Nữ Việt kiều bật mí về khóa học Kỷ luật không nước mắt

ThS Trần Thị Ái Liên.

Ý tưởng đến từ tuổi thơ dữ dội

Ngay từ khi còn nhỏ, chị Ái Liên đã nhận ra rằng, trẻ em hay bị áp đặt, thậm chí là đòn roi vô cớ. “Ngay từ nhỏ tôi đã ghét chuyện người lớn áp đặt trẻ con trong khi đa số mọi người coi điều đó là bình thường. Tôi ước ao sau này mình sẽ làm được điều gì đó bảo vệ trẻ em, bảo vệ những người yếm thế. Hồi đi học, tôi cũng hay bị ăn hiếp nhưng chẳng ai bênh vực. “Kỷ luật không nước mắt” được tôi manh mún ấp ủ từ đó. Ngày còn nhỏ, bố tôi đi cải tạo, cả nhà phải chuyển đến vùng kinh tế mới sinh sống, tôi thường xuyên phải chứng kiến cảnh anh trai bị chú đánh, đau đến mức không khóc được, đó là sự tàn nhẫn”, chị Liên chia sẻ.

Suốt hơn 20 năm sống ở Mỹ, chị Liên đã vượt qua rất nhiều thử thách, từ một công nhân của hãng lắp ráp linh kiện điện tử, không rành tiếng Anh, chị vừa học vừa làm. Chị học cử nhân kinh tế, cử nhân chính trị học và trở thành Thạc sỹ Chính sách Công, Đại học UC Berkeley. Ở Mỹ, chị làm việc cho Capital Group, một trong những tập đoàn tài chính lớn nhất nước Mỹ với mức lương khiến nhiều người phải ao ước. Và quyết định của chị cũng đã làm nhiều người sững sờ!

Ngay khi bỏ việc, chị cũng chưa biết sẽ phải bắt đầu từ đâu, làm thế nào để có thể thực hiện được mong ước? Năm 2004, có đoàn từ thiện về Lạng Sơn chữa bệnh, chị Liên đã đi theo đoàn làm truyền thông 2 tuần nhưng vẫn chưa tìm ra đường đi. Đến năm 2007, chị nhận được dự án của Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ đi tới 15 bệnh viện cấp tỉnh của Việt Nam để trao tặng thiết bị y tế phục vụ khám chữa bệnh cho trẻ em. Khi đó chị nhận ra rằng, nhiều ông bố, bà mẹ Việt rất thương con nhưng "thương không đúng cách". Vì vậy muốn bảo vệ trẻ em cần phải làm việc với cha mẹ của các bé. Năm 2009, chị lại nhận được học bổng Fulbright (một trong những học bổng danh giá của giới học thuật do Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ cấp). Chị về Việt Nam theo chế độ học bổng đó và lập ra website www.bancuabe.org.

Người thuyết trình bất đắc dĩ

Hình ảnh xả tress rất sôi động tại lớp học “Kỷ luật không nước mắt”.

Trong một lần thực hiện dự án, chị mời chuyên gia đến nói chuyện với các bậc cha mẹ. Danh sách mời có hai nhà thuyết trình, một người trước 2 ngày thì xin lỗi không đến được, người còn lại trước 2 giờ lên bục giảng cũng khước từ vì… lý do đột xuất.

"Tôi phải lên bục giảng một cách bất đắc dĩ. Chương trình đầu tiên khi đó chưa có tên, sau đó tôi đặt cho nó là “gieo mầm tư duy”. Tôi nói rằng: Tôi chỉ lên nói chuyện với các quý vị về cách chơi đùa với con để giúp bé phát triển một cách thông minh hơn, nhanh hơn. Nói chuyện xong, nhiều người nói: “Trời ơi! Tôi chưa nghe ai nói chuyện mà hay như cô!”. Tôi cũng thật thà bảo: Tôi chưa bao giờ nói chuyện trước nơi đông người, đây là lần đầu tiên”, chị Liên bộc bạch.

Sau lần đó, các đồng nghiệp đề nghị từ nay không cần phải mời chuyên gia nữa mà chị sẽ là người thuyết trình.“Lúc tan buổi thuyết trình, có một bà mẹ trẻ nói với tôi rằng: Lần sau chị hãy nói về việc làm sao để dạy mà không cần phải đòn roi với trẻ đi! “Kỷ luật không nước mắt” ra đời từ đó. Cho đến bây giờ, không có lần nào “Kỷ luật không nước mắt” vắng vẻ. Buổi đầu tôi chỉ nghĩ có 20 người đến nghe là vui lắm rồi nhưng có tới 62 người đến".

Chị đã nhận được những phản hồi rất tích cực từ các học viên. Có người nhắn tin: “Em mang ơn chị nhiều lắm, nhờ có chị mà con em được sống hạnh phúc hơn, vợ chồng không còn cãi nhau vì bất đồng quan điểm trong dạy con. Em cũng bớt stress, căng thẳng”. Hay: “Nhờ chị mà mẹ con em nói chuyện được với nhau, vợ chồng sống hòa thuận không còn ý định chia tay nữa”. Cũng có người nghe thấy hay nhưng không áp dụng được. Chị Liên khiêm tốn: “Không một khóa học nào có thể đạt được 100% hiệu quả, được 20 - 30% là tốt lắm rồi”.

Nhưng cũng có người không tán thành, họ cho rằng: Nếu không kỷ luật thì lớn lên trẻ sẽ thành người yếu ớt. Tuy nhiên, sự thật của “Kỷ luật không nước mắt” không phải là nuông chiều, bởi nuông chiều chắc chắn trẻ sẽ hư. "Kỷ luật không nước mắt là rèn luyện rất khắt khe nhưng bằng lý trí, bằng tình thương chứ không bằng roi vọt; bằng khuyến khích, bằng trải nghiệm chứ không bằng đe dọa, sợ hãi, đánh mắng”, chị Liên quả quyết.

Theo chị Liên, có rất nhiều cách tạo ra động lực cho con, vấn đề là chọn tiêu cực hay tích cực. Cầm roi lên, trẻ có thể cũng sẽ làm theo điều bạn muốn nhưng về lâu dài, cách làm tiêu cực này sẽ biến con trở thành nô lệ của sự hối thúc từ người khác. Sau này sẽ trở thành một người không biết tự bảo vệ, không bản lĩnh, ai bảo gì nghe đó, ai đánh là nghe ngay hoặc sẽ thành người tàn ác. Nhưng nếu cho con trải nghiệm để rút ra bài học thì nó sẽ thành người tự chủ, biết phân biệt đâu là đúng- sai...

“Người thầy đầu tiên của con chính là cha mẹ. Nếu cha mẹ dạy con không đúng cách thì khó ai có thể làm thay được. Cái nôi giáo dục đầu tiên phải là gia đình”, chị Liên chia sẻ.

Sống đẹp là biết từ chối bạo lực

Theo chị Liên, để trẻ có cuộc sống tốt, cha mẹ cần dạy con theo ngũ tự nhân: Nghĩa là tự do, tự chủ, tự lập, tự cường, tự trọng. Ngũ tự nhân ứng với ngũ hành, ứng với truyền thống triết lý Á Đông. Theo đó, người tự do là người tự chọn cách sống hợp lý mà mình tự giác làm theo chứ không phải bị người ta ép buộc; Tự chủ là mình làm chủ chính mình chứ không phải để người khác làm; Tự lập là không làm phiền người khác; Tự cường là vươn lên bằng chính sức lực thể chất và trí tuệ của mình, không gian dối, không dựa vào người khác; Tự trọng là người luôn luôn làm tốt dù không ai kiểm soát.

Cha mẹ cần dạy trẻ hiểu: Khi nào thì hợp tác, khi nào thì không hợp tác. Khi người ta đúng thì nghe theo, khi người ta sai thì thảo luận để giúp hai bên tìm ra cách giải quyết hợp lý nhất. Chẳng hạn: Một em nhỏ phản ứng với hành động sai của một cô giáo mà nói là: “Cô ơi cô dữ như bà chằn” là đứa trẻ không ngoan. Nhưng khi em đó nói: “Cô đánh trẻ em là không đúng đâu ạ” thì đó là đứa trẻ thông minh và ngoan. Nhưng để con có được nhưng phản ứng như vậy thì trẻ em phải được luyện tập, được phản biện hằng ngày.

“Sống đẹp là phạm trù thuộc về quan điểm nên không ai giống ai. Tuy nhiên, dù quan niệm thế nào thì sống đẹp cũng không thoát ra khỏi giá trị luân thường đạo lý, đó là không bao giờ làm hại người khác dù chỉ bằng lời, không hại vật, không hại mình. Tuy nhiên, để con sống đẹp được thì hãy cho con trải nghiệm để con thấy được con mạnh mẽ cỡ nào, khôn ngoan tới cỡ nào hoặc là để cho con thấy con ngốc nghếch ở mức nào mà rút kinh nghiệm”, chị Liên chia sẻ.

Sống đẹp là sống với tất cả những ước mơ mà không sợ hãi, vì vậy cha mẹ phải từ chối bạo lực trong cách dạy con. Nếu dạy con bằng sợ hãi, đe dọa thì cuộc sống của con không thể gọi là tốt đẹp được. “Kỷ luật không nước mắt” ra đời chỉ nhằm mục tiêu là trẻ em Việt Nam được sống tốt, sống đẹp, sống bình đẳng, dân chủ, không bị chèn ép. Hơn 2 năm qua đã có hơn 45.000 phụ huynh Sài Gòn và Hà Nội tham gia chương trình. Đây là con số ấn tượng, nhưng so với hơn 90 triệu người Việt Nam thì vẫn còn rất nhỏ bé”, chị Liên khiêm tốn.

Mai Hạnh