Nuôi dưỡng trẻ không được bú sữa mẹ như thế nào?

>> Lưu ý khi cho trẻ ăn sữa bột
>> Phân biệt sữa kém chất lượng
>> Một số gợi ý đơn giản khi chọn sữa cho bé

Trong trường hợp này, người thân cần nắm được một số kiến thức nhất định để chăm sóc và nuôi dưỡng trẻ.

Sữa cho trẻ?

Trước tiên phải xác định nuôi dưỡng những trẻ này khó khăn, vất vả, tốn kém gấp nhiều lần so với trẻ được bú sữa mẹ. Về nuôi dưỡng sau sinh, tốt nhất là cho trẻ bú trực ngay (bú trực có nghĩa là bú sữa của người mẹ khác cũng đang cho con bú). Có thể đó là người trong gia đình họ hàng (cô, dì, bác...) đang nuôi trẻ dưới 2 tuổi, hoặc xin sữa người trong làng, xóm, cơ quan...

Thuận lợi nhất là trẻ được bú trực tiếp, nếu không có điều kiện thì xin sữa vắt ra. Sữa này có thể để từ 3-4 giờ mà không cần phải đun lại cho trẻ ăn vẫn tốt.

Với trẻ không có điều kiện bú trực thì bắt buộc phải dùng sữa ngoài. Ở những nơi nuôi được bò sữa, hoặc trâu đẻ, dê đẻ có thể dùng sữa tươi của các con vật đó đem đun sôi để nguội, vớt bỏ hết bơ (mỡ của sữa) ở phía trên rồi pha loãng theo tỷ lệ 1/3 (có nghĩa là 1 phần sữa bò tươi cho thêm 3 phần nước sôi) rồi pha đặc dần 1/3 rồi 2/3... đến lúc trẻ được 6 tháng tuổi thì có thể dùng sữa bò tươi nguyên không cần pha loãng. Có thể cho thêm ít đường với vị ngọt nhẹ (tỷ lệ khoảng 10%, nghĩa là một lít sữa cho 100g đường).

Nếu không có sữa bò tươi thì dùng sữa bột (có 2 loại: một loại dùng cho trẻ dưới 6 tháng tuổi và một loại khác dùng cho trẻ trên 6 tháng tuổi). Dùng sữa bột thì thuận tiện hơn, nhất là trên thị trường hiện nay có nhiều loại sữa bột thích hợp và cách pha chế có hướng dẫn cụ thể kèm theo. Ngoài sữa bột có thể cho trẻ ăn thêm sữa đậu nành.

Không cho trẻ nhỏ ăn sữa đặc có đường vì sữa này chỉ thích hợp với trẻ lớn. Sữa đặc có tỷ lệ đường rất cao để bảo quản, nếu pha loãng để giảm độ ngọt thì trẻ dễ bị suy dinh dưỡng, còn nếu pha đặc để bảo đảm dinh dưỡng thì trẻ lại bị rối loạn tiêu hóa. Tuyệt đối không được cho trẻ ăn nước cháo với đường hoặc mì chính. Vì ngoài thiếu các chất dinh dưỡng như đạm, mỡ... cháo đường lại luôn làm cho trẻ có cảm giác no, đầy bụng nên trẻ sẽ lười ăn. Những trẻ này sẽ bị thiếu dinh dưỡng trầm trọng, thường xuyên bị rối loạn tiêu hóa, thiếu vitamin A, nguy hiểm hơn có thể dẫn đến khô mắt, mù lòa...

Có thể bạn chưa biết

Chú ý cho trẻ tắm nắng mỗi ngày từ 5-10 phút vào buổi sáng và xoa bóp tập thể dục cho bé.

Nhưng trẻ không được bú mẹ, thường có nhu cầu uống nước nhiều hơn nên ngoài các bữa ăn, cần cho trẻ uống thêm nước, đặc biệt là nước hoa quả (cam, chanh...) uống từ từ ít một. Mỗi ngày cho uống thêm 2-4 lần, mỗi lần từ 10-30ml. Để phòng còi xương, cần cho trẻ uống thêm vitamin D (dùng theo chỉ định của thầy thuốc) cho đến lúc trẻ được 2 tuổi và cho uống vitamin A 2 đợt trong một năm, trong các chiến dịch uống vitamin A toàn quốc (vào tháng 6 và tháng 12 hằng năm) cho đến lúc trẻ được 3 tuổi để phòng khô mắt, đồng thời tăng sức miễn dịch của trẻ.

Cho trẻ ăn

Khi cho trẻ ăn, nên tập cho trẻ ăn bằng thìa cốc cho quen dần, hơn nữa thìa cốc dễ cọ rửa, bảo đảm vệ sinh. Không nên cho trẻ bú bình và dùng núm vú cao su để tránh cho hàm răng phát triển lệch lạc. Hơn nữa việc vệ sinh cọ rửa bình cũng khó khăn hơn, nên trẻ dễ mắc tiêu chảy.

Cho trẻ ăn sữa hoàn toàn đến 4 tháng tuổi và sau đó cho ăn thêm các thức ăn khác. Cho ăn bột từ lỏng đến đặc, từ ít đến nhiều và luôn nhớ tô màu cho bát bột. Ngoài ra, vẫn tiếp tục cho ăn thêm sữa bò hoặc sữa đậu nành, mỗi bữa từ 200-250ml, mỗi ngày cho ăn thêm từ 2-3 bữa. Ở những gia đình có điều kiện nên cho ăn thêm sữa chua, rồi dần dần tập cho trẻ ăn các thức ăn khác giống như thức ăn của người lớn, nhưng cần ninh nhừ hơn, dễ tiêu hóa, vệ sinh và phù hợp với lứa tuổi.

Trẻ không được nuôi dưỡng bằng sữa mẹ, thường hay bị táo bón, màu phân ít vàng mà thường giống màu đất thó, số lượng phân nhiều hơn bình thường, mùi phân hơi thối chứ không chua như trẻ bú sữa mẹ (vì chưa tiêu hóa hết đạm).

Nói tóm lại, nuôi trẻ không được bú mẹ là một công việc hết sức khó khăn, cần nhiều thời gian chăm sóc, tốn kém hơn và đòi hỏi phải có kiến thức về chăm sóc và nuôi dưỡng trẻ. Nếu nuôi dưỡng không tốt, trẻ không được ăn đủ về số lượng cũng như chất lượng sẽ bị suy dinh dưỡng, hay mắc các bệnh nhiễm khuẩn hô hấp, tiêu chảy, đặc biệt là tiêu chảy kéo dài. Ngược lại, nếu ăn quá nhiều trẻ sẽ bị bệnh béo phì, sau này dễ mắc bệnh tiểu đường và các bệnh tim mạch.

Theo BS Trần Thị Nguyệt (nutifood.com.vn)