Phóng viên Đài truyền thanh bản Gà

30 năm nay, ông Thùy đã trở thành “phát thanh viên” của bản Gà. Ảnh: TG

Vừa trở về từ Liên hoan phát thanh, truyền hình toàn quốc lần thứ X (tháng 6/2012) tại Hà Nội, ông Hà Xuân Thùy ở bản Gà, xã Vân Sơn, huyện Sơn Động- Bắc Giang như được tiếp thêm nghị lực với vai trò của một "phóng viên". Đã ngoài 60 tuổi nhưng niềm đam mê "tác nghiệp" của ông Thùy vẫn còn hừng hực khí thế.

 

Đến Sơn Động hỏi về ông Hà Xuân Thùy và Đài truyền thanh bản Gà thì từ lãnh đạo huyện cho đến người dân ai cũng biết. Sự nổi tiếng của ông đến mức được mọi người mệnh danh là "phóng viên thường trú" mà ông vẫn gọi vui là... thường trốn. Gần 30 năm tự nguyện làm không công để xây dựng và phát triển đài truyền thanh của bản Gà, chưa bao giờ Thùy ông kêu ca, đòi hỏi một chế độ gì. Được sự hỗ trợ của Đài Tiếng nói Việt Nam, Đài truyền thanh bản Gà trước đây chỉ có máy tăng âm 40W nay đã được trang bị thêm cho chiếc máy 600 W.

Suýt mất mạng khi tác nghiệp

Ông Vi Văn Xuân, Phó Chủ tịch UBND xã Vân Sơn khẳng định: Bản Gà có hơn 100 hộ, 90% là đồng bào dân tộc Tày, do ở xa trung tâm nên còn nhiều khó khăn, thiếu thốn, tỷ lệ hộ nghèo còn cao nên bà con khó tiếp cận thông tin.   Ông Thùy là người được bà con dân bản rất yêu quý, mặc dù làm không công nhưng ông vẫn tích cực đưa thông tin đến bà con dân bản, việc làm đó có tác dụng quan trọng nhằm nâng cao đời sống văn hóa, tinh thần cho nhân dân trong bản, đồng thời góp phần tuyên truyền, phổ biến chính sách của Đảng và Nhà nước.

"Đây là đài truyền thanh bản Gà" là câu nói vui quen thuộc của người dân Bắc Giang mỗi khi muốn nhắc đến ông Hà Xuân Thùy. Đó cũng là câu "mào đầu" của chương trình truyền thanh bản Gà. Mấy chục năm qua, nhờ có cái đài truyền thanh trên đỉnh núi ấy mà bà con dân tộc trong bản kịp thời đón nhận những thông tin quan trọng về đời sống xã hội, dần loại bỏ hủ tục lạc hậu, mê tín dị đoan, học cách làm kinh tế vươn lên xóa đói, giảm nghèo...

Đường vào bản Gà xa tít tắp, con đường đất đỏ với những ổ voi, ổ gà mấp mô đầy trơn trợt sau trận mưa đêm trước. Đài truyền thanh bản Gà nằm cheo leo trên sườn đồi, cây dại mọc um tùm xung quanh. Chúng tôi gặp ông Thùy khi ông đang loay hoay sửa chữa chiếc máy phát thanh để đảm bảo cho chương trình được phát sóng đúng hẹn. Bước đi tập tễnh do vài lần bị ngã gãy xương khi đi tác nghiệp, tuy nhiên ông Thùy vẫn còn minh mẫn lắm. Còn chất giọng của phát thanh viên này thì... khỏi phải chê.

 

Chia sẻ về những gian nan sau gần 30 năm "làm báo", ông Thùy nói: "Tôi suýt chết 3 lần, mỗi lần như thế đều để lại những di chứng đáng sợ đến tận bây giờ. Đó là năm 1990 khi tôi phối hợp cùng Đài Phát thanh và Truyền hình tỉnh Bắc Giang thực hiện phóng sự về bảo vệ rừng tại bản Gà, do trời mưa đường trơn nên tôi đã bị rơi xuống một thác nước, phải nằm viện nửa năm trời. Lần nữa là năm 1998, tôi đi bộ xuống bản lấy tư liệu viết về một tấm gương người tốt việc tốt, trên đường về nhà do trời tối như mực, một thanh niên say rượu điều khiển xe máy lao thẳng vào tôi làm tôi gục tại chỗ, được mọi người đưa đi bệnh viện Việt Đức (Hà Nội), thuốc thang chữa chạy mãi mà giờ tôi vẫn phải "đi chấm phẩy" thế này. Lần nữa là năm 2005, tôi đi xe đạp lên sát chân núi Đồng Cao để thực hiện bài viết về dịch bệnh lở mồm long móng trên đàn gia súc, đường gập gềnh khó đi nên bị ngã úp mặt xuống ruộng, đi viện mấy tháng và phải mất 2 năm sau tôi mới có thể đi lại được, những tai nạn đó đã ảnh hưởng đến não và bây giờ tôi bị liệt nửa người"...

Kỷ niệm không quên

 

Tại đây, với chiếc máy tăng âm cũ kỹ, ông Thùy vừa là phóng viên, vừa là biên tập viên kiêm phát thanh viên, mang tiếng nói của Đảng, Nhà nước đến với người dân bản Gà. Ảnh: TG

Cái duyên đưa ông Thùy đến với "nghề báo" chính là năm 20 tuổi ông xung phong nhập ngũ, làm tuyên huấn ở Trung đoàn Pháo binh 40 (nay thuộc Binh đoàn Tây Nguyên) với công việc chính là viết tin, bài tuyên truyền cho trung đoàn. Sau khi phục viên ông về địa phương và được cử đi học nghiệp vụ tại Trường Công nhân kỹ thuật phát thanh (nay là Trường Cao đẳng phát thanh truyền hình 1).

 Năm 1987, ông công tác tại Đội chiếu bóng quốc doanh Hà Bắc (cũ). Thời gian này, ông được đi rất nhiều nơi, thấu hiểu sự thiếu thốn thông tin của bà con, trong đó một kỷ niệm đáng nhớ nhất "Năm ấy tôi về chiếu phim tại bản Gà, bà con đến xem rất đông và hào hứng. Đang chiếu được một nửa thì bỗng dưng bà con hoảng sợ, chạy tán loạn hết vào nhà. Hỏi ra thì thấy vừa buồn cười vừa xót xa, thì ra phim có cận cảnh chiếu chiếc xe tăng đang lao thẳng ra, bà con lại tưởng xe tăng chĩa súng rồi lao ra ngoài và bắn về phía mình. Đến hôm sau, khi chiếu bộ phim khác, có cảnh máy bay thả bánh mì xuống đất thì bà con đổ xô đi tìm bánh mì. Họ bảo máy bay thả bánh mì xuống cho bà con. Tìm không thấy họ trách cán bộ đã lấy hết bánh mỳ cứu trợ của họ. Tôi thực sự cười mà như khóc, thấy thương bà con quá. Lúc ấy nước mắt tôi cứ chảy ra và thầm nghĩ cứ thế này thì biết bao giờ mới thoát được cái nghèo, cái khổ".

Năm 1984, ông Thùy mua một chiếc đài, tối nào người dân trong bản cũng tập trung chật kín về nhà ông để nghe đài. Khi đó thiếu thốn đủ thứ, nhất là pin, nhà hết tiền mua pin ông phải cho pin hỏng vào bát nước muối để chạy đài nhưng cũng không được lâu. Năm 1992, được mẹ động viên ông Thùy bán đàn lợn, chỉ đủ mua máy phát điện do Trung Quốc sản xuất, huy động cả nhà bê đá, chôn cọc ngăn suối để đắp đập thủy điện. Mày mò cách lắp đặt để vận hành máy phát điện. Sau khi có máy phát, ông lên xã đề nghị mượn lại chiếc loa phóng thanh cũ vứt trong kho mang về phục chế treo lên cây nhãn đầu nhà để ngày ngày mở đài cho dân bản nghe. Sau rồi ông tích cóp mua thêm 3 cái loa phát thanh để phủ sóng cả bản. Ban đầu, chỉ tiếp sóng Đài Tiếng nói Việt Nam, sau đó ông xin phép xã mở "Đài truyền thanh bản Gà" và tự đi viết tin, bài, tự thu âm thanh để phát.

 

Chỉ có một chiếc casette nhỏ, một chiếc micro dây cắm và một đôi loa được treo trên cây nhãn trước cổng nhà là nhiều người trong xóm được nghe đài. Rồi mỗi trận mưa lũ đi qua, lòng ông lại xót xa chứng kiến con đập thủy điện nhỏ mà cả gia đình làm cật lực hàng tháng trời đã trôi theo dòng nước. Giữa đêm khuya, ông soi đèn pin đứng ngẩn người, lòng đau nhói, rơm rớm khóe mắt. Không có điện thì máy phát thanh sẽ không hoạt động được, tiếc công tiếc của, dù sức khỏe yếu nhưng ngay hôm sau ông lại bắt tay vào đắp cho kỳ được chiếc đập mới, nhưng có khi chỉ được vài tháng đập lại bị vỡ và chảy kiệt nước. Thương chồng quá, vợ ông Thùy đã phát cáu "Ông có thương mẹ con tôi không? Ông có biết ông sắp chết vì cái Đài đó không". Ông Thùy lại khề khà, nịnh vợ, nịnh con. "Tôi biết bà ấy nói vậy cũng vì thương tôi thôi. Chứ bà ấy biết thừa là tôi không thể bỏ cái nghiệp này được mà".

Phát thanh viên biết 3 thứ tiếng

Vừa là phóng viên viết bài, vừa là biên tập viên, vừa là kỹ thuật viên đồng thời đảm nhiệm luôn vai trò là phát thanh viên. Những việc tưởng chừng nhỏ xíu cũng được ông Thùy phản ánh như: gương người làm kinh tế giỏi, chăn trâu để trâu ăn lúa của người làng, viết cả tin có anh kia say rượu về đánh vợ, đánh con... Viết xong, ông đọc lại bằng cả ba thứ tiếng gồm Tày, Dao, Kinh cho bà con nghe, để rút kinh nghiệm. Việc đó có hiệu quả tuyên truyền rất lớn. 

Năm 2005, Đài truyền thanh của ông đoạt giải Nhất trong Liên hoan Phát thanh toàn quốc lần thứ 7 (do Đài Tiếng nói Việt Nam tổ chức). Được bao nhiêu tiền thưởng, ông đem đầu tư trang thiết bị cho đài, từ tăng âm, loa, micrô... đến hệ thống dây loa. Năm 2002, ông Thùy được Đài Tiếng nói Việt Nam chọn đi báo cáo điển hình tại Thành phố Hồ Chí Minh, Bình Dương. Ông Thùy đã được Chủ tịch nước tặng Huân chương Lao động hạng Ba, cùng nhiều bằng khen, giấy khen của các ngành chức năng từ Trung ương đến địa phương.

 

Chia tay ông khi bản Gà mù sương đang vây phủ, trong chúng tôi cứ nặng một nỗi, một người cả đời cống hiến cho dân bản như vậy thì có bao nhiêu tấm bằng khen, giấy khen cũng không nói hết được công lao ấy. Đến nay Đài truyền thanh bản Gà đã có 10 chiếc loa phóng thanh, trụ sở của đài được đặt tại một trạm y tế bỏ hoang, hễ sản xuất được chương trình nào là ông lập tức cho phát ngay. Ông Thùy đang đào tạo 2 người trẻ tuổi trong bản để thay ông đảm nhiệm công việc này khi mình không đủ sức để tiếp tuc. Có những lúc ông Thùy cảm thấy trăn trở bởi sức khỏe mình yếu mà chưa tìm được người kế cận. "Dù đi lại khó khăn nhưng còn sống, còn đi... thì tôi còn cố gắng làm tốt công tác truyền thanh, việc đó có lợi cho bà con dân bản nên mình phải làm chứ" ông Thùy giãi bày.

 

Kim Sa