“Robot hóa” trẻ em vì lợi ích người lớn?

TS Phạm Tất Thắng. Ảnh: Việt Nguyễn

 

Là người không hoàn toàn phản đối ý tưởng trang bị máy tính bảng cho học sinh tiểu học song TS Phạm Tất Thắng, Ủy viên thường trực Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng (VHGDTTN&NĐ) của Quốc hội băn khoăn: “Xét cho cùng máy tính bảng chỉ là một công cụ hiện đại phục vụ giáo dục. Một số nước đã trang bị cho học sinh rồi. Tuy nhiên, nó chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi gắn liền với việc đổi mới phương pháp dạy và học. Nếu chỉ thêm cái máy tính bảng mà vẫn dạy, học như cũ thì chưa chắc đã có hiệu quả”.

Trao đổi với PV Báo GĐ&XH, TS Phạm Tất Thắng cho rằng nếu TPHCM định triển khai đồng bộ  máy tính bảng cho hơn 320.000 học sinh từ lớp 1 đến lớp 3 là không khả thi. “Ngoại thành phải khác nội thành. Thói quen dạy, học của thầy cô và học sinh sẽ phải thay đổi ra sao? Chưa có nghiên cứu, chưa thí điểm mà thực hiện là không khả thi. Nếu triển khai đồng loạt và yêu cầu phụ huynh đóng góp lại càng không được. Huy động tới 4.000 tỷ đồng thì đâu còn là thí điểm nữa? Mà với giáo dục thì không thể thí nghiệm trên hàng loạt học sinh. Hãy áp dụng thử trên một phạm vi nào đó, ở những trường nội thành đã có sẵn cơ sở vật chất, đã đổi mới phương pháp dạy học… xem có thực sự tác dụng không rồi hãy làm đại trà”, ông Thắng nói. Ủy viên Ủy ban VHGDTTN&NĐ cũng cảnh báo việc phụ huynh học sinh phải chịu gánh nặng tài chính nếu bị “ép” phải mua máy tính bảng cho con mình. Trong trường hợp học sinh này có máy tính bảng nhưng học sinh kia không có thì lại phản tác dụng. 

 

PGS Văn Như Cương. Ảnh: Thế Vinh

Cùng quan điểm này, PGS Văn Như Cương tỏ ra nghi ngờ với đề xuất của Sở GD&ĐT TPHCM. Ông Cương cho rằng đề án nếu thực hiện cũng chỉ nên thí điểm và áp dụng tại cấp học THCS trở lên, chứ bậc tiểu học là quá sớm. “Ngay ở Mỹ, việc sử dụng sách giáo khoa điện tử cũng gặp nhiều thất bại. Cần phải tính toán thật kỹ. Hơn nữa, lạm dụng công nghệ sẽ làm hạn chế sự sáng tạo của học sinh. Các em dễ bị phụ thuộc vào máy móc và khó phát triển tư duy mạnh mẽ”, PGS Văn Như Cương phân tích.

 

Sau khi đề xuất của Sở GD&ĐT TPHCM được dư luận biết rộng rãi, nhiều chuyên gia trong lĩnh vực giáo dục, tâm lý đã lên tiếng phản ứng mạnh mẽ. Trẻ sẽ thường xuyên phải tiếp xúc với thiết bị điện tử ảnh hưởng đến thị lực; Dễ thành “con mồi” của kẻ cướp giật khi lúc nào cũng mang trong mình món đồ trị giá vài triệu đồng; Không đủ khả năng để khai thác thiết bị; Dễ làm hỏng máy tính bảng do hiếu động; Chơi game nhiều hơn học; Biến trẻ em thành Robot… đó là những viễn cảnh “tối” được nhiều người nêu ra trong trường hợp đề án này được thông qua và đi vào thực tế.

Ông Phạm Ngọc Định, Vụ trưởng Vụ Giáo dục tiểu học (Bộ GD&ĐT) cũng cho biết, đề án của Sở GD&ĐT TPHCM mới chỉ ở giai đoạn thăm dò ý kiến các nhà khoa học quản lý, các cơ sở giáo dục, phụ huynh và dư luận xã hội, nếu thấy tích cực và khả thi thì mới hoàn thiện để xin phép. Hiện tại, trước phản ứng của dư luận, Bộ GD&ĐT đã yêu cầu Sở GD&ĐT TPHCM báo cáo. Ông Định cho hay, việc thực nghiệm bất cứ nội dung gì đó trước hết phải có sự đồng tình của phụ huynh và được các cấp thẩm quyền cho phép.

Ngoài tác động tiêu cực lên trẻ em và tốn kém hàng nghìn tỷ đồng, đề án cũng gây băn khoăn về lợi ích “đằng sau”. TS Phạm Tất Thắng nhận định: “Cũng không loại trừ đề án này chỉ làm lợi cho doanh nghiệp, có liên quan đến lợi ích của ai đó. Dù chưa có cơ sở kết luận nhưng cũng không loại trừ, vì thực tế có rồi. Đó là chuyện có các đơn vị chuyên cung cấp đồ dùng dạy học thông qua các dự án ở các trường. Doanh nghiệp nào cũng chỉ muốn bán được số lượng hàng lớn, huống hồ đây lại là thiết bị đắt tiền”.

PGS Văn Như Cương cũng thẳng thắn đặt dấu hỏi về căn cứ để đưa ra chi phí tới 4.000 tỷ đồng. Ông Cương cho rằng, những chuyện tương tự như thế này đều có nguyên nhân sâu xa. Những nhà phân phối thiết bị cầm tay thường vào các trường học bán cho học sinh, bán cho các tổ chức, các cuộc thi để hưởng lợi. “Nhập máy tính bảng giá rẻ để bán cho học sinh với giá cao thì chỉ “béo” nhà cung cấp thiết bị chứ lợi ích cho học sinh thì chưa thấy đâu”, PGS Văn Như Cương nói.