Phụ nữ đừng để căn bệnh này cướp đi mạng sống

Phụ nữ cần khám sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm, điều trị kịp thời ung thư cổ tử cung. Ảnh: D.N

Bất ngờ tưởng sỏi thận hóa... ung thư

Bị đau gần một tháng ở vùng thắt lưng, chị Nguyễn Thu Lương (31 tuổi, ở Hà Nội) tưởng mình bị vôi hóa đốt sống lưng nên tìm mọi cách châm cứu, tẩm quất. Đến khi cơn đau lan tỏa xuống vùng chân, chân bị phù cộng với hạch nổi dưới cổ, chị Lương đi khám thì bất ngờ và choáng váng khi được bác sĩ thông báo: Chị bị ung thư cổ tử cung (UTCTC). Chị Lương cho biết, trước đó chị không thấy có dấu hiệu gì đáng lo ngại ngoài việc kinh nguyệt không đều trong 3 tháng qua và tình trạng đau lưng gần đây. Chị nghĩ đơn giản là do mình quá nhiều công việc căng thẳng nên chủ quan không đi khám.

Còn chị Lạng (46 tuổi, ở Lạng Sơn) cũng mới chỉ biết bệnh khi đi khám… sỏi thận. Thời gian gần đây, chị Lạng thường xuyên đi tiểu khó, đôi khi tiểu ra máu và đau lưng. Vốn tiền sử trong nhà có mẹ đẻ và hai chị gái bị bệnh sỏi thận nên chị nghĩ mình cũng bị mắc. Chỉ đến khi tình trạng ngày càng tăng, chị đi khám thì được chẩn đoán là mắc UTCTC.

Tại Việt Nam, UTCTC là một trong những nguyên nhân gây tử vong do ung thư thường gặp nhất. Đây là loại ung thư được xếp thứ tư trong các loại ung thư thường gặp nhất ở phụ nữ và đứng hàng thứ hai trong các loại ung thư sinh dục ở nữ giới trong độ tuổi sinh sản. Tuy nhiên, số người biết về căn bệnh và thăm khám điều trị khá ít. Chỉ đến khi bệnh ở giai đoạn nặng thì việc cứu chữa đã rất khó khăn. Tại Hội thảo Phổ biến Kế hoạch hành động Quốc gia về dự phòng và kiểm soát UTCTC tại Việt Nam giai đoạn 2016 - 2025 vừa qua, Thứ trưởng Bộ Y tế Lê Quang Cường cho biết: “UTCTC là bệnh lý ác tính thường gặp từ độ tuổi 30 trở đi. Năm 2012, Việt Nam có gần 6.200 phụ nữ được chẩn đoán mắc mới UTCTC, đã có trên 2.400 phụ nữ tử vong do UTCTC, gấp từ 5 - 6 lần so với số tử vong bà mẹ liên quan đến thai nghén và sinh đẻ trong cùng thời gian”.

Theo PGS.TS Ngô Văn Toàn,Trường Y Hà Nội, nguyên nhân chính của UTCTC là do nhiễm virus HPV. Các type HPV có nguy cơ cao dẫn tới UTCTC là: 16, 18, 31, 33, 35, 39, 45, 51, 52, 56, 58 và 59; trong đó HPV type 16, 18 rất phổ biến và gây ra 74% các trường hợp UTCTC. Yếu tố nguy cơ của bệnh này cũng thường xảy ra ở phụ nữ hút thuốc lá; quan hệ tình dục với nhiều người; quan hệ tình dục sớm; sử dụng thuốc tránh thai kéo dài và phụ nữ mắc các bệnh lây truyền qua đường tình dục...

Tất cả phụ nữ đều có quyền được sàng lọc UTCTC

Một nghiên cứu được thực hiện ở phụ nữ từ 35 - 60 tuổi tại 7 tỉnh và thành phố ở Việt Nam từ năm 2008 - 2010 cho thấy, tỷ lệ mắc UTCTC tại thời điểm đó là 19,9 trường hợp trên 100.000 phụ nữ. Hiện nay, tỷ lệ mắc UTCTC được chuẩn hóa theo tuổi ở Hà Nội là 6,5/100.000 phụ nữ, trong khi đó tỷ lệ mắc UTCTC tại TPHCM là 26/100.000 phụ nữ. Tuy nhiên, kiến thức, thái độ và thực hành về dự phòng và kiểm soát UTCTC, về lợi ích của tiêm phòng vaccine HPV và sàng lọc phát hiện sớm bệnh ở phụ nữ được nghiên cứu cũng như cán bộ y tế đều hạn chế. Bên cạnh đó, hiện Việt Nam cũng chỉ có một số ít nghiên cứu quy mô nhỏ về kiến thức, thái độ và thực hành về dự phòng và kiểm soát UTCTC; về phòng chống UTCTC và vaccine HPV ở phụ nữ và vị thành niên.

Tỷ lệ sống trên 5 năm của UTCTC là 92% cho các giai đoạn sớm nhất, từ 80% - 90% cho ung thư giai đoạn 1, và 50% - 65% cho giai đoạn 2. Chỉ có 25% - 35% phụ nữ ở giai đoạn 3 và ít hơn 15% với ung thư cổ tử cung giai đoạn 4 còn sống sau 5 năm. Đáng tiếc là ở Việt Nam, phụ nữ phát hiện ra bệnh này thường ở giai đoạn muộn.

Theo bà Astrid Bant, Trưởng đại diện Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc (UNFPA) tại Việt Nam: Phát hiện sớm và điều trị kịp thời UTCTC đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc cứu mạng sống của người phụ nữ và cải thiện sức khỏe của họ một cách toàn diện. Thông thường, UTCTC thường xuất hiện ở phụ nữ tại lứa tuổi tương đối trẻ và tỷ lệ tử vong tăng dần khi phụ nữ bước vào lứa tuổi 40. “Rất nhiều người trong số những phụ nữ tử vong do căn bệnh này là những người có vai trò trụ cột trong gia đình, hoặc là những người có trách nhiệm trông nom chăm sóc người khác. Vì thế, khi họ không còn nữa, gia đình của họ sẽ phải gánh chịu những thiệt hại nặng nề về tài chính và tình cảm". Bà Astrid Bant nhấn mạnh, cần có thêm nhiều nỗ lực hơn nữa để không có người chồng nào mất đi người vợ của mình, các anh chị em trong gia đình mất đi người thân của mình, cha mẹ mất đi con gái của mình và những người con mất đi người mẹ của mình..

Các bằng chứng cho thấy, phần lớn UTCTC có thể phòng ngừa một cách triệt để và việc tiêm phòng vaccine HPV cho trẻ em gái ở độ tuổi 12. Tổ chức Y tế thế giới khuyến cáo chú trọng vào việc tiêm vaccine HPV cho các em gái từ 9 - 13 tuổi. Hiện vaccine HPV đã bắt đầu được cung cấp dưới dạng vaccine dịch vụ cho vị thành niên và phụ nữ trong độ tuổi từ 9 - 26 tuổi với liệu trình 3 mũi tiêm trong vòng 6 tháng. Tính đến tháng 12/2015, mới có khoảng 350.000 - 400.000 phụ nữ Việt Nam được tiêm vaccine HPV.

Thứ trưởng Lê Quang Cường cho biết, với sự hỗ trợ của Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc, Bộ Y tế đã xây dựng và ban hành Kế hoạch hành động Quốc gia về dự phòng và kiểm soát UTCTC giai đoạn 2016-2025. Kế hoạch hành động đưa ra những phương hướng, giải pháp và hoạt động chính để thực hiện có hiệu quả việc phòng ngừa, phát hiện sớm và điều trị kịp thời UTCTC tại Việt Nam.

Hà Anh