Nước mắt ngày về của “liệt sĩ” sau gần 40 năm bặt tích

Vợ chồng ông Dầu học cách làm vườn để mưu sinh.

Gần 40 năm mang danh “liệt sỹ”

Tháng 9/1978, chàng thanh niên 17 tuổi Nguyễn Đình Dầu viết đơn tình nguyện nhập ngũ. Ông được điều động vào chiến đấu tại chiến trường Tây Nam. Đến tỉnh Kiên Giang, ông được biên chế vào Tiểu đoàn 207, Trung đoàn 127 tham gia đánh quân Pôn Pôt để giải phóng biên giới Tây Nam và giúp nước bạn Campuchia thoát khỏi nạn diệt chủng. Trong quá trình tham gia chiến đấu, ông cùng một số đồng đội được điều động sang đơn vị mới. Do cuộc chiến khốc liệt, trong khi di chuyển ông mất liên lạc với đồng đội.

Cuối năm 1979, gia đình nhận được lá thư cuối cùng và từ đó không có bất cứ tin tức gì về ông. Mãi tận năm 1993 gia đình mới nhận được giấy báo tử, ông hy sinh không tìm được thi thể. Vậy là ông được công nhận liệt sỹ. Ngày nhận giấy báo tin Nguyễn Đình Dầu hy sinh, cả nhà chìm trong nước mắt. Cũng từ ngày đó, gia đình lập bàn thờ cho ông.

“Ngày cậu Dầu chưa về, bố mẹ tôi lúc nào cũng canh cánh nỗi niềm tìm được hài cốt của cậu. Gia đình đã nhờ đến tâm linh để tìm kiếm nhưng vô vọng. Nhiều đêm, mẹ tôi lại choàng dậy hốt hoảng khi nằm mơ cảnh con mình hy sinh bởi đạn bom. Hôm sau, mẹ lại thẫn thờ lặng im ra cửa ngồi ngóng con như người mê sảng. Đến ngày cúng giỗ, lễ Tết, mẹ lại nhắc “thằng Dầu là đứa khổ nhất. Lúc ở nhà thì nghèo, ngày đi bộ đội cũng không có cơm ăn phải bốc đu đủ luộc để đi”. Rồi mỗi lần đi truy điệu chiến sỹ nào đó về là bố mẹ tôi lại khóc, có lần còn khóc ngất đi. Từ khi biết con trai cả của mình hy sinh, hai cụ già đi rất nhiều”, bà Nguyễn Thị Hoàn, chị gái ông Dầu cho hay.

Cuộc đoàn tụ trong nước mắt

Ông Dầu và mẹ những ngày đoàn tụ.

Giờ đây, trở về đoàn tụ cùng người thân nhưng ông Dầu tâm trí lúc nhớ, lúc quên do ảnh hưởng của bom đạn. Chắp nối qua những lời kể của ông, mọi người mới biết khi đang tham gia chiến đấu, ông bị lạc trong rừng sâu và bị địch bắt tra tấn dã man, rồi vứt vào rừng. Ông may mắn gặp được một người dân địa phương tốt bụng giúp đỡ, cứu sống.

Ở An Giang, ông Dầu cưới bà Lê Thị Mỹ (SN 1959), nhưng do ông không có giấy tờ tùy thân nên hai người không làm đăng ký kết hôn. Thương ông bà khốn khó, mọi người cất cho một căn nhà nhỏ. Rồi ông bà sinh được 2 người con trai và 1 con gái. Để trang trải cuộc sống, ông bà đi chăn bò thuê, làm mướn. Vì quá nghèo, các con ông không có điều kiện được học hành đến nơi đến chốn. Nhiều lần nghĩ đến chuyện tìm về quê hương mà ông cũng không nhớ rõ quê mình ở đâu. Trong ký ức, ông chỉ nhớ mang máng quê mình có tên là Phương Chiểu, có cây đa rất to ở ven đường…

Cơ may đã đến với ông Dầu khi một lần bị ốm, ông được đưa đi điều trị tại một trạm y tế gần nhà. Tại đây, ông gặp một y tá tên là Nguyệt (quê ở Thái Bình). Sau khi được nghe hoàn cảnh của ông Dầu, y tá Nguyệt hứa dò hỏi tin tức, tìm địa chỉ giúp… Từ vài dữ liệu ít ỏi mà ông Dầu còn nhớ được, y tá Nguyệt đã lặn lội tìm cách hỏi thăm thì được biết, mẹ ông Dầu vẫn còn sống và gia đình ngỡ ông đã hy sinh, lập bàn thờ liệt sỹ. Y tá Nguyệt cũng giúp ông gửi thư cho gia đình.

Tháng 2/2014, gia đình ông Nguyễn Ngọc Anh (em trai ông Dầu) bỗng nhận được thư của một người tại tỉnh An Giang. Nghĩ thư gửi nhầm cho mình vì sai tên đệm và bản thân ông Anh cũng không quen ai ở An Giang nên đã gửi trả lại cho bưu điện. Bức thư ấy cứ trở đi trở lại mấy lần. Ông Anh đem chuyện nói với các chị, cuối cùng mọi người bảo nhau bóc thư xem sao.

“Mở thư xem, thật bất ngờ khi nội dung bức thư nhắc đến các thông tin phù hợp với đặc điểm của cậu Dầu nhà tôi. Chúng tôi vừa đọc vừa khóc. Rồi từ địa chỉ trên thư, chúng tôi tìm được bà Nguyệt và gọi điện vào trong đó cho cậu Dầu. Trong câu chuyện qua điện thoại với cậu ấy, tôi bình tĩnh gợi lại những hình ảnh xưa của gia đình. Đến lúc gần như tôi đã tuyệt vọng thì bỗng đầu dây bên kia, cậu Dầu thốt lên: “Có phải chị làm ở nhà máy đay không?”. Tôi vỡ òa sung sướng vì cậu ấy vẫn nhớ tôi làm ở đó”, bà Hoàn nhớ lại.

Nhờ sự giúp đỡ của y tá Nguyệt mà tháng 3/2014, ông Dầu lên chuyến xe về quê hương. Y tá Nguyệt đã mua vé ô tô cho ông, rồi dặn người lái xe khi nào đến bến xe của tỉnh Thái Bình sẽ có người nhà ông Dầu đón đưa về Hưng Yên. Ngày ông trở về, dù được báo trước là 12h trưa xe mới tới bến, nhưng từ 9h sáng, gia đình ông đã đợi ở bến xe. Háo hức chờ, cuối cùng phút gặp lại người thân sau gần 40 năm đằng đẵng cũng đến. Mấy chị em gặp mặt, ôm nhau khóc nức nở khiến cho ai nấy xung quanh đều xúc động rơi nước mắt.

Mẹ con, anh chị em gặp nhau, nước mắt chảy dài trên những khuôn mặt dãi dầu. Gặp lại con trai sau gần 40 năm tưởng con đã chết, cụ Nụ (mẹ ông Dầu) chỉ biết ôm con vào lòng mà khóc. Cố lắm, ông Dầu mới gọi được tiếng “mẹ” rồi gục khóc. “Lúc đó tôi như bị “trời trồng”, không biết phải nói gì. Nhờ trời mà chúng tôi đã đoàn tụ với con trai tưởng đã hy sinh. Tim tôi đập thình thịch khi thấy con. Tôi ôm chầm lấy con và nó cũng ghì chặt lấy tôi”, cụ Nụ kể lại trong nước mắt hạnh phúc. Hay tin ông Dầu “liệt sỹ” trở về, bà con làng xóm, họ hàng đều đến thăm hỏi, chia sẻ nên gia đình lúc nào cũng đông vui.

Còn đó nhiều khó khăn

Khi ông Dầu về, gia đình cụ Nụ đã mang Bằng Tổ quốc ghi công và các loại giấy tờ liên quan đem đến nộp cho chính quyền địa phương, đồng thời báo cáo về việc ngừng hưởng trợ cấp hàng tháng thân nhân liệt sỹ. Gần đây, ông Dầu cũng đã đưa vợ con về thôn Phương Thông đoàn tụ với người thân. Sống ở quê hương được nửa năm nhưng hiện gia đình ông Dầu đang phải đối mặt với cuộc sống rất khó khăn vì không có nguồn thu nhập ổn định. Vợ ông Dầu chỉ ở nhà nội trợ, còn 2 người con trai thất học, kiếm sống bằng lao động chân tay. Bản thân ông Dầu do ảnh hưởng của chiến tranh cũng không làm được việc nặng. Nhìn cảnh đó, bà con lối xóm ai nấy cũng xót xa...

Phương Thuận