Nhiếp ảnh gia Lý Hoàng Long: “Điều duy nhất sẽ luôn tồn tại là tầm nhìn lạc quan”

Nhiếp ảnh gia Lý Hoàng Long bên tác phẩm đoạt giải (ảnh nhân vật cung cấp).

“Tôi không đặt nặng việc thành hay bại”

Tác phẩm đã mang đến cho anh giải Vàng FIAP được ra đời trong hoàn cảnh nào?

- Tôi thực hiện bộ ảnh về chủ đề thả lưới trong vòng một tháng tại mặt hồ Tuyền Lâm (Đà Lạt) với nhiều thời điểm khác nhau, kể cả vào lúc 3h sáng. Đối lập với những khu resort cao cấp dọc theo hồ, những chiếc vó cá hiện lên đầy mộc mạc nhưng vẫn lung linh soi bóng. Bức ảnh đoạt giải được chụp trong những ngày sương mù bao phủ tháng 1/2014.

Được biết, niềm đam mê chụp ảnh đã tạo nên bước ngoặt trong đời sống, công việc của anh?

- Thời thơ ấu, tôi đã bị cuốn hút bởi màu sắc, hình ảnh. Sau đó, tôi bắt đầu với công việc thiết kế đồ họa. Cuộc sống trôi qua suôn sẻ cho đến năm 1993, khi tôi nhìn thấy một số bức ảnh của bạn tôi và nhận ra rằng mình có thể vẽ ánh sáng từ chiếc máy ảnh. Tôi mua máy và bắt đầu chụp. Năm 1995, tôi dựng nên “phòng tối” cho mình rồi đắm chìm trong đó suốt 8 năm. Tôi thậm chí không nhận ra mình gần như đã bỏ công việc thiết kế. Đó là câu chuyện từ một niềm đam mê trở thành nhiếp ảnh gia tự do như tôi bây giờ.

Tài năng là điều không thể phủ nhận, nhưng anh có nghĩ mình may mắn khi sở hữu nhiều giải thưởng trong nước và quốc tế?

- Tôi không đặt nặng việc thành hay bại, bên cạnh yếu tố nghệ thuật, kỹ thuật, nội dung của mỗi tác phẩm dự thi còn phải tính đến cảm nhận chủ quan, khác biệt văn hóa vùng miền của các giám khảo và một chút… may mắn. Tôi luôn gửi những ảnh mới mà mình tâm đắc, cảm thấy phù hợp với tiêu chí cuộc thi. Dù có thất bại thì cái được, đó là kinh nghiệm.

Theo anh, con đường của nhiếp ảnh Việt Nam đến với thế giới có thuận lợi và khó khăn gì?

- So với những năm 1990 thì bây giờ thuận lợi hơn rất nhiều bởi các cuộc thi hầu hết đều chuyển sang phương thức online với hình thức gửi, chấm ảnh qua mạng Internet. Ngày xưa chúng tôi phải gửi ảnh in ra giấy và để được xuất đi, phải có giấy phép của cơ quan văn hóa, thủ tục rất rườm rà, nhiêu khê!

Bấm máy bằng kinh nghiệm và cảm xúc

Mảnh đất Đà Lạt anh đang sinh sống rất thơ mộng nhưng không gian sáng tác của anh luôn có xu hướng dịch chuyển đến những vùng miền khác. Điều đó thể hiện khát vọng gì?

- Tôi thích đi và khám phá, qua mỗi chuyến đi, chưa nói đến kết quả hình ảnh gặt hái được thì việc trải nghiệm và cảm nhận một vùng miền nào đó luôn là mục tiêu hàng đầu, bên cạnh các chuyến đi trong nước, mỗi năm tôi thường đi “săn” ảnh ở nước ngoài từ 2-3 lần.

Ai là người có ảnh hưởng tới đời sống sáng tạo của anh?

- Tôi có một gia đình hạnh phúc nhưng không hề tác động đến việc sáng tác. Đơn giản vì tôi bấm máy bằng kinh nghiệm và cảm xúc. Còn ở góc độ nghề nghiệp, hầu hết tôi tự học qua sách  báo, sau này nhờ Internet, nhưng ba tôi là người đã mua sách hướng dẫn làm ảnh trắng đen về cho tôi và nghệ sĩ nhiếp ảnh Đào Duy Trung là người dạy tôi tráng, phóng những bức ảnh trắng đen đầu tiên vào năm 1995.

Đời sống vật chất với một người nghệ sĩ vốn không lấy gì làm dư dả.  Anh “xoay xở” thế nào để cân bằng giữa niềm đam mê cá nhân với đời sống “cơm áo gạo tiền”?

- Tôi chọn nhiếp ảnh vì đam mê nên tôi tâm niệm, không gì bằng được làm và sống với nghề mình yêu thích. Ngoài thực hiện hình ảnh, tôi thường tham gia các hội đồng giám khảo, các cuộc thi cũng như tổ chức workshop, các tour nhiếp ảnh cho khách quốc tế…

Nhân nói đến khách quốc tế, nhiếp ảnh gia – nhà báo  Mỹ Robert Dodge tác giả cuốn sách ảnh nổi tiếng “Vietnam, 40 years later” (Việt Nam 40 năm sau) từng chia sẻ nhiều kỉ niệm ấn tượng về anh?

- Robert Dodge đã làm quen với tôi sau khi vào trang web của tôi xem những bức ảnh mô tả cuộc sống bình thường của người Việt Nam. Chúng tôi hẹn gặp nhau. Ban đầu chỉ định dành một buổi chiều chụp loanh quanh Đà Lạt sương mờ nhưng rốt cuộc lại đi suốt 2 ngày không dứt. Sau này, tôi đã giúp ông ấy đi tới nhiều vùng miền trên đất nước Việt Nam. Nhiều người vẫn bảo, chỉ có nhiếp ảnh gia mới hiểu nhiếp ảnh gia muốn gì và ở đâu, lúc nào chụp được đẹp. Có lần thấy cảnh những người phụ nữ đang gieo hạt trên nương, chúng tôi cố trèo lên đồi, nhưng Robert đã bị trượt chân, ngã. Tôi đưa ông ra sân bay, sau 72 tiếng mới về tới Mỹ để cấp cứu. Các bác sỹ rất thán phục vì sức chịu đựng đau đớn của Robert.

Từ khi khởi đầu con đường nhiếp ảnh, tác phẩm nào để lại nỗi ám ảnh lớn nhất trong anh?

- Thật khó nói vì mỗi bức ảnh tôi tâm đắc đều có dấu ấn riêng, nhưng điều kiện sống kham khổ và ý chí vượt khó của những trẻ em vùng sâu vùng xa luôn làm tôi trăn trở.

Nói đến Lý Hoàng Long là nói đến một thương hiệu về ảnh số nhưng mọi khái niệm về kỹ thuật luôn được thay đổi theo thời gian. Vậy điều gì còn đọng lại?

- Ngôn ngữ của nhiếp ảnh là viết bằng ánh sáng. Nó cho phép người nghệ sĩ ngoài việc miêu tả hiện thực đời sống còn có thể sáng tạo nên những huyền thoại hay những điều mình nghĩ về thế giới siêu thực, bằng sự hỗ trợ đắc lực của vi tính đồ họa... Điều duy nhất sẽ luôn luôn tồn tại và không bao giờ thay đổi đó là tầm nhìn lạc quan. Qua khung ngắm của máy ảnh, cuộc sống luôn đẹp hơn. Khi đóng khung, nín thở rồi bấm máy, tự bức ảnh sẽ kể câu chuyện của nó!

Cảm ơn anh về cuộc trò chuyện!

Lữ Mai (thực hiện)