Sắc xuân trở lại Nậm Păm

Những ngôi nhà trên bản tái định cư Nậm Păm, huyện Mường La, tỉnh Sơn La. Ảnh: Nhật Tân

Màu xanh trên ruộng nương

Những ngày cuối năm, trở lại với Nậm Păm, chúng tôi không khỏi ngỡ ngàng bởi thung lũng hoang tàn toàn đá vùi lấp sau trận lũ dữ lịch sử năm 2017 giờ đã thấy thấp thoáng sắc xanh. Đó là những sắc xanh của ruộng, của vườn, của cây cối được bà con canh tác trên những mảnh đất không bị đá bao phủ.

Từ trung tâm thị trấn Ít Ong về hướng xã Nậm Păm, trên tuyến tỉnh lộ 109, mặt đường vẫn đầy đất đá gồ ghề, tuy nhiên xe ô tô 7 chỗ, bán tải gầm cao vẫn có thể di chuyển được. Bên đường, những ngôi nhà mới dựng lên, phía bên bờ suối là những mảnh ruộng đang được các mẹ, các chị tranh thủ xuống cấy vụ đông xuân. Những mảnh ruộng, mảnh vườn bé bé, nằm xen kẽ giữa những hòn đá tảng to như cái giường là minh chứng cho sự sống hồi sinh.

Nằm ở trung tâm xã là công trình Trạm Y tế đã hoàn thành và bàn giao đưa vào phục vụ việc khám, chữa bệnh cho người dân. Cách đó không xa, ngôi trường tiểu học đang được khẩn trương hoàn thành để đón các cháu học sinh tựu trường.

Cửa hàng tạp hóa bên đường của gia đình anh Lò Văn Phong (39 tuổi, bản Hua Nặm, xã Nậm Păm) nhỏ xinh nhưng cũng đầy đủ những mắm muối, mỳ tôm, sữa, trứng… Nhớ lại trận lũ mấy năm trước, anh Phong kể, hôm ấy thấy tiếng động ầm ầm như bom dội, mọi người trong gia đình hò nhau chạy. Người anh trai của anh bị nước lũ cuốn trôi đi một đoạn, may mà vẫn bơi vào được.

Trận lũ năm ấy đã cuốn trôi hết đồ đạc hàng hóa của gia đình anh Phong, ước tính thiệt hại lên đến 100 triệu đồng. Sau lũ, gia đình anh phải đi ở nhờ anh em họ hàng trong bản hơn một tháng, đợi đến khi Nhà nước làm xong mặt bằng thì gom cây cối, cùng với số tiền huyện hỗ trợ 20 triệu đồng rồi vay thêm vốn ngân hàng làm lại ngôi nhà khoảng 150 triệu đồng để vừa ở, vừa bán hàng.

Các tổ chức, các đoàn từ thiện vận chuyển hàng vào các bản giúp bà con Nậm Păm khắc phục hậu quả sau trận lũ quét lịch sử.

Tại một ngôi nhà còn nguyên mùi vôi vữa ở bản Hốc, xã Nậm Păm, anh Cà Văn Tiên (33 tuổi) vừa đi nương về, mồ hôi thấm ướt áo. Chỉ tay về tảng đá to gần nhà, anh Tiên bảo chỗ đó vốn là nhà cũ. "Ngày xưa nhà mình ở ngay cầu, sát bờ suối. Nhà làm kè cũng kiên cố lắm, ấy vậy mà lũ dữ đổ về, chúng tôi gọi nhau chạy lên chỗ cao hơn, quay lại thì chả thấy nhà đâu nữa mà chỉ toàn đá là đá", anh Tiên kể.

Sau lũ, gia đình anh Tiên đã được hỗ trợ 30 triệu đồng tiền mặt, các nhà hảo tâm người thì ủng hộ vài triệu người thì vài trăm cùng các nhu yếu phẩm khác. Anh Tiên vay ngân hàng 100 triệu đồng nữa, dựng lên ngôi nhà này, bắt đầu cuộc sống mới.

"Trước khi xảy ra trận lũ kinh hoàng ấy, gia đình còn có đất để làm ruộng, nhưng giờ toàn đá thế này, chúng tôi phải thuê máy xúc lật đá lên, cố tìm những khoảnh đất nhỏ để cấy lúa", anh Tiên chia sẻ. Anh cho biết, thời điểm lật đá tìm đất canh tác vất vả lắm, những hòn đá to như cái bàn, những gốc cây cổ thụ bị lũ cuốn tạo nên những lớp bùn đất dày cả chục mét. Những viên đá to thì cho máy xúc chôn xuống dưới sâu, những viên nhỏ huy động sức người xếp sang một bên, còn lớp đất phù sa thì để lên trên mặt, rồi dẫn nước về để cấy.

Mưa mãi cũng phải tạnh…

Người dân Nậm Păm đi cấy lúa vụ xuân.

Ông Lò Văn Cẩn, Chủ tịch UBND xã Nậm Păm nhớ lại: Cơn lũ quét đêm ngày mùng 2 rạng sáng ngày 3/8/2017 làm 15 người chết và mất tích, 12 người bị thương, 398 ngôi nhà bị thiệt hại, 15 điểm trường, 7 công trình văn hóa bị ảnh hưởng, hơn 2.500 con gia súc, gần 16.000 con gia cầm bị chết, cuốn trôi…

"Thời điểm sau khi lũ rút, khu vực bên trong xã bị cô lập, các lực lượng tìm kiếm cứu hộ cứu nạn phải vòng qua đồi, sau hai ngày lũ quét mới vào đến bản đầu tiên. Những đội cứu hộ phải lội bộ cả chục km trong địa hình toàn đá, đá lấp xấp nước vào bản rồi bắc thang cõng đồ ăn, nước uống lên cầu, thả xuống cho bà con ở đầu cầu bên kia. 10 ngày sau lũ quét, cây cầu Nậm Păm đã được khôi phục. Một con đường cứu trợ hình thành bằng cách san gạt những tảng đá lớn dưới lòng suối, giúp công tác cứu trợ và khắc phục sự cố thuận lợi hơn", ông Cẩn kể.

Sau cơn lũ đi qua, chính quyền địa phương đã nhanh chóng vào cuộc khắc phục hậu quả, giúp bà con về chỗ ăn, chỗ ở. Với tinh thần "lá lành đùm lá rách" của bà con địa phương, nhiều người đã tự nguyện hiến đất, giúp bà con có mặt bằng làm nhà ở. Khi chỗ ở ổn định công tác hỗ trợ phát triển sản xuất cho bà con được tiến hành khẩn trương, hộ nào cũng được hỗ trợ bò giống, dê giống và các loại cây trồng như: Xoài, nhãn, bưởi, sơn trà… để sản xuất. Đến nay, trên 156ha đất nương của bà con đều đã được phủ kín cây ăn quả…

Bác sĩ Trạm Y tế xã Nậm Păm kiểm tra lại số thuốc được cấp phát để chăm lo sức khỏe cho bà con sau bão lũ.

Bác sĩ Lò Văn Lán - Trưởng trạm Trạm Y tế xã Nậm Păm cũng cho biết, sau lũ xuất hiện bệnh cảm, sốt, rối loạn tiêu hóa, tiêu chảy, bệnh ngoài da, đau mắt đỏ. Trung tâm đã huy động cán bộ y tế cắm bản, trực tiếp điều trị cho nhân dân bị bệnh, tuyên truyền vệ sinh môi trường... nên dịch bệnh sau lũ đã giảm so với trước đó.

Đứng bên ngôi nhà vừa được Nhà nước hỗ trợ làm mới, anh Tòng Văn Tiêng (bản Huổi Liếng) chia sẻ: "Mới đầu nhìn tài sản lũ cuốn đi mà chúng tôi rụng rời tay chân, bất lực. Căn nhà ở được vợ chồng vất vả tích góp vừa làm xong cùng trâu bò, ruộng lúa đều bị nước lũ cuốn trôi hết. Đúng là mưa mãi cũng phải tạnh, được sự giúp đỡ của chính quyền địa phương và các nhà hảo tâm khắp các vùng, miền, cuộc sống gia đình tôi giờ đã trở lại bình thường".

Cùng tâm trạng với anh Tiêng, nỗi đau mất vợ, mất con của anh Lò Văn Uẩn (ở cùng bản) đã vơi đi phần nào khi cuộc sống mới trở lại. "Ban đầu được nhận gạo, tiền cứu trợ, sau đó được hỗ trợ cây con giống trồng trọt, bà con động viên nhau cải tạo lại bãi đất cát để trồng ngô, lúa, rau, giờ cây cối đã lên xanh tốt. Ai cũng cố gắng lao động sản xuất để cái ăn, cái mặc không còn là nỗi lo", anh Uẩn tâm sự.

Nhật Tân

Tìm giải pháp xây nhà ở an toàn cho người dân vùng bão, lũ