Nỗ lực giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh ở phường đông dân nhất Thủ đô

Thực tế trên phản ánh tâm lý “trọng nam khinh nữ” vẫn còn tồn tại dai dẳng trong một bộ phận người dân, nhất là các gia đình trẻ mong muốn có con trai để “nối dõi tông đường” hoặc làm chỗ dựa khi về già. Bên cạnh ảnh hưởng của tư tưởng phong kiến kéo dài qua nhiều thế hệ, sự phát triển của khoa học – công nghệ, đặc biệt là các dịch vụ siêu âm chẩn đoán giới tính thai nhi đã vô tình tạo điều kiện cho hành vi lựa chọn giới tính khi sinh. Áp lực kinh tế trong bối cảnh quy mô gia đình nhỏ, nhiều cặp vợ chồng chỉ sinh một hoặc hai con, cùng với sự thiếu hiểu biết về bình đẳng giới và quyền trẻ em, nhất là quyền được sinh ra và phát triển của trẻ em gái, càng khiến tình trạng này trở nên khó kiểm soát.

Mất cân bằng giới tính khi sinh không chỉ là câu chuyện riêng của từng gia đình mà là vấn đề xã hội mang tính lâu dài, kéo theo nhiều hệ lụy đáng lo ngại. Sự chênh lệch giới tính có thể làm gia tăng nguy cơ tệ nạn xã hội khi một bộ phận nam giới không tìm được bạn đời, dẫn đến bạo lực, mua bán người, mại dâm, xâm hại tình dục hoặc di cư trái phép. Về lâu dài, tình trạng này còn ảnh hưởng đến chất lượng hôn nhân - gia đình, làm biến đổi cấu trúc gia đình truyền thống, đồng thời gây ra những thách thức lớn đối với phát triển bền vững, an sinh xã hội, nguồn nhân lực và công tác chăm sóc người cao tuổi trong tương lai.

Nhận thức rõ tính cấp bách của vấn đề, Trạm Y tế phường Hà Đông luôn xác định công tác truyền thông, vận động thay đổi hành vi là giải pháp then chốt để giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh. Trong bối cảnh mô hình chính quyền địa phương hai cấp chính thức đi vào vận hành từ ngày 1/7/2025, Trạm Y tế đã chủ động tham mưu UBND phường xây dựng Kế hoạch số 91/KH-UBND về thực hiện các hoạt động giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh trong 6 tháng cuối năm 2025, với cách tiếp cận toàn diện, liên tục và sát với thực tiễn địa bàn.

Công tác truyền thông được triển khai rộng khắp, lồng ghép trên nhiều kênh khác nhau, từ hệ thống loa phát thanh của 115 tổ dân phố đến pano, áp phích tại trụ sở UBND phường, Trạm Y tế, trường học và các ấn phẩm truyền thông phát đến từng hộ gia đình. Các thông điệp về bình đẳng giới, giá trị của con trai và con gái, tác hại của việc lựa chọn giới tính thai nhi được lan tỏa mạnh mẽ trên fanpage của Trạm Y tế, trang thông tin điện tử của phường, của Chi cục Dân số, Trẻ em và Phòng, chống tệ nạn xã hội, cũng như trên các nhóm Zalo cộng đồng...

Trạm Y tế phường chú trọng tư vấn trực tiếp cho phụ nữ mang thai, các cặp vợ chồng, gia đình có con gái hoặc những trường hợp có nguy cơ can thiệp giới tính thai nhi, thông qua tư vấn tại Trạm và tư vấn tại hộ gia đình. Các buổi hội thảo, tọa đàm, đối thoại cộng đồng với sự tham gia của bác sĩ sản phụ khoa, lãnh đạo phường, người cao tuổi, người có uy tín trong tổ dân phố và phụ nữ trẻ đã tạo không gian trao đổi cởi mở, góp phần tháo gỡ những định kiến giới còn tồn tại.

Đội ngũ cán bộ y tế, cộng tác viên dân số và cán bộ hội phụ nữ được đào tạo, tập huấn thường xuyên về kỹ năng giao tiếp thay đổi hành vi, cập nhật các quy định pháp luật liên quan đến nghiêm cấm can thiệp giới tính thai nhi, cũng như cách nhận diện và xử lý vi phạm. Các mô hình tổ tư vấn dân số tại cộng đồng được xây dựng và duy trì theo lịch định kỳ tại nhà văn hóa các tổ dân phố, giúp người dân dễ dàng tiếp cận thông tin và dịch vụ tư vấn về sức khỏe sinh sản, bình đẳng giới.

Đặc biệt, Trạm Y tế phường Hà Đông đã phối hợp chặt chẽ với Hội Phụ nữ, Đoàn Thanh niên và nhà trường để lồng ghép nội dung bình đẳng giới vào các phong trào, hoạt động đoàn thể và chương trình giáo dục giới tính, kỹ năng sống trong trường học. Việc kiểm tra, giám sát các phòng khám sản tư nhân trên địa bàn cũng được tăng cường, nhằm kịp thời nhắc nhở, tuyên truyền và ngăn chặn các hành vi vi phạm pháp luật liên quan đến lựa chọn giới tính thai nhi.

Mai Anh