Những người cao tuổi mắc đái tháo đường cần biết và tuân thủ những điều sau để tránh gặp biến chứng

Những người cao tuổi hay bị đau xương khớp nên biết các phương pháp tập luyện hữu ích này

PGS.TS Hồ Thị Kim Thanh, Giám đốc Trung tâm Đào tạo và chăm sóc sức khỏe cộng đồng (Bệnh viện Đại học Y Hà Nội) cho biết, tại Việt Nam, nghiên cứu cho thấy, trung bình một NCT mắc khoảng 3 - 5 bệnh. Trong đó, bên cạnh bệnh tăng huyết áp, thoái hóa khớp, sa sút trí tuệ, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính… đái tháo đường cũng được coi là một trong những "kẻ giết người thầm lặng" đối với NCT.

Nguyên nhân làm tăng tỷ lệ mắc đái tháo đường ở những NCT là do thay đổi về chuyển hóa glucose; do rối loạn tiết insulin và kháng insulin tăng lên theo tuổi hoặc do NCT thường phải dùng nhiều loại thuốc nên ảnh hưởng đến đường máu. Bên cạnh đó, lối sống tĩnh, ít hoạt động dẫn đến thừa cân, béo phì cũng được coi là nguyên nhân gây ra đái tháo đường ở NCT.

Ảnh minh họa

PGS.TS Hồ Thị Kim Thanh cho biết thêm, đái tháo đường là một bệnh nguy hiểm với NCT. Đa phần bệnh nhân NCT nhập viện thuộc thể đái tháo đường type 2, với biểu hiện tiến triển âm thầm nhiều năm không có triệu chứng rõ rệt. Người bệnh chủ yếu đi khám ở giai đoạn muộn, khi đã có biến chứng. Tỷ lệ bệnh nhân nhập viện vì biến chứng rất cao (hơn 70%).

Cùng với đó, trong quá trình điều trị đái tháo đường, nhiều NCT hay mắc một số sai lầm khiến bệnh ngày càng trầm trọng hơn. Chẳng hạn, nhiều NCT mắc bệnh có thói quen chỉ đo đường huyết vào buổi sáng. Tuy nhiên, đường huyết dao động suốt cả ngày, do đó chỉ đo đường huyết buổi sáng, đo 1-2 lần mỗi tháng là không đủ.

Ngoài ra, có nhiều trường hợp NCT dùng mãi một đơn thuốc, trong khi thực tế con người sẽ dần bị lão hóa, khả năng tiết insulin sẽ giảm dần theo năm tháng. Nhiều bệnh nhân có chỉ định tiêm insulin nhưng lại không đồng ý tiêm do không hiểu lợi ích của điều trị insulin sớm.

Thêm nữa, hiện nay, các bệnh nhân NCT bị đái tháo đường type 2 thường có kèm các bệnh lý khác như tăng huyết áp, tim mạch, rối loạn chuyển hóa mỡ máu… Tuy nhiên, không ít người bệnh chỉ tập trung kiểm soát đường máu mà quên đi mất yếu tố tăng huyết áp và rối loạn lipid máu cũng nguy hiểm không kém và dễ để lại biến chứng.

Một sai lầm nữa liên quan đến dinh dưỡng đó là nhiều NCT bị đái tháo đường nghĩ rằng chỉ cần kiêng tất cả các loại đường, tinh bột sẽ mang lại những hiệu quả nhất định trong kiểm soát đường huyết. Tuy nhiên điều đó không hoàn toàn đúng bởi một bữa ăn của người đái tháo đường cũng phải có đầy đủ và cân đối các thành phần tinh bột, protein, lipit…Cùng với đó, việc lười vận động cũng là một vấn đề ảnh hưởng rất lớn đến quá trình điều trị và kiểm soát đường máu của bệnh nhân cao tuổi.

Do đó, để kiểm soát tốt bệnh đái tháo đường và tránh gặp những biến chứng, NCT cần tuân thủ điều trị theo sự chỉ dẫn của bác sĩ. Không tự ý dùng các bài thuốc không rõ nguồn gốc; không dùng theo đơn thuốc của người khác, đặc biệt cần thực hiện khám sức khỏe thường xuyên để theo dõi chỉ số đường huyết cũng như dự phòng những nguy cơ đáng tiếc có thể xảy ra.

Về chế độ dinh dưỡng với những NCT bị đái tháo đường, PGS.TS Lê Bạch Mai, nguyên Phó Viện trưởng Viện Dinh dưỡng Quốc gia cho biết, nếu có chế độ dinh dưỡng hợp lý, NCT hoàn toàn có thể phòng ngừa và kiểm soát tốt bệnh tật, giúp nâng cao chất lượng sống và gia tăng tuổi thọ cho NCT.

Theo đó, trong lựa chọn thực phẩm, NCT nên tránh các thực phẩm có chỉ số đường huyết cao như bánh mỳ trắng, khoai nướng, gạo xát kỹ, miến rong, đường, bánh kẹo, nước ngọt và chú ý ngay cả các loại hoa quả ngọt như dưa hấu, xoài, na, nhãn...

Nên thay gạo trắng bằng gạo lứt hoặc gạo giã rối, khoai củ, tăng tiêu thụ các sản phẩm từ các loại hạt, đậu đỗ. Bên cạnh đó, NCT nên ăn nhiều rau xanh, các loại thức ăn nhiều chất xơ. Không nên ăn theo kiểu "no dồn, đói góp", tránh tình trạng dung nạp quá nhiều tinh bột cùng lúc. Nên chia nhỏ bữa ăn, xen kẽ các bữa phụ vào 3 bữa chính để năng lượng và nhất là chất bột đường được chia nhỏ sẽ giúp cho cơ thể bớt đi, điều hòa lượng đường huyết nhiều sau ăn.

Một điều lưu ý nữa đối với những NCT là cần từ bỏ thói quen uống rượu, bia và các chất kích thích khác vì lượng cồn trong các đồ uống này có thể làm biến chứng đường huyết. Nếu uống rượu khi bụng đói còn có thể dẫn tới hạ đường huyết trầm trọng.

Nguyễn Mai