng- Đà. Trải qua không biết bao nhiêu trận đánh, có những lúc đối diện với cái chết trong từng phút từng giây nhưng hòn tên, mũi đạn vẫn không thể làm ông khuất phục.

 

Ông Kiểm lật lại những kỳ tích đã “cất giấu” bấy lâu, muốn lưu giữ làm kỷ niệm.

Trong thời gian từ 1964-1975, với những thành tích xuất sắc, ông được tặng thưởng 2 Huân chương Chiến công, 4 danh hiệu Dũng sỹ (diệt Mỹ, diệt Ngụy, diệt máy bay, diệt xe cơ giới); 3 Huân chương Chiến sỹ giải phóng, 1 Huân chương kháng chiến và 31 bằng khen, giấy khen các loại...

Sau khi thống nhất đất nước, trở về với cuộc sống đời thường cùng gia đình nhỏ, ông chọn quê vợ là cô y tá cùng đơn vị Lê Thị Ngọc (SN 1952, ở Xuân Thiều, Hòa Hiệp, Liên Chiểu) làm quê hương thứ hai và sinh cơ lập nghiệp. Dù cuộc sống gặp muôn vàn khó khăn, nhưng trong ông luôn canh cánh một nỗi niềm về những đồng đội của mình đã hy sinh nhưng chưa tìm thấy hài cốt.

Nhiều đêm trằn trọc nghĩ suy, ông cảm thấy day dứt khi mình được sống hạnh phúc còn nhiều đồng đội đã cùng vào sinh ra tử, chia ngọt sẻ bùi còn nằm lại đâu đó trên các chiến trường. Ở quê nhà, người thân, vợ con của anh em cũng chỉ nghe thông tin họ hy sinh ở mặt trận phía Nam mà chưa có cơ hội tìm lại dù chỉ là một chút tro tàn hài cốt.

Ông chia sẻ: “Trong thời chiến, chứng kiến đồng đội mình hy sinh, tự tay chôn cất phần mộ cho anh em rồi tiếp tục đi chiến đấu. Thống nhất đất nước, với bao toan tính cho cuộc mưu sinh, muốn tìm lại nhưng chưa có thời gian, điều kiện để thực hiện. Cuộc sống dần ổn định, có những lúc tự đâu đó trong sâu thẳm tâm hồn mình hình ảnh đồng đội đã từng sát cánh, từng chung chiến hào lại hiện về, nó khắc khoải, dày vò tâm can. Rồi hằng đêm, khi vắt tay lên trán nghĩ suy, lại thấy mình như mắc lỗi”!

Chính vì vậy, ông tự nhủ phải làm điều gì đó để bù đắp một phần thiệt thòi cho người đã khuất và hơn cả là cho những người còn sống, trong ông luôn tâm niệm một điều. “Biết đồng đội của mình hy sinh mà không đi tìm là có tội, trước hết là với đồng đội, với gia đình của họ và có tội với Tổ quốc”- ông nói.

 

Vợ chồng ông Bùi Minh Kiểm (thứ 2 3 từ phải sang) chụp ảnh lưu niệm cùng đồng đội cũ nhân dịp khánh thành Tượng đài chiến thắng của Đoàn pháo binh.

Từ năm 1992 đến nay, ông là người tiên phong trong việc tổ chức, đốc thúc các cựu chiến binh về lại chiến trường xưa để tìm hài cốt liệt sỹ. 16 năm trôi qua, bước chân của ông và đồng đội đã rải dọc khắp các nẻo đường, vượt qua không biết bao nhiêu cánh rừng, con khe dòng suối, trong hàng chục chuyến đi ấy đã mang lại kết quả là tìm được hơn 30 hài cốt liệt sỹ - đưa họ trở về quê hương trong niềm khát khao, đón đợi vô bờ bến của người thân.

“Địa chỉ đỏ” đi tìm mộ đồng đội

Đặc biệt, từ vài năm lại đây căn nhà nhỏ của ông đã trở thành địa chỉ tin cậy cho thân nhân các liệt sỹ khi muốn đi tìm hài cốt. Và không phụ lòng tin của họ, từ đầu năm đến nay, ông đã thực hiện hàng chục cuộc hành trình và tìm thấy 7 hài cốt, cùng người thân đưa họ trở về lại quê hương sau mấy chục năm trời phơi sương nằm gió ở miền đất lạ.

Kể về những chuyến ngược rừng, ông bảo khó khăn lớn nhất trong mỗi chuyến đi là việc tìm lại địa điểm chiến trường xưa. “Trải qua 40 chục năm trời, đường đi lối lại bây giờ đã khác xưa nhiều, nên rất khó để nhận ra đâu là chỗ họ hy sinh, đâu là chỗ mai táng...”, ông nói, mắt hướng về phía Tây, nơi chiến trường Quảng- Đà ác liệt.

 

Ông Kiểm (áo trắng) thắp hương trước phần mộ liệt sỹ vừa tìm thấy.

 

Để làm được điều đó, bắt buộc ông và những người đồng hành phải tìm lại dấu vết đường cũ, tìm được các đường mòn của đơn vị hành quân, rồi lần ra hậu cứ. Dấu vết duy nhất là các quả đồi, những hòn đá lớn, các địa điểm trên dòng suối ngày xưa thường hay ra tắm giặt. Mỗi một chuyến đi kéo dài hàng chục ngày trời, hành trang của ông mang theo gồm có gạo, cá khô, muối, tăng bạt, võng, dao, xẻng, cuốc..., và có một thứ không bao giờ thiếu đó là một vài lít rượu để mỗi khi tìm thấy hài cốt lại cùng đồng đội “hàn huyên”, tâm sự!.

Lật giở cho tôi xem từng trang giấy trong cuốn sổ nhỏ mà mỗi lần tìm được hài cốt ông đều cẩn thận ghi lại chi tiết tên tuổi, quê quán từng người, vẻ mặt ông bỗng trầm ngâm: “Đó vẫn chỉ là số ít thôi chú ạ, còn có rất nhiều người đang nằm đâu đó trên những cánh rừng vẫn chưa tìm thấy và có thể sẽ mãi không tìm được”.

Trong cuốn sổ “nhật trình” ông lưu giữ được thể hiện chi tiết những chuyến đi của ông. “Ngày 4/4 đến ngày 16/4/2008, tìm thấy hài cốt của liệt sỹ Đỗ Khắc Pha (quê ở Đan Phượng, Hà Tây) ở khu cánh bắc Hòa Vang; ngày 20/6 đến 28/6 tìm thấy hài cốt liệt sỹ Trần Văn Tý (quê Đan Phượng, Hà Tây) ở bản Giàn Bí, xã Hòa Bắc (Hòa Vang); ngày 29/6 đến ngày 6/7 tìm thấy hài cốt liệt sỹ Bùi Văn Thái (Đan Phượng, Hà Tây) ở bản Tà Lang, xã Hòa Bắc; ngày 14/8 đến 19/8 tìm thấy hài cốt liệt sỹ Tạ Văn Thiết (Đan Phượng, Hà Tây) ở dốc Ông Thủ (Đại Lộc); ngày 20/8 đến 25/8, ông đã cùng với 3 thân nhân đã tìm thấy hài cốt liệt sỹ Nguyễn Văn Thiết ở khu vực dốc Ông Thủ (Đại Lãnh, Đại Lộc)...”.

Có một điều làm ông băn khoăn mãi mà chưa thể giải tỏa nỗi lòng là hiện tại, nhiều gia đình thân nhân liệt sỹ còn khó khăn quá. Họ muốn đi tìm hài cốt nhưng chưa có điều kiện để thực hiện nên đành cáo lỗi với người đã khuất. Và nguyện vọng cao nhất của ông hiện tại là “nếu còn sức, còn đi được, tôi sẽ không bao giờ dừng bước trước nhiệm vụ thiêng liêng, cao cả này”.

Ông cho biết thêm, trên đường đi tìm hài cốt những người cùng đơn vị, ông còn gặp nhiều hài cốt đồng đội khác nhưng vì không biết tên, tuổi, quê quán hay đơn vị chiến đấu nên không thể cất bốc. Ông cũng đã đánh dấu những chỗ có hài cốt và báo lại cho chính quyền địa phương. Nếu có tổ chức, cá nhân thân nhân liệt sỹ đến tìm, ông sẽ dẫn đường và cùng họ đi đến tận nơi để đưa về.

Với ông, được sống trong hoà bình-hưởng thành quả mà mình góp một phần nhỏ công sức, máu xương là niềm hạnh phúc lớn lao không gì sánh nổi. Trong bản ghi thành tích chiến đấu, cá nhân ông và các đồng đội còn lại của mình không khỏi hãnh diện với kết quả trong gần 10 năm (từ 1966 đến 1975) bám trụ chiến trường Quảng Đà, Đoàn pháo binh 575 đã đánh hơn 500 trận, trong đó có hơn 2/3 số trận đánh vào sân bay Đà Nãng, tiêu diệt 6.000 địch với hàng ngàn tên sỹ quan; phá huỷ 780 máy bay, 1.000 xe quân sự, 200 khẩu pháo các loại, thiêu cháy 50 triệu lít xăng dầu và rất nhiều phương tiện chiến tranh hiện đại của Mỹ. Đơn vị đã được Đảng, Nhà nước tặng 10 Huân chương Quân công, hàng trăm Huân chương Chiến công, được tuyên dương đơn vị Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân vào ngày 31/3/1973.

Tuy nhiên, ông cũng tâm niệm đó là vinh quang chung của cả ông và những người đồng đội đã ngã xuống. Những người như ông may mắn được hưởng thành quả của những năm ác liệt, gian khổ thì không thể quên những người đã ngã xuống.