Những người "vác tù và" trên cao nguyên đá

Trong chuyến đi cùng đoàn kiểm tra của Tổng cục DS-KHHGĐ (Bộ Y tế) một ngày cuối năm, chúng tôi may mắn được về thăm lại Quản Bạ - Hà Giang. Cũng trong dịp này, chúng tôi đã được lắng nghe, chia sẻ những câu chuyện làm dân số cảm động nơi vùng cao này.

Đội mưa, đi đêm để vận động đối tượng

Việc tuyên truyền DS-KHHGĐ cần thực hiện lâu dài, bền bỉ, không thể trong một sớm một chiều (Trong ảnh: CTV dân số cơ sở tại Hà Giang truyền thông KHHGĐ cho đối tượng ngay trên nương rẫy). Ảnh: PV

Xã Đông Hà có 4 thôn, 500 hộ, 2.474 nhân khẩu, có 10 dân tộc cùng sinh sống. Dân tộc Mông chiếm 50%. Xã cách xa trung tâm huyện, vào mùa mưa, muốn đi vào nhà dân vận động phải mất hàng ngày trời. Đã không ít lần, chị Vấn phải đội mưa, đi đêm mới vào gặp để vận động được đối tượng. "Bà con xã mình phần lớn là người dân tộc, không nhiều người biết tiếng phổ thông, thế nên, cũng thật khó để nói cho bà con hiểu những kiến thức về DS-KHHGĐ nếu không biết cách "chuyển ngữ" bằng những từ ngữ đơn giản, gần gũi với bà con" - chị Vấn chia sẻ.

Chị Vấn là một trong số không nhiều người biết được các thứ tiếng dân tộc mà bà con trong xã có.Với thuận lợi này, gặp ai, vào nhà đối tượng nào, chị Vấn cũng vượt qua được rào cản ngôn ngữ và chia sẻ với đối tượng bằng chính tiếng nói của họ. Hình ảnh một cô gái nhỏ nhắn, hoạt bát thường xuyên đến nhà người dân tuyên truyền vận động DS-KHHGĐ vì thế đã rất quen thuộc với bà con xã vùng cao này.

Với quan niệm làm dân số không thể tự thân, không thể "đơn thương độc mã", chị Vấn đã tích cực tham mưu với Đảng, chính quyền, các ban, ngành, đoàn thể tham gia vào công tác này. Đặc biệt trong mỗi đợt Chiến dịch, chị phải chuẩn bị từ trước cả tháng. Tuyên truyền trực tiếp chưa đủ, chị còn phát tờ rơi, mượn máy móc trang thiết bị chiếu phim, hình ảnh về DS - KHHGĐ cho bà con xem. "Cũng vì nhiều người chưa biết chữ, nên ngoài việc mình "nói cho bà con nghe", còn phải tích cực “đánh” vào thị giác của bà con! Thực tế thì bà con cũng rất hưởng ứng với cách chiếu những hình ảnh có người dân tộc mặc trang phục, nói tiếng nói của chính dân tộc mình" - nữ cán bộ chuyên trách trẻ tuổi tâm sự.

"Trong số 13 xã, thị trấn của huyện Quản Bạ thì Quyết Tiến là xã có số dân đông nhất. Bà con chủ yếu là người dân tộc Mông, nhiều phong tục tập quán vẫn còn nặng nề lắm. Số người sinh con thứ 4, thứ 5 còn nhiều. Truyền thông không chỉ trong một sớm một chiều mà được...".

Người cán bộ dân số ấy còn chia sẻ: "13 thôn trong xã ở xa nhau, như thôn Khâu Lân, Thầu Sản phải đi bộ 2 tiếng, đi xe 30 phút mới đến nơi. Dân cư sống rải rác. Mỗi lần muốn tuyên truyền DS-KHHGĐ, muốn tập hợp dân thì rất khó, do đó, cán bộ chuyên trách như tôi, phải kết hợp với CTV từng thôn đến từng nhà vận động bà con tham gia Chiến dịch. Chuyện bỏ tiền nhà đi làm chiến dịch là chuyện thường mà!".

Còn đó những khó khăn

Chia sẻ về những khó khăn khi gánh trách nhiệm "vác tù và hàng tổng" nơi các xã vùng cao này, chị Vấn, anh Hằng chỉ cười. Bởi theo 2 anh chị, nếu theo đuổi công tác này chỉ vì đồng tiền phụ cấp thì có lẽ không ai theo nổi. Hiện nay, mức hỗ trợ hàng tháng cho mỗi cán bộ chuyên trách ở xã chỉ 200.000đồng và thù lao cho cộng tác viên là 50.000đồng. Ngoài ra không có gì hơn. Chị Vấn bùi ngùi: "Nhiều người đã phải nản chí vì đồng thù lao quá thấp. Trong khi đó, tìm người mới thực sự là vấn đề khó khăn", còn theo anh Hằng thì xã Quyết Tiến có 18 CTV, mới đây đã có 3 người xin nghỉ cũng vì lý do trên.

"Việc vận động bà con nơi vùng cao rất khó khăn. Có khi phải dành cả tuần liên tục đến vận động chị em. Nếu trường hợp nào không tham gia thì phải nhờ "cứu viện" từ Trưởng ban chỉ đạo công tác dân số xã, viết giấy mời đến tận nhà". Chị Vùi Thị Vấn "Rất may mắn cho tôi là khi tham gia công tác này được gia đình ủng hộ. Bản thân vợ chồng tôi chỉ sinh 1 con để nêu gương nuôi dạy cho tốt. Tôi cũng muốn sinh thêm cháu nữa, nhưng nghe các anh chị trên huyện, tỉnh nói rằng sinh con ở tuổi cao không tốt nên vợ chồng tôi đã dừng lại".    Anh Lý Văn Hằng