Nhà vệ sinh - chuyện không nhỏ (cuối): Tăng cường nhận thức của người dân

Thiếu trước, hụt sau

Nhà vệ sinh công cộng cần được bố trí ở những nơi dễ quan sát để tiện cho khách sử dụng. Ảnh: Võ Thu

Đối với NVSCC trong trường học, ngoài một số ít trường, nhìn chung tình trạng NVS trong trường học thường không đạt chuẩn như: Không tách biệt phòng vệ sinh nam- nữ, NVS không mái che, luôn trong tình trạng quá tải, không đáp ứng đủ về diện tích; nhiều nơi, 200-300 học sinh, thậm chí 400-500 học sinh dùng chung một NVS; hệ thống vòi nước, bồn cầu, cửa che... xuống cấp; NVS không được dọn dẹp thường xuyên, thiếu nước, thiếu giấy vệ sinh và xà phòng rửa tay...

Đối với các nơi công cộng như bến tàu, bến xe, chợ, khu du lịch, khu vui chơi giải trí thì tình trạng NVSCC còn bất cập hơn nhiều. Tình trạng thiếu NVSCC xảy ra hầu như phổ biến, nhiều nơi có nhưng bẩn, nhếch nhác, có cũng như không hoặc không được sử dụng đúng chức năng.

Báo cáo tổng kết Chương trình mục tiêu quốc gia nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn (NS&VSMTNT) giai đoạn 2 (2006-2010) cho thấy: Năm 2010, cả nước có hơn 11,5 triệu gia đình ở nông thôn có NVS, nâng tỷ lệ số gia đình nông thôn có NVS bảo đảm tiêu chuẩn lên 60%. Tuy nhiên, nhận thức và hành vi của người dân sử dụng NVS hộ gia đình còn hạn chế. Gần 23% số hộ dân nông thôn không có NVS, khoảng 1/3 số hộ có NVS hợp tiêu chuẩn nhưng sử dụng và bảo quản không đúng quy định.

Chưa có một con số cụ thể phân biệt rõ bao nhiêu ca bệnh đường ruột là do không có NVS nhưng ước tính với khoảng 82% số hộ gia đình ở nông thôn Việt Nam chưa có NVS hợp vệ sinh (số liệu năm 2008) thì gánh nặng bệnh tật và kinh tế xã hội được cho là rất lớn. Ước tính của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) năm 2008 cho thấy khoảng 80% số trường hợp bệnh trên thế giới đều liên quan tới thực trạng thiếu nước sạch và vệ sinh môi trường không đảm bảo.

Một tín hiệu vui: Chương trình MTQG NS&VSMTNT giai đoạn 3 (2011-2015) đã đề ra mục tiêu: Sẽ có 75% số gia đình ở nông thôn có NVS hợp tiêu chuẩn; ít nhất 80% người dân nông thôn, nhất là hộ nghèo được tiếp cận với các thông tin thúc đẩy vệ sinh hộ gia đình.

Tăng cường truyền thông giáo dục chuyển đổi hành vi

Theo một nghiên cứu của PGS.TS Nguyễn Việt Anh – Phó Viện trưởng Viện khoa học và kỹ thuật môi trường (Trường Đại học Xây dựng): Đối với các công trình công cộng, NVS có thể được thiết kế theo dân số quy đổi (tính theo tỷ lệ phần trăm số người thực tế có trong các loại công trình). Ví dụ: Với loại công trình là ký túc xá học sinh, sinh viên, phải tính theo 100% số người ở; ở trường học: 30% số học sinh; ở rạp chiếu bóng: 20% số ghế; ở trụ sở cơ quan: 30% số cán bộ...

Võ Thu