Nỗi ám ảnh mang tên...VNEN

Một lớp học theo mô hình VNEN tại Hải Phòng. Ảnh: Minh Lý

Phụ huynh, giáo viên “sợ hãi”

Chỉ còn vài ngày nữa sẽ đưa con tới trường nhận lớp mới nhưng vợ chồng anh Hoàn (ở quận Lê Chân, TP.Hải Phòng) đứng ngồi không yên khi biết tin lên lớp 2, con út nhà anh chị sẽ phải học theo mô hình VNEN. Thậm chí, phương án chuyển trường cho con cũng được đưa ra bàn bạc trong cả gia đình suốt tháng nay.

Anh Hoàn chia sẻ: “Việc triển khai mô hình VNEN tại trường con đã diễn ra được mấy năm nhưng chất lượng giáo dục cho các cháu lại không đạt được hiệu quả như ý vì sĩ số một lớp quá đông (khoảng 40-50 cháu/lớp), trình độ giảng dạy của giáo viên còn hạn chế, không đồng đều. Vì lẽ đó, hầu hết các cô giáo chỉ đào tạo, hướng dẫn cho một nhóm và chính nhóm này làm nhiệm vụ “chim mồi” cho cả lớp. Chất lượng giáo dục VNEN thực sự chưa phù hợp và mang lại hiệu quả cho các con”.

Cùng chung nỗi ám ảnh, chị Nguyễn Thị Anh T, 40 tuổi (ở quận Hồng Bàng, TP Hải Phòng) nói như khóc: “Tôi sợ cái VNEN này lắm rồi! Con tôi được các cô lớp 1 đánh giá thông minh, tư duy tốt nhưng kể từ khi vào học VNEN, việc học của cháu sa sút hẳn. Cùng trang lứa nhưng cũng bài Toán đó, bài tiếng Việt đó… mà con tôi làm không nhanh, không đúng như những đứa trẻ khác. Tối đến, cả hai vợ chồng tôi cùng đánh vật với con, giảng cho con hiểu đến phát mệt. Hỏi con về việc học trên lớp, con bé ngây thơ thú nhận con học không hiểu gì”.

Là người được phân công dạy lớp học VNEN từ những ngày đầu dự án đưa vào Hải Phòng, cô L.T.H.L (Trường tiểu học C, quận H) bộc bạch: “Học sinh khi học VNEN hầu hết đều trở nên bạo dạn, tự tin và chủ động hơn. Tuy nhiên, nếu học sinh nhút nhát hay chậm tư duy đây sẽ là nỗi vất vả của cả cô và trò. Ngược lại, trẻ hiếu động, nhanh nhẹn sẽ phát huy rất tốt được năng lực và sở trường của mình. Việc học và dạy nếu kết hợp cùng giáo dục phổ thông hiện hành thì sẽ rất tốt cho học sinh vì vừa có kiến thức cơ bản vừa có phong cách học tư duy tốt”.

Được biết, mô hình này được đánh giá khá cao ở một vài trường. Từ năm học 2012 - 2013, Trường Tiểu học Đằng Lâm (quận Hải An, Hải Phòng) thực hiện theo mô hình VNEN. Cô Trịnh Thị Thu Huyền, Hiệu trưởng nhà trường cho biết: “Khi triển khai mô hình, chúng tôi rất lo lắng. Song nhà trường đã nỗ lực cố gắng, sáng tạo trong cách thực hiện để học sinh hiểu và nắm bắt được kiến thức từ bài học. Nhà trường tổ chức tuyên truyền, kêu gọi các bậc phụ huynh tham gia phối hợp. Đến giờ, qua mô hình VNEN, số học sinh xin vào Trường Đằng Lâm đã tăng lên rất nhiều”.

“Đua nhau” tạm dừng đại trà

Ở một số địa phương, nhiều phụ huynh tỏ ra cương quyết trong việc xin con ra khỏi lớp học mô hình VNEN. Cho rằng con em mình không phù hợp với mô hình VNEN, mới đây 71 phụ huynh hai lớp 6 ở Trường THCS Đất Đỏ (huyện Đất Đỏ, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu) đã đề nghị Sở GD&ĐT, nhà trường rút mô hình VNEN chỉ sau một năm học triển khai. Nếu không ngừng sẽ cho con chuyển sang lớp bình thường hoặc chuyển trường khác. TP Vũng Tàu cũng kiến nghị tạm dừng mở rộng mô hình trường học mới VNEN năm học 2016-2017.

Hà Tĩnh là địa phương mới nhất tạm dừng triển khai đại trà mô hình VNEN cho 100% trường tiểu học, THCS công lập trên địa bàn toàn tỉnh cho năm học 2016 - 2017. Thậm chí, trong thông báo của UBND tỉnh Hà Tĩnh mới nhất còn nói rõ: Yêu cầu Sở GD&ĐT tổ chức kiểm điểm, nghiêm túc rút kinh nghiệm đối với các tổ chức, cá nhân trong công tác tham mưu, chỉ đạo triển khai đại trà trong toàn tỉnh mô hình trường học mới VNEN.

Sau khi có quyết định của tỉnh, nhiều giáo viên, phụ huynh tại Hà Tĩnh tỏ ra đồng tình, vui mừng và cho rằng cần đánh giá một cách toàn diện trước khi triển khai VNEN. Bởi trên thực tế, có nhiều trường học, nhất là ở những vùng còn khó khăn sẽ khó tiếp cận được những nét mới của mô hình, điều kiện cơ sở vật chất chưa đảm bảo. Phụ huynh cũng không “mặn mà” với mô hình lớp học này, vì nhiều học sinh “đuối” so với những lớp học thông thường khác.

Trước đó, ngày 4/7, UBND tỉnh Hà Giang cũng đã ban hành văn bản đề nghị ngành GD&ĐT tỉnh nhà dừng việc sử dụng tài liệu theo mô hình trường học mới từ năm học 2016 - 2017. Lý do là năng lực của đội ngũ giáo viên không đồng đều nên rất khó tổ chức các hoạt động theo mô hình trường học mới; cơ sở vật chất, tài liệu chưa phù hợp để triển khai…

Tiếp tục triển khai không áp đặt

Dự án triển khai thí điểm VNEN tại Việt Nam được Quỹ Hỗ trợ toàn cầu về giáo dục của Liên Hợp Quốc tài trợ không hoàn lại 84,6 triệu USD. Mô hình này khởi nguồn từ Colombia những năm 1995-2000 để dạy học sinh trong những lớp ghép ở vùng miền núi khó khăn, theo nguyên tắc lấy học sinh làm trung tâm. Sau hơn ba năm triển khai tại Việt Nam (từ năm học 2012-2013), cả nước có 54 tỉnh, thành triển khai mô hình này ở cấp tiểu học và THCS. Tuy nhiên, mô hình đã bộc lộ một số bất cập.

Theo thống kê của Bộ GD&ĐT, từ 1.447 trường học trên 63 tỉnh, thành phố trong cả nước, sau bốn năm, đến năm học 2015 - 2016, ngoài số trường trong dự án được hỗ trợ, cả nước có thêm 2.730 trường tiểu học áp dụng mô hình VNEN với tinh thần tự nguyện, nâng tổng số trường tiểu học triển khai VNEN lên 4.177 trường. Theo lộ trình, nhiều tỉnh, thành đã lên kế hoạch triển khai áp dụng thí điểm mô hình VNEN tại 100% trường tiểu học, THCS ngay trong năm học 2016-2017 hoặc những năm tiếp theo.

Đánh giá về mô hình VNEN, GS Phạm Minh Hạc, nguyên Bộ trưởng Bộ GD&ĐT cho rằng, qua quá trình triển khai mô hình VNEN, có những trường thấy mô hình phù hợp, nhưng cũng có nhiều tỉnh thấy chất lượng giáo dục đi xuống sau khi áp dụng... Điểm tích cực của mô hình là phát huy tính tích cực của người học, nó chú ý đến đặc điểm cá nhân của học sinh. “Tuy nhiên, chúng ta sẽ phải rút kinh nghiệm, sẽ chắt lọc những điểm tích cực, phù hợp với giáo dục của nước ta để áp dụng. Bộ cần công bố chương trình, bộ sách giáo khoa để giáo viên tham khảo”, GS Phạm Minh Hạc chia sẻ.

Liên quan tới thực hiện mô hình VNEN, trong buổi làm việc với tỉnh Nghệ An ngày 2/8, Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Phùng Xuân Nhạ khẳng định, sau 3 năm làm thí điểm, Bộ GD&ĐT tổng kết đây là mô hình tốt, rút kinh nghiệm để áp dụng trên từng địa phương khác nhau. Bộ sẽ tiếp tục thực hiện VNEN, nhưng không áp đặt. Các địa phương có thể áp dụng một phần, còn bỏ tất cả là cực đoan. Sắp tới, Bộ có hướng dẫn sẽ không yêu cầu áp dụng đại trà mô hình VNEN vào các trường.

Quang Huy - Minh Lý