Những cô đỡ tuổi đôi mươi

Chị Hoàng Thị Chiêm khoe đứa con vừa đầy tháng đang địu trên lưng với cô đỡ (Ảnh: Hà Thư).

Chí Cà hiện có 3 cô đỡ, thì 2 cô tuổi mười chín, đôi mươi, 1 cô trên 30 tuổi. Các cô được bà con rất tin tưởng. Với các gói đẻ sạch được trạm y tế cung cấp, các cô đã đỡ đẻ cho những ca dù đã vận động nhưng vẫn đẻ tại nhà một cách an toàn. Có được sự tin tưởng của bà con để một cô gái còn rất trẻ đỡ đẻ cho mình là cả một sự nỗ lực rất lớn của cô Rơn cũng như các cô đỡ thôn bản ở Hà Giang - một tỉnh khó khăn với 10/11 huyện là vùng núi cao, 6/61 huyện nghèo cần được hỗ trợ trên toàn quốc, 88% là đồng bào dân tộc thiểu số. Đời sống khó khăn, dân cư phân tán, địa hình bị chia cắt bởi nhiều núi cao, vực sâu, trình độ dân trí thấp... là thách thức vô cùng lớn trong việc chăm sóc sức khỏe nói chung và sức khỏe sinh sản nói riêng cho người dân nơi đây.

Hàng ngày các cô đỡ đến từng nhà tuyên truyền, tư vấn thăm khám cho các phụ nữ có thai và mới sinh tại thôn bản (Ảnh: HT).

Phong tục tập quán của đồng bào khi ốm đau không thích đến y tế, đặc biệt không muốn người ngoài nhìn thấy cơ thể phụ nữ, nên việc khám chữa bệnh cho phụ nữ có thai rất khó khăn. Phần lớn phụ nữ sinh con tại nhà. Ông Hoàng Hoa Thám - Trưởng trạm y tế xã Chí Cà cho biết, trong 3 tháng đầu năm, tại xã Chí Cà có 55 trường hợp đẻ thì chỉ có 10 trường hợp đến cơ sở y tế, còn lại là đẻ tại nhà.

Theo đánh giá của những người góp phần đào tạo và sử dụng các cô đỡ, dù trình độ của các cô mới chỉ ở lớp 5 nhưng họ đã học và làm rất tốt, thậm chí có kinh nghiệm hơn cả các nữ hộ sinh mới ra trường.

Ông Nguyễn Bá Văn, Trưởng phòng nghiệp vụ y, Sở Y tế Hà Giang cho biết, hiện có 3/14 cô đỡ qua đào tạo đã được tuyển làm nhân viên y tế thôn bản. 14 cô đỡ được đào tạo đã làm việc hiệu quả, tuy nhiên đây là con số còn rất khiêm tốn tại một tỉnh miền núi khó khăn như Hà Giang. Hiện mỗi cô đỡ phải phụ trách từ 2 - 3 thôn, địa bàn rộng, đi lại khó khăn nhất là về buổi tối, những ngày mưa bão; phụ cấp của các cô đỡ còn thấp, chưa đảm bảo cho hoạt động.

Nói về những khó khăn và những nỗ lực của Hà Giang trong công tác chăm sóc sức khỏe nhân dân và sức khỏe bà mẹ trẻ em, ông Đàm Văn Bông - Phó Chủ tịch UBND tỉnh cho biết, Hà Giang đã có nhiều chủ trương, chính sách để thu hút và tăng cường đội ngũ cán bộ y tế. Ông Bông cũng mong tiếp tục nhận được sự hỗ trợ, đào tạo cán bộ y tế, đội ngũ cô đỡ thôn bản của Bộ Y tế, các bộ, ban, ngành cũng như các tổ chức quốc tế. 

Tăng cường cô đỡ cho cộng đồng

Thứ trưởng Nguyễn Bá Thủy (đứng) phát biểu tại chuyến đi giám sát liên ngành phối hợp giữa Liên Hợp Quốc và Chính phủ tại Hà Giang về việc thực hiện các can thiệp về sức khỏe bà mẹ, trẻ em.

TS Nguyễn Bá Thủy - Thứ trưởng Bộ Y tế, đồng trưởng đoàn giám sát đã đánh giá cao những nỗ lực vượt khó khăn của Hà Giang trong việc triển khai thực hiện công tác chăm sóc sức khỏe sinh sản, làm mẹ an toàn cho người dân; đào tạo cán bộ y tế chuẩn quốc gia về chăm sóc SKSS; nâng cao chất lượng dịch vụ y tế, giáo dục truyền thông về chăm sóc sức khỏe; triển khai mô hình cô đỡ thôn bản... Đặc biệt, Thứ trưởng Nguyễn Bá Thủy đánh giá rất cao vai trò của các cô đỡ thôn bản trong việc chăm sóc sản phụ và trẻ em, tư vấn, phát hiện chuyển tuyến một số trường hợp sản phụ có nguy cơ cao và đỡ đẻ cho đồng bào. Thứ trưởng Nguyễn Bá Thủy đề nghị cần tăng cường công tác truyền thông thay đổi hành vi của đồng bào, khuyến khích phụ nữ có thai đi khám thai và sinh con tại cơ sở y tế. Trong trường hợp đẻ tại nhà cần được đảm bảo tất cả các ca sinh phải được cán bộ y tế đã qua đào tạo đỡ đẻ, đảm bảo đẻ sạch, đẻ an toàn. Thứ trưởng cho biết, hiện tại Bộ Y tế rất quan tâm đến mô hình cô đỡ thôn bản trong Chiến lược Quốc gia về dân số - sức khỏe sinh sản và có kế hoạch đào tạo đội ngũ này tại các vùng miền núi, vùng sâu, vùng xa.