Những cách loại trừ lây nhiễm HIV từ mẹ sang con

Tỷ lệ lây truyền từ mẹ sang con giảm đáng kể

Mỗi năm ở Việt Nam có hàng nghìn trẻ em sinh ra bị nhiễm HIV. Hầu hết số trẻ dưới 15 tuổi nhiễm HIV là do lây truyền từ mẹ bởi phụ nữ nhiễm HIV thì có thể làm lây truyền HIV cho con trong khi mang thai, khi sinh, cho con bú.

Nếu không được điều trị dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con, cứ 100 bà mẹ nhiễm HIV mang thai sẽ có 35 trẻ sinh ra lây truyền HIV từ mẹ. Nhưng nếu được điều trị dự phòng chỉ có khoảng 5 trẻ sinh ra bị lây truyền căn bệnh này từ mẹ. Do đó việc dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con là rất quan trọng.

Tại buổi gặp mặt, Phó Cục trưởng Phòng, chống HIV/AIDS (Bộ Y tế) Hoàng Đình Cảnh cho biết: Nhờ sự phát triển của công tác điều trị, mà tỷ lệ lây truyền từ mẹ sang con đã giảm đáng kể. Ngay cả khi bố mẹ đều nhiễm HIV vẫn có thể sinh ra những đứa con hoàn toàn khỏe mạnh và không bị nhiễm HIV nếu mẹ sớm được dùng thuốc kháng vi-rút (ARV) và tuân thủ việc nuôi con theo hướng dẫn của cán bộ y tế. Chính vì vậy, tháng cao điểm dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con năm 2018 vừa qua (từ ngày 1 đến 30-6) có chủ đề “Xét nghiệm HIV sớm - Hướng tới loại trừ lây truyền HIV từ mẹ sang con vào năm 2020”, đã nhấn mạnh việc tăng cường cung cấp dịch vụ dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con (xét nghiệm phát hiện nhiễm HIV cho phụ nữ mang thai, cung cấp thuốc ARV cho phụ nữ nhiễm HIV bao gồm phụ nữ nhiễm HIV mang thai); đẩy mạnh các can thiệp dịch vụ dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con…

TS. Hoàng Đình Cảnh, Phó Cục trưởng, Cục Phòng, chống HIV/AIDS phát biểu tại buổi gặp mặt.

Cách loại trừ lây nhiễm HIV từ mẹ sang con

Th.S Nguyễn Thị Lan Hương - Cục Phòng, chống HIV/AIDS cho biết: Mất từ 7-8 năm để HIV chuyển sang giai đoạn AIDS. Vì vậy có rất nhiều trường hợp nhiễm HIV khi tới giai đoạn cuối mới phát hiện điều trị thì đã muộn. Việc điều trị dự phòng lây nhiễm từ mẹ sang con khi mang thai có ý nghĩa rất quan trọng giúp cho đứa trẻ sinh ra không nhiễm HIV dù mẹ bị nhiễm.

Nếu một người phụ nữ mang thai phát hiện nhiễm HIV ở 3 tháng đầu của thai kỳ cần phải được điều trị sớm. Thai phụ sẽ được uống thuốc sớm và tuân thủ điều trị theo nguyên tắc 5Đ (uống thuốc đều, đúng giờ, điều nhiều, đúng chỉ định, đúng cách).

Khi thai phụ đã uống thuốc đúng cần phải xét nghiệm máu 3 - 6 tháng/ lần, tải lượng virus dưới 200 bản sao thì nguy cơ lây sang con sẽ thấp. Việc xét nghiệm HIV ngay khi biết mình mang thai trong quý đầu của thai kỳ hoặc ngay lần khám thai đầu tiên điều trị thuốc sẽ giảm mức độ nặng của bệnh cho mẹ và phòng lây truyền từ mẹ sang con.

Ths. Bs. Nguyễn Thị Lan Hương, Phó trưởng phòng điều trị, chăm sóc HIV/AIDS trình bày báo cáo tại Hội thảo.

Theo Th.S Lan Hương, trong quá trình mang thai, phụ nữ sẽ được dùng các loại thuốc kháng HIV có tác dụng ngăn sự nhân lên để làm giảm số lượng HIV trong cơ thể người mẹ giảm nguy cơ truyền virus sang con. Ngoài ra, việc sử dụng thuốc kháng HIV cũng giúp điều trị và bảo vệ sức khỏe cho bà mẹ.

Trẻ sơ sinh và bà mẹ nhiễm HIV sẽ được điều trị thuốc kháng HIV từ lúc sinh cho đến 4-6 tuần tùy phác đồ, nhằm giảm nguy cơ trẻ bị nhiễm HIV do phơi nhiễm trong quá trình sinh, nhất là qua đường âm đạo. Đối với phụ nữ đang điều trị HIV, nếu muốn sinh con cần phải duy trì uống thuốc. Nếu xét nghiệm máu có tải lượng dưới 200 bản sao mới nên xin ý kiến bác sĩ để sinh con.

Th.S Lan Hương cho biết thêm, hiện nay việc quyết định nuôi con bằng sữa mẹ hay không sẽ tùy theo quyết định của người mẹ nhiễm HIV. Trong trường hợp bà mẹ không nuôi con bằng sữa mẹ, cần phải đảm bảo sử dụng sữa thay thế trong 6 tháng, đảm bảo có nước sạch và người phụ nữ có hỗ trợ từ người khác.

Box: Theo thống kê của Cục Phòng, chống HIV/AIDS (Bộ Y tế), năm 2017, số phụ nữ có thai là hơn 2,7 triệu người, trong đó số phụ nữ mang thai được xét nghiệm HIV là gần 1,4 triệu người (50,2%), phát hiện nhiễm HIV là 1.108 người; tỷ lệ HIV dương tính trong nhóm chuẩn đoán sớm trong vòng 2 tháng sau sinh là 1,8%. Tỷ lệ phụ nữ mang thai đã sinh con được làm xét nghiệm từ trước và trong mang thai thấp: chỉ 53%. Năm 2017, đã có 1.959 mẹ được điều trị ARV, trước mang thai là 1.166 trường hợp, trong thời kỳ mang thai là 428 trường hợp, trong thời kỳ chuyển dạ là 365 trường hợp.

ĐH (th)