Phòng tránh trầm uất sau sinh

Buồn và thất vọng

Cả nhà chị T rất lo lắng vì trước đây chị vốn là người rất năng nổ, hoạt bát. Khi được đưa trở lại bệnh viện Phụ sản Trung ương (nơi chị vừa ở đó để sinh con) để khám, chị vẫn  không ý kiến gì và cũng không có biểu hiện gì là nhớ nhung con!

Theo TS Nguyễn Viết Tiến (Giám đốc Bệnh viện Phụ sản Trung ương): Có tới khoảng 60-70% phụ nữ sau khi sinh một vài ngày cảm thấy thất vọng, buồn chán, tuy nhiên cảm giác này thường thoảng qua và hiếm khi tồn tại sau 2 tuần. Tình trạng trầm cảm có thể phát triển bất kỳ lúc nào trong vòng 6 tháng đầu tiên sau sinh, phần lớn kéo dài hơn 2 tuần.

TS Tiến cho biết, nguyên nhân gây nên hiện tượng này là những sang chấn về tinh thần sau cuộc sinh đẻ kéo dài, mệt mỏi sau khi chuyển dạ, mệt mỏi vì chăm sóc em bé, đau đớn sau sinh, đặc biệt là sau khi bị khâu tầng sinh môn, sau mổ đẻ...  Với những trường hợp này, không cần điều trị đặc biệt. Những người thân chỉ cần động viên, an ủi sản phụ rằng triệu chứng đó rất phổ biến và thoảng qua mà thôi...

Trầm cảm và tâm thần

Tuy vậy, có những sản phụ, hai tuần sau khi sinh, tình trạng trầm uất vẫn không hề thuyên giảm mà có nguy cơ tăng thêm. Có những trường hợp kèm thêm cảm giác chán nản, sa sút tình cảm, vô cảm, bạc nhược, dễ bị kích thích, bứt rứt, khó có cảm tình với em bé, không tình cảm, thậm chí có lúc chán ăn, có cảm giác bị xúc phạm, lưỡng lự thiếu quả quyết. Một số người thì có biểu hiện than phiền về cơ thể vốn có những thay đổi xấu đi sau khi sinh con.

Theo các bác sĩ về tâm thần học, người dễ mắc trầm cảm sau sinh là người gặp nhiều khó khăn trong cuộc sống vợ chồng; lỡ có thai ngoài kế hoạch; tiền sử gia đình có trầm cảm, bạo lực thể xác; có tiền sử trầm cảm trong lần sinh trước; quá lo lắng khi mang thai...

Một số căn bệnh cũng có thể khiến cho sản phụ lâm vào tình trạng này, nhất là bệnh viêm tuyến giáp (có tới 4 – 7% sản phụ có sự bất thường về chức năng tuyến giáp, xảy ra sau khi sinh 2 – 3 tháng) và thiểu năng tuyến giáp. Lúc này sản phụ có biểu hiện mệt mỏi, sụt cân và hay đánh trống ngực. Phần lớn sản phụ sẽ trở về với tình trạng tuyến giáp bình thường, nhưng có khoảng 10-30% bị thiểu năng tuyến giáp vĩnh viễn.

TS Nguyễn Viết Tiến cũng khuyến cáo, có một số ít sản phụ sau khi sinh đã có biểu hiện tâm thần, tuy không biểu lộ rõ ràng, cụ thể, nhưng nếu người nhà chú ý thì vẫn có thể dễ dàng nhận ra. Đó là sản phụ có ý nghĩ tự tử hoặc đã cố gắng tự tử; có đe dọa bạo lực hoặc bạo lực thực sự với em bé; có biểu hiện rối loạn nhận thức; chậm vận động tinh thần hoặc mắc chứng giảm trương lực; bị kích động vận động; có những biểu hiện tình cảm không thích hợp, thậm chí lệch lạc...

Điều đặc biệt nguy hiểm là một số sản phụ có những ảo giác sai khiến làm hại con mình hoặc quan tâm quá mức về sức khoẻ của con. Một số người lại luôn hoang tưởng con mình hoặc là bị chết, hoặc là bị khuyết tật... Những người dễ bị tâm thần sau đẻ là những người có tiền sử rối loạn tình cảm hai cực, tiền sử bị tâm thần sau đẻ; có thai lần đầu tiên; mổ đẻ... Khi mắc chứng bệnh này, sản phụ phải được nhập viện để bác sĩ tâm thần khám và điều trị.

Nhật Minh