Những tiếng khóc ở làng ung thư

Ông Trịnh Đình Lân, 57 tuổi, bị ung thư vòm họng giai đoạn cuối đang múc nước chưa qua lắng lọc, hàng ngày gia đình vẫn dùng. Ảnh: NH

Bên di ảnh ông Nguyễn Như Ý (70 tuổi), bà Cù Thị Ngãi, thôn 8, làng Duyên Thượng, rớt nước mắt, ngậm ngùi kể: Chồng tôi là bộ đội xuất ngũ, vốn khỏe mạnh, hơn một năm về trước thấy trong người yếu hẳn, khi khám phát hiện ung thư dạ dày giai đoạn cuối. Tôi cũng nghe nói nguồn nước bị nhiễm gì đó. Từ trước tới nay gia đình dùng nước giếng khoan, qua lắng lọc, mắt thường nhìn vào thấy vẫn trong, còn cặn bã thì màu vàng đặc quánh. Không biết liệu tôi và 4 đứa con có bị làm sao không. Biết là nguy hiểm nhưng không dùng thì lấy nước ở đâu?”.

Trong căn nhà vắng lặng, ông Trịnh Đình Lân, 57 tuổi (thôn 3, làng Duyên Thượng) tiếp chuyện chúng tôi mà hơi thở khó nhọc, đứt quãng. Trước đây ông đang khỏe mạnh, đi làm đồng quần quật cả ngày. Năm 2011 thấy sức khỏe trong người giảm sút nên đi khám, các bác sỹ chẩn đoán ông bị ung thư vòm họng. Từ đấy đến nay gia đình đã đưa ông đi chữa trị nhiều nơi nhưng bệnh không thuyên giảm. Hiện ông điều trị tia xạ, giọng nói chỉ ú ớ không nên lời. Muốn nói lại phải viết ra giấy hoặc dùng ký hiệu mới hiểu…

Ông Lê Văn Ngợi, Trạm trưởng Trạm Y tế xã Định Liên cho biết: Chỉ tính trong vòng 7 năm (từ năm 2005 đến 7/11/2012) trên địa bàn toàn xã phát hiện ra 106 trường hợp bị ung thư, trong đó 96 trường hợp đã tử vong, số còn lại đang trong tình trạng nguy kịch. Trước đây, số mắc bệnh chủ yếu phát sinh tại một vài thôn ở làng Bái Thủy còn bây giờ ở thôn nào cũng có. Ung thư dạ dày chiếm cao nhất, rồi đến ung thư phổi, ung thư gan, ung thư vòm họng, ung thư vú…

Ông Ngợi cho biết thêm, hiện trong toàn xã chỉ có 33% số người được sử dụng nước hợp vệ sinh. Số còn lại sử dụng nước từ các giếng khơi, hộ nào khá giả thì dùng giếng khoan nhưng nguồn nước không đảm bảo bởi công nghệ lọc đơn giản. “Khi kiểm tra nguồn nước của các gia đình có người mắc bệnh ung thư chúng tôi thấy nước một số giếng có màu vàng, một số trong nhưng không biết có bị ô nhiễm hay không. Chúng tôi đã có văn bản kiến nghị lên huyện, lên Sở Y tế, Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh nhờ kiểm tra. Các đoàn công tác về kiểm tra đã xác định nguyên nhân chính gây ung thư hàng loạt ở nhiều hộ dân nơi đây là do nguồn nước”, ông Ngợi nói.

Bao giờ “thoát” án tử?

Tháng 7/2007 Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh đã lấy 8 mẫu nước tại 8 vị trí giếng khoan của 7 hộ gia đình làng Bái Thủy và 1 mẫu giếng khoan tại Trung tâm Y tế xã Định Liên để phân tích. Kết quả cho thấy, 6/8 mẫu nước nhiễm asen vượt mức tiêu chuẩn cho phép từ 1,2 đến 4,5 lần, hầu hết tập trung tại làng Bái Thủy. Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh kết luận: Chỉ tiêu Asen trong nước vượt tiêu chuẩn cho phép khá nhiều, đây có thể là nguyên nhân gây ra bệnh ung thư đã và đang diễn ra ở địa phương. Sau đó Sở đã đề nghị UBND tỉnh Thanh Hóa tạo điều kiện cấp kinh phí xử lý nhiễm asen trong nguồn nước sinh hoạt của địa phương đồng thời đề nghị lên Bộ Tài nguyên và Môi trường hỗ trợ chuyển giao công nghệ xử lý nhiễm asen trong nguồn nước.

Nhưng đã 6 năm trôi qua, người dân xã Định Liên vẫn luôn sống trong sợ hãi vì người chết do ung thư ngày một tăng. Người dân nghe đâu đó có “dự án nước sạch”, nhưng không biết đến khi nào mới được thực hiện.