Phân tích pháp lý xung quanh việc bị can Nguyễn Phương Hằng bị gia hạn tạm giam thêm 60 ngày

Bà Nguyễn Phương Hằng bị tạm giam thêm 60 ngày

(Dân trí) - Ngày 5/5, TAND TPHCM đã ra quyết định tạm giam đối với bà Nguyễn Phương Hằng (52 tuổi, Tổng giám đốc công ty cổ phần Đại Nam) thêm 60 ngày để chờ xét xử.

TAND TPHCM đã ra quyết định tạm giam đối với bị can Nguyễn Phương Hằng (52 tuổi, Tổng giám đốc công ty cổ phần Đại Nam) thêm 60 ngày để chờ xét xử.

Bị can Nguyễn Phương Hằng cùng 4 đồng phạm bị VKSND TPHCM truy tố về tội "Lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân".

Theo cáo trạng, bị can Nguyễn Phương Hằng và đồng phạm đã lợi dụng, sử dụng 12 kênh mạng xã hội livestream xâm phạm bí mật đời tư, ảnh hưởng uy tín, danh dự nhiều ca sĩ, nghệ sĩ. Quá trình điều tra, bà Nguyễn Phương Hằng khai, các thông tin phát ngôn khi livestream và đăng tải trên Facebook về các cá nhân nêu trên đều do bà này đọc trên mạng, chưa được kiểm chứng và không có cơ sở chứng minh.

Để tăng uy tín, độ tin cậy cho những phát ngôn của mình, bà Nguyễn Phương Hằng mời ông Đặng Anh Quân (Tiến sĩ luật, giảng viên trường Đại học Luật TPHCM) cùng tham gia vào những buổi livestream của mình. Khi bà Hằng phát ngôn xúc phạm người khác thì ông Quân đã cùng tương tác, phát ngôn về nội dung liên quan, góp phần cổ vũ tinh thần, góp thêm ý chí cho bà chủ Đại Nam thực hiện hành vi phạm tội.

Tiến sĩ, luật sư Đặng Văn Cường- Trưởng văn phòng luật sư Chính Pháp nhận định, việc Tòa án cấp sơ thẩm ra hạn tạm giam với các bị can Nguyễn Phương Hằng thời hạn 60 ngày là có căn cứ và phù hợp với quy định của pháp luật để đảm bảo cho hoạt động xét xử được diễn ra thuận lợi, đúng quy định pháp luật.

Tạm giam được áp dụng đối với bị can, bị cáo trong các giai đoạn khác nhau của tố tụng hình sự. Mục đích chính là để ngăn chặn bị can bỏ trốn, tiếp tục thực hiện hành vi phạm tội hoặc gây cản trở, khó khăn cho cơ quan tiến hành tố tụng giải quyết vụ án.

Pháp luật về tố tụng hình sự Việt Nam quy định rất cụ thể trường hợp nào tạm giam, trường hợp nào không áp dụng biện pháp tạm giam, quy định cụ thể về thủ tục, về thẩm quyền, về thời hạn tạm giam đối với từng loại tội khác nhau.

Theo quy định, thời hạn tạm giam bị can để điều tra không quá 02 tháng đối với tội phạm ít nghiêm trọng; không quá 03 tháng đối với tội phạm nghiêm trọng; không quá 04 tháng đối với tội phạm rất nghiêm trọng và tội phạm đặc biệt nghiêm trọng.

Trường hợp vụ án có nhiều tình tiết phức tạp, xét cần phải có thời gian dài hơn cho việc điều tra và không có căn cứ để thay đổi hoặc hủy bỏ biện pháp tạm giam thì chậm nhất là 10 ngày trước khi hết thời hạn tạm giam, Cơ quan điều tra phải có văn bản đề nghị Viện kiểm sát gia hạn tạm giam.

Khi đã hết thời hạn tạm giam thì người bị tạm giam phải được trả tự do. Trường hợp xét thấy cần thiết thì cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng áp dụng biện pháp ngăn chặn khác.

Trong vụ án nêu trên bị can Nguyễn Phương Hằng và các đồng phạm bị truy tố về tội "Lợi dụng quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức cá nhân" theo quy định tại khoản 2 (Điều 331, BLHS 2015) với khung hình phạt tù từ 02 năm đến 07 năm.

Bộ luật tố Tụng hình sự năm 2015 quy định thời hạn tạm giam để tòa án chuẩn bị xét xử không được quá thời hạn chuẩn bị xét xử quy định tại khoản 1 (Điều 277, Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015). Đối với bị cáo đang bị tạm giam mà đến ngày mở phiên tòa thời hạn tạm giam đã hết, nếu xét thấy cần tiếp tục tạm giam để hoàn thành việc xét xử thì Hội đồng xét xử ra lệnh tạm giam cho đến khi kết thúc phiên tòa.

Điều luật này quy định: Trong thời hạn 30 ngày đối với tội phạm ít nghiêm trọng, 45 ngày đối với tội phạm nghiêm trọng, 02 tháng đối với tội phạm rất nghiêm trọng, 03 tháng đối với tội phạm đặc biệt nghiêm trọng kể từ ngày thụ lý vụ án, Thẩm phán chủ tọa phiên tòa phải ra một trong các quyết định: Đưa vụ án ra xét xử; Trả hồ sơ để yêu cầu điều tra bổ sung; Tạm đình chỉ vụ án hoặc đình chỉ vụ án.

Đối với vụ án phức tạp, Chánh án Tòa án có thể quyết định gia hạn thời hạn chuẩn bị xét xử nhưng không quá 15 ngày đối với tội phạm ít nghiêm trọng và tội phạm nghiêm trọng; không quá 30 ngày đối với tội phạm rất nghiêm trọng và tội phạm đặc biệt nghiêm trọng. Việc gia hạn thời hạn chuẩn bị xét xử phải thông báo ngay cho Viện kiểm sát cùng cấp.

Đối với vụ án được trả lại để yêu cầu điều tra bổ sung thì trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày nhận lại hồ sơ, Thẩm phán chủ tọa phiên tòa phải ra quyết định đưa vụ án ra xét xử. Trường hợp phục hồi vụ án thì thời hạn chuẩn bị xét xử theo thủ tục chung quy định tại Bộ luật này kể từ ngày Tòa án ra quyết định phục hồi vụ án.

Trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày có quyết định đưa vụ án ra xét xử, Tòa án phải mở phiên tòa. Trường hợp vì lý do bất khả kháng hoặc do trở ngại khách quan thì Tòa án có thể mở phiên tòa trong thời hạn 30 ngày.

"Như vậy, với vụ án nghiêm trọng như vụ án này thì thời hạn xét xử cho đến khi mở phiên tòa của tòa án cấp sơ thẩm là 75 ngày, nếu trường hợp bất khả kháng thì có thể kéo dài đến 90 ngày. Trong thời hạn này thì tòa án có quyền áp dụng biện pháp tạm giam đối với các bị can, bị cáo để đảm bảo cho việc xét xử được thuận lợi. Thậm chí, sau khi xét xử sơ thẩm, Hội đồng xét xử vẫn có quyền quyết định tạm giam để thực hiện các thủ tục tố tụng tiếp theo", Tiến sĩ, luật sư Cường chia sẻ.