Nông dân chặt cây cà phê trồng chanh cho thương lái Trung Quốc

Việc nông dân chặt cây cà phê, hồ tiêu để trồng chanh đã xuất hiện vài tháng nay, diễn ra nhiều ở địa bàn các tỉnh Gia Lai, Kon Tum. Nguyên nhân bởi thương lái Trung Quốc thu mua quả chanh dây với giá rất cao.

Vài tháng trước, giá chanh dây ở mức 10 nghìn đồng/kg, nhưng hiện giá quả chanh dây tăng liên tiếp từ 40 nghìn đồng/kg - 46 nghìn đồng/kg và 56 nghìn đồng/kg. Song hành với giá quả tăng thì giá cây giống cũng tăng giá theo. Chanh giống phổ biến từ 45 nghìn đồng/dây. Những dây chanh giống này đều có nguồn gốc từ Trung Quốc.

Chanh dây tăng giá, nhiều nông dân đã ồ ạt chặt bỏ những vườn cà phê và cao su trị giá hàng trăm triệu đồng mà bao nhiêu năm chăm sóc để trồng chanh dây.

Nông dân chặt cây cà phê. Ảnh: Hoàng Thanh

Anh Phan Văn Minh ở huyện Mang Yang, Gia Lai cho hay đã phá bỏ gần 1ha cà phê, chuyển sang trồng chanh dây. Vườn cà phê của anh đã 8 năm tuổi. “Chanh dây đem lại lợi nhuận cao trong khi cà phê bấp bênh, tốn nhiều công chăm sóc”, anh Minh giải thích.

Theo anh Minh, cây chanh dây bán với giá 10 nghìn đồng/kg thì nông dân cũng đã có lãi, như hiện nay giá đã gần 50 nghìn đồng/kg thì siêu lợi nhuận. Trồng chanh dây công chăm sóc cũng không nhiều, rủi ro cây chết rất thấp.

Các hộ trồng chanh cho biết, khi thu hoạch xong, thương lái đến tận nhà mua rồi xuất bán sang Trung Quốc. Giá cả hoàn toàn do các thương lái này chi phối.

Theo báo cáo của Phòng NN&PTNT huyện Mang Yang, hiện trên địa bàn huyện đã có khoảng 200 ha đất trồng chanh dây. Trung bình trồng 1 ha chanh dây tốn hết 9,5 triệu đồng cây giống. Loại chanh này trồng sáu tháng là thu hoạch và bán chủ yếu sang Trung Quốc. Có những thương lái vào huyện Mang Yang thu mua mỗi ngày đến 50 tấn chanh đóng thùng chở về Trung Quốc.

Sức hấp dẫn của giá chanh dây đã khiến nông dân ở các huyện, thị như: Mang Yang, Chư Sê, Chư Păh, La Grai… của Gia Lai chặt phá những rẫy cà phê, hồ tiêu, cao su xanh tốt, chuyển sang trồng chanh dây.

Cây chanh dây hiện tại cho hiệu quả kinh tế cao hơn. Ảnh: Hoàng Thanh

Anh Hồ Nam ở Thành phố Buôn Ma Thuột, Đắk Lắk người có kinh nghiệm trồng cây cà phê gần 20 năm thì hiện tượng này mới xảy ra ở Gia Lai, Kon Tum. “Với lợi nhuận trước mắt rất dễ bà con Đắk Lắk cũng làm theo”, anh Nam nói.

Theo anh Hồ Nam, những địa phương mà nông dân chặt cây cà phê, hồ tiêu trồng chanh là những nơi hạn hán kéo dài ảnh hưởng đến năng suất cây cà phê, cao su thì rớt giá.

“Khoảng chục năm trước, chính quả chanh dây này đã khuynh gia bạn sản nhiều người ở Tây Nguyên. Nhiều gia đình đổ nợ. Bây giờ, chanh lại vụt lên, liệu có thật nó làm nên nụ cười đổi đời cho người nông dân thật hay không”, anh Nam cho biết.

Việc thất bại bởi cây chanh dây không phải chuyện hiếm. Ông Nguyễn Văn Khanh, Trưởng phòng NN-PTNT Chư Pưh (Gia Lai) cũng thừa nhận: Mấy năm trước, ông liên kết nhiều hộ dân xã H’Bông (huyện Chư Sê, Gia Lai) để đầu tư vườn chanh dây 30 triệu đồng. Tuy nhiên, sau 2 năm trồng, nhận thấy chanh dây không “dễ nuốt” khi liên tục mắc đủ bệnh, thậm chí chẳng có thương lái đến mua nên nhóm ông phá chanh, chấp nhận lỗ 10 triệu đồng tiền đầu tư.

Theo Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, Sở NN-PTNT Gia Lai, cây chanh dây trên địa bàn phát triển hoàn toàn tự phát. Người dân thấy có giá nên trồng. Hiện tỉnh có khoảng 301ha chanh dây, trong đó, chỉ riêng năm 2015 đã trồng mới 108 ha và dự báo thời gian tới diện tích sẽ còn tăng.

Trên thực tế nhiều năm qua, hết thu mua đỉa, đến sừng trâu rồi các loại nông sản lạ của thương lái Trung Quốc. Sau những chiêu trò của thương lái Trung Quốc, người nông dân và đầu nậu người Việt Nam nếm “trái đắng”.

Hà Phương/Báo Gia đình & Xã hội