“Quy tắc đồ lót” giúp con trẻ phòng, chống xâm hại tình dục

Dậy thì, con cần phải làm gì?

Tiết học chiều thứ Tư của học sinh lớp 5 Trường tiểu học Tràng An (quận Hoàn Kiếm, Hà Nội) diễn ra khác mọi ngày. Các em có buổi học ngoại khóa với sự "đứng lớp" của các cô là chuyên viên của Trung tâm DS-KHHGĐ quận. Bài học của các em hôm nay là về "Giới tính, cách chăm sóc cơ thể và phòng chống xâm hại tình dục trẻ em".

Lúc đầu, khi thấy các hình ảnh cơ thể người hay các vùng kín được máy chiếu chiếu lên bảng, nhiều em rất xấu hổ. Nhưng sau buổi học này, khi được hỏi, các em đều cho biết rất thú vị và bổ ích. “Con đã hiểu được tầm quan trọng của việc vệ sinh thân thể, bảo vệ vùng kín, cần làm gì khi dậy thì và phòng, chống xâm hại tình dục. Chúng con cũng đã giải đáp được nhiều thắc mắc khi mình dậy thì sẽ có vấn đề gì, sẽ ra sao và mình cần phải làm gì vào lúc đó…", Vũ Khắc Bình, học sinh lớp 5A của trường nói.

Nói về buổi học này, Trần Hoàng Anh lớp 5,Trường tiểu học Trần Nhật Duật chia sẻ: “Rất chi là thú vị ạ. Con đã hiểu hơn về cơ thể mình, biết được tại sao mình được sinh ra. Thực ra, các thầy cô và bố mẹ nói muốn chúng con nam - nữ học riêng về chuyện này nhưng chúng con thích học chung. Vì ít ra, bạn nam cũng biết ít nhiều về bạn nữ và ngược lại, tránh tò mò trêu ghẹo nhau vô ý thức ạ”.

Bà Trương Thị Kim Hoa – Giám đốc Trung tâm DS-KHHGĐ quận Hoàn Kiếm cho biết, đây là chương trình phối hợp giữa Trung tâm DS-KHHGĐ, Phòng GD&ĐT và Phòng LĐ,TB&XH quận Hoàn Kiếm. Đối với Hà Nội, chương trình này là mới, nhưng đã được một số tỉnh, thành như TP HCM thực hiện từ lâu. "Chúng tôi muốn đưa tới các học sinh kiến thức cơ bản nhất về chăm sóc, vệ sinh, bảo vệ cơ thể, dấu hiệu bình thường - bất thường trong quá trình phát triển và cung cấp kỹ năng phòng, chống, xử lý trước nguy cơ bị xâm hại tình dục", bà Hoa nói. Hoàn Kiếm là đơn vị đầu tiên ở Hà Nội cũng như khu vực phía Bắc triển khai thí điểm mô hình này với dung lượng mỗi lớp sẽ có một tiết học (45 phút). Mục tiêu của chương trình là nâng cao nhận thức và thay đổi hành vi của nhà trường và gia đình đối với công tác bảo vệ, chăm sóc trẻ em, ngăn ngừa và giảm thiểu số trường hợp xâm hại, lạm dụng trẻ em. Đồng thời, giúp nâng cao nhận thức của gia đình và người thân về chăm sóc sức khỏe sinh sản cho học sinh lớp 5 như cách ứng xử, thực hành đúng đắn trước các vấn đề về sức khỏe sinh sản trước tuổi dậy thì, tâm sinh lý lứa tuổi này.

Giúp con cảnh giác và phòng tránh nguy cơ

Trong các buổi học ngoại khóa vừa được thực hiện tại 13 trường trên địa bàn quận, các chuyên gia phát hiện ra nhiều trẻ không được bố mẹ hướng dẫn vệ sinh thân thể một cách đúng đắn. Nhiều cháu không biết phải tắm rửa, vệ sinh bộ phận sinh dục và thay quần lót hàng ngày. Nhiều cháu được hướng dẫn vệ sinh không phải từ bố mẹ và từ thầy cô, anh chị, hàng xóm hoặc bạn bè. Không chỉ thiếu kiến thức về chăm sóc cơ thể, nhiều em không được trang bị kỹ năng phòng, chống xâm hại tình dục.

Xâm hại, lạm dụng tình dục đặc biệt là xâm hại, lạm dụng tình dục trẻ em là vấn đề cả xã hội quan tâm nhưng lại là một nội dung hoàn toàn mới mẻ khi đưa vào tuyên truyền vận động tại các trường tiểu học. Tuy nhiên, trong quá trình xây dựng bài giảng, nhiều khái niệm nhạy cảm liên quan đến vấn đề này rất khó giải thích thấu đáo với trẻ tiểu học lớp 5. Do đó, các giảng viên của Trung tâm DS-KHHGĐ Hoàn Kiếm đã hướng dẫn trẻ các dấu hiệu an toàn và không an toàn, cách giao tiếp và ứng xử với người lạ thông qua “Quy tắc đồ lót” và “Luật bàn tay”.

Khi sử dụng “Phiếu ý kiến” dành cho trẻ với nội dung hỏi “Ai đã từng xâm hại và lạm dụng trẻ” với 776 số phiếu thì trung tâm đã thu được kết quả là 13,77% các em cho biết: Người hay động chạm đến phần nhạy cảm của các em là mẹ (46 phiếu), bố (30 phiếu), anh chị (7 phiếu), ông bà (4 phiếu), giáo viên (2 phiếu), bác trông xe, bạn bè, ông tây, hàng xóm… (18 phiếu). Bà Kim Hoa nhấn mạnh: Người Việt chúng ta hay có thói quen đùa và sờ vào phận sinh dục của trẻ. Nhiều ông bà, bố mẹ hay đùa với con kiểu “con chim nó bay mất rồi”, “chim chạy đâu mất rồi” và túm vào bộ phận sinh dục của trẻ. Tuy nhiên, đây là thói quen không tốt, khiến trẻ không có phản xạ với việc bảo vệ thân thể của mình, dễ tạo điều kiện cho người khác xâm hại, lạm dụng. Các phụ huynh cần tôn trọng thân thể của con và dạy con cách phòng tránh sự đụng chạm của người khác vào chỗ kín của thân thể. Trong trường hợp phải khám chữa bệnh thì chỉ có bác sĩ được đụng chạm vào chỗ kín của trẻ nhưng phải có sự giám sát của cha mẹ, thầy cô.

Chị Quỳnh Anh, cán bộ truyền thông của Trung tâm DS-KHHGĐ là chuyên gia trong các buổi tuyên truyền cho học sinh lớp 5 tại các trường trên địa bàn quận Hoàn Kiếm cho biết: Các em rất thích thú khi được nghe tuyên truyền về giới tính, vệ sinh thân thể, cách phòng, chống xâm hại tình dục. Qua các tờ giấy viết chia sẻ để đưa cho chuyên gia, nhiều em viết rất thật: “Khi con bắt đầu vào tuổi dậy thì, con có cảm giác rất sợ nhưng rất thích khi ở cạnh người khác giới”. Có em còn “bật mí”: “Con bị một chú sờ soạng khi ở trong một thang máy”, “con bị anh họ sờ khắp người trong một lần ngủ chung với các anh chị ở đám cưới nhà bác họ”…

Theo bà Kim Hoa, việc đưa “Luật bàn tay” và “Quy tắc đồ lót” vào dạy ở lớp 5 này sẽ giúp các con có khoảng cách đúng mực trong giao tiếp, biết cách ứng xử phù hợp với những người xung quanh, đồng thời cảnh giác và phòng tránh nguy cơ bị xâm hại. “Quy tắc đồ lót” tập cho trẻ thói quen những vùng nào trên cơ thể không được phép cho người khác động vào. “Luật bàn tay” giúp con kiến thức về những mức độ động chạm trong giao tiếp với người khác và ứng xử thế nào khi người lạ gây cảm giác không an toàn cho trẻ như xua tay, hét to lên.

Để bé thực hành và ghi nhớ, cha mẹ nên thường xuyên hỏi những mẫu câu như: “Nếu chú hàng xóm muốn ôm con, con đồng ý không?”, “Một người lạ lại bế hay dắt tay con, con cảm thấy rất sợ, con sẽ làm gì?”…

Hà Anh/Báo Gia đình & Xã hội