“Sa tặc” khoét di tích lịch sử

 

Phòng tuyến sông Như Nguyệt trấn thủ cửa ngõ phía Bắc đi vào thành Thăng Long xưa như một bình phong vững chãi bất khả xâm phạm. Hiện nay, tại đây có nhiều di tích lịch sử, đền chùa, miếu mạo, các điểm vốn là kho hậu cần, trại tập trung quân cho trận đánh lịch sử. Các di tích này được xếp hạng di tích lịch sử - văn hoá quốc gia. Riêng 2 km chạy qua xã Tam Đa có tới 8 điểm di tích.

 

Đại công trường lò gạch khoét phòng tuyến sông Như Nguyệt. Ảnh: TG

Theo bà con sống dọc triền đê thuộc tuyến phòng thủ qua xã Tam Đa, mũi tên đồng tại khu vực này nhiều vô kể. Có vùng chỉ sau vài lớp xẻng đã đụng phải tên đồng. Nhiều lần bà con còn đào trúng cả bó mũi tên đồng. Ông Hoàng Đắc Tư, Chủ tịch UBND xã Tam Đa cho biết, ngoài mũi tên còn nhiều di vật khác cũng được tìm thấy như bát cổ thời Lý, kiếm, lao... Những chiếc kiếm dài khoảng 1,2 m đã hoen rỉ, bục cán gỗ, chỉ còn lại đai sắt. Có nhà còn vớt được cả mảnh áo giáp của binh lính, đặc biệt nhất là chiếc điếu cày bọc bạc, trang trí hoa văn cầu kỳ được vớt lên cách đây chưa lâu. Hầu hết những di vật người dân tìm được đều không nộp lại cho cơ quan chức năng mà bị rao bán theo giá sắt vụn. Duy nhất, chỉ có chiếc điếu cày bọc bạc được bán với giá gần 1 triệu đồng.

Như vậy, tuyến phòng thủ sông Như Nguyệt không chỉ mang ý nghĩa lịch sử gắn liền với trận đánh oai hùng mà còn là nơi chứa đựng nhiều di vật cần được bảo vệ, là tuyến đê xung yếu ngăn “thuỷ thần” bảo vệ hàng trăm ngàn hộ dân ven sông Cầu.

Trên địa phận xã Tam Đa, dọc theo triền đê là hàng loạt những lò gạch cũ, mới, nhả khói suốt ngày đêm. Những hố đất sâu hoắm được “khoét” bằng hệ thống máy móc hiện đại. Cách UBND xã Tam Đa 1km theo hướng từ TP Bắc Ninh là cả một “đại công trường” lò gạch. Miễu (doi đất) Thọ Đức (thôn Thọ Đức, Yên Phong) một trong những điểm xung yếu của phòng tuyến lịch sử. Đây vốn là bãi Miễu, nơi trấn thủ của cánh quân có nhiệm vụ chặn mũi tiến công của quân Tống tràn sang từ núi Tiêu Lát, đồng thời ứng cứu cho 2 cánh quân trấn thủ khu vực Như Nguyệt và Thị Cầu. Theo các bậc cao niên xã Tam Đa, đây vốn là một doi đất cao, nằm ở trong đê. Cách đây vài chục năm, một trận lũ lớn đã làm vỡ tuyến đê cũ. Sau khi đắp con đê mới, Miễu Thọ Đức lại nằm ra ngoài đê. Miễu nằm giữa, ra bờ sông còn phải qua bãi bồi rộng hàng chục mét, vào thân đê cũng phải qua một dải đất rộng. Thế nhưng, hiện nay nhìn từ xa, Miễu như một ốc đảo bị bao quanh bởi lò gạch và lô nhô những ao hồ do máy móc đục khoét để lại.

Theo số liệu mà ông Hoàng Đắc Tư cung cấp, có tới 28 lò gạch của 14 chủ lò đang hoạt động. Còn theo quan sát thực tế của chúng tôi, ngoài số lượng lớn lò gạch tập trung tại khu vực này, lấp ló sau những ngôi nhà cao tầng bám triền đê cứ cách vài nhà lại có một lò gạch cũ, mới. Tính sơ sơ đã gấp đến vài lần con số mà lãnh đạo xã Tam Đa cho biết.

Ông Hoàng Đắc Tư, Chủ tịch UBND xã Tam Đa cho biết: “Sau vụ hàng trăm lò gạch đồng loạt nhả khói gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoa màu, vào tháng 5/2009 UBND tỉnh Bắc Ninh đã chỉ đạo hạn chế sự phát triển của lò gạch thủ công, ưu tiên chuyển đổi sang lò gạch tuy-nen. Tuy nhiên, kế hoạch của xã là toàn bộ lò gạch sẽ bị xoá sổ, thanh lý hợp đồng sớm do chúng ảnh hưởng đến di tích lịch sử”.

Cùng với hệ thống lò gạch, nạn “sa tặc” cũng đang ngày đêm “khoét” di tích. Sự rút ruột của đội quân này đang từng ngày biến nơi đây thành “phế tích”. Ven đê, khu vực từ UBND xã Tam Đa chạy về TP Bắc Ninh là nơi tập trung những mỏ cát khổng lồ được múc lên từ sông Như Nguyệt. Hàng ngày, tại những mỏ cát này tấp nập những chuyến tàu lớn nhỏ vào ra tập kết cát. Trên bờ là ôtô, công nông liên tục vào “ăn” cát. Theo cán bộ xã Tam Đa, cách đây không lâu trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh, hàng loạt khu công nghiệp có nhu cầu tôn nền bằng cát. Nhu cầu lớn khiến nhà nhà, người người đổ xô ra sông khai thác cát. Hàng chục tàu cỡ lớn, trang bị máy hút công suất cao ngày đêm khoét sông lấy cát. Dọc theo tuyến phòng thủ thuộc địa phận huyện Yên Phong như một đại công trường cát. Mỗi ngày trôi qua có đến hàng trăm ngàn m3 cát được bốc khỏi sông Cầu.

Xã Tam Đa vào cuộc, nhưng cuộc chiến không cân sức, lần nào ra quân phần thắng cũng thuộc về “sa tặc”. Ông Hoàng Đắc Tư cho biết, không ít lần công an và dân quân xã phải muối mặt hoặc bị “ăn quả đắng”. “Công an xã bắt chồng, vợ chơi bài cùn, miệng chửi oang oang, tay cởi áo quần loáng sau đã khoả thân uy hiếp lực lượng chức năng. Nắm được điểm yếu này, mỗi lần thuyền của xã ra thị uy là họ lại dở “quái chiêu” khoả thân nhằm xua đuổi. Xã kiên quyết “tóm” một chị đưa về UBND xã để thị uy. Vừa tới uỷ ban, chị ta lăn đùng ngã ngửa ra kêu động thai. Cán bộ xã tái mặt, xin ý kiến công an huyện thả cho đi khám thai. Nào ngờ, vừa bước chân ra khỏi cửa uỷ ban xã, chị ta đã cười khanh khách” – ông Tư chua chát kể.

Ngoài những “quái chiêu” trên, đội quân sa tặc còn tập hợp lực lượng dùng “hoả lực” để đối phó với xã. Khi 1 thuyền bị xã “sờ gáy”, chỉ sau 15 phút từ hạ nguồn, ùn ùn đội quân cả chục thuyền lớn đến uy hiếp. Có lần vừa xích thuyền vi phạm vào thuyền của xã, mấy phút sau có đến chục thuyền kéo đến dùng cáp lôi cả thuyền xã lẫn thuyền vi phạm về “đại bản doanh” phía hạ nguồn. Nguy hiểm hơn, các đối tượng vi phạm dùng máy bơm cỡ lớn xịt nước làm đắm thuyền lực lượng truy bắt.

Vấn đề “nóng” đễn nỗi UBND huyện Yên Phong phải vào cuộc, thành lập một đội liên ngành gồm Phòng Tài nguyên môi trường, Công an huyện, cùng chính quyền xã dùng cano cỡ lớn để phục kích, bắt giữ. Sau nhiều lần bị truy bắt, phạt mỗi chủ tàu hàng chục triệu đồng, tình hình khai thác cát có thuyên giảm. Tuy nhiên, theo chính quyền địa phương, hàng đêm từ 2- 4 giờ sáng, “sa tặc” vẫn lén lút hoạt động. Hệ thống di tích quốc gia phòng tuyến sông Như Nguyệt đang đứng trước nguy cơ bị “xóa sổ”.