Sách giáo khoa của GS Hồ Ngọc Đại không đạt thẩm định: Hội đồng quốc gia thẩm định SGK có làm đúng “quy trình”?

Sau 40 năm, bộ SGK Tiếng Việt 1- Công nghệ giáo dục do GS Hồ Ngọc Đại làm chủ biên lại một lần nữa không đạt thẩm định. Ảnh: TL

Hội đồng thẩm định có khách quan?

Chia sẻ cảm nhận của mình sau khi biết tin bộ sách Tiếng Việt, Toán - Công nghệ giáo dục của GS Hồ Ngọc Đại không đạt thẩm định, TS Phạm Tất Thắng - Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội cho biết: "Khá ngạc nhiên, bởi 2 cuốn sách là công trình nghiên cứu cả cuộc đời của một nhà khoa học rất có uy tín. Sách đã có quãng thời gian hơn 40 năm triển khai, ước tính hiện nay có khoảng 930.000 học sinh lớp 1 đang theo. Tuy nhiên, rất tôn trọng quyết định của Hội đồng thẩm định và đánh giá Hội đồng đã làm đúng chức trách, nhiệm vụ của mình.

Cụ thể, Hội đồng thẩm định đã làm việc theo Thông tư 33 của Bộ GD&ĐT, tức là thẩm định SGK đáp ứng theo Chương trình Giáo dục phổ thông mới. Chương trình này khác cơ bản của chương trình SGK hiện nay. Thực tế địa phương, phụ huynh, giáo viên đánh giá tốt về bộ SGK của GS Hồ Ngọc Đại, nhưng SGK được thẩm định phải biên soạn trên tinh thần của Chương trình Giáo dục phổ thông mới. Bởi chương trình đã được Quốc hội thông qua, Bộ GD&ĐT ban hành thông tư và bây giờ thực hiện theo các quy định ấy được đặt ra từ trước chứ không phải Hội đồng thẩm định tự ý áp đặt".

Còn đối với PGS.TS Phạm Văn Tình - Tổng thư ký Hội Ngôn ngữ học Việt Nam lại cảm thấy chuyện bộ sách Công nghệ giáo dục không vượt qua vòng thẩm định là… bình thường. "Bất kỳ vấn đề nào hiện nay đưa ra bàn luận đều có những tranh luận sôi nổi, đây là điều tích cực. Một bộ sách 40 năm được đón nhận, nhưng đã không được thông qua. Ít nhất theo tôi là Hội đồng đánh giá là khách quan, nếu như hội đồng này bị phát hiện không hợp pháp về thành phần, hoặc được "chỉ đạo"," PGS. TS Phạm Văn Tình chia sẻ.

Với kinh nghiệm thẩm định sách trong nhiều năm qua, PGS.TS Phạm Văn Tình cho hay, thông thường, người được nhận nhiệm vụ thẩm định sách sẽ không biết trước tác giả là ai, đơn vị nào mà chỉ biết là cuốn số 1, số 2… Giống như bài thi có rọc phách vậy. Cũng có thể nhìn vào nội dung để đoán được là của ai, nhưng nói rằng vì định kiến sách, hoặc cá nhân mà gạt ra, tôi nghĩ là không có. Nếu càng người nổi tiếng bị loại thì có người xứng đáng hơn, hoặc vượt qua được sức ép trong thẩm định, nên chúng ta hãy bình tĩnh đón nhận.

Chưa có phản hồi về kết quả thẩm định vòng 1

Chia sẻ về những hoài nghi về Hội đồng quốc gia thẩm định SGK lớp 1, TS Thái Văn Tài - quyền Vụ trưởng Vụ Giáo dục Tiểu học (Bộ GD&ĐT) cho biết, Hội đồng được thành lập, thẩm định hoàn toàn dựa trên Luật Giáo dục 2019, cụ thể là các Thông tư 32, Thông tư 33 của Bộ GD&ĐT về các tiêu chí, nội dung SGK Chương trình Giáo dục phổ thông mới. Hội đồng thẩm định được thành lập trên 1 quy trình chặt chẽ có giáo viên, nhà quản lý, nhà khoa học 3 miền Bắc, Trung, Nam, cả những vùng khó khăn nữa. Hội đồng thẩm định có 15 ngày tiếp cận bản thảo và 7 ngày để thảo luận với nhau.

"Đã có 3 nhà xuất bản gửi lên 5 bộ bản thảo đến Hội đồng thẩm định, trong đó có sách tiếng Việt, sách Toán, sách Giáo dục thể chất… Qua chấm thẩm định vòng 1, có nhiều bản thảo bị Hội đồng quốc gia thẩm định SGK đánh giá là không đạt. Trong đó có sách Toán và Tiếng Việt lớp 1 - Công nghệ giáo dục của GS Hồ Ngọc Đại. Hội đồng cũng có những đánh giá riêng về từng bộ sách, có bộ sách đạt, chưa đạt, hoặc đạt nhưng phải chỉnh sửa, bổ sung… Đến nay, chưa nhận được phản hồi nào từ các nhà xuất bản về kết quả thẩm định.

Có nhiều người đặt ra câu hỏi là tại sao sách của GS Hồ Ngọc Đại được áp dụng bao nhiêu năm, nhưng nay thẩm định lại không đạt, vậy ai chịu trách nhiệm khi bộ sách đã tồn tại 40 năm qua? Tôi cho rằng cách hiểu này chưa đầy đủ, bởi trước đây Hội đồng thẩm định áp dụng theo tiêu chí của những năm hiện hành, còn Hội đồng thẩm định năm 2019 là dựa trên các tiêu chí của SGK Chương trình Giáo dục phổ thông mới. Các hội đồng trước đều làm tròn trách nhiệm của mình trong việc cho áp dụng thí điểm hay không", TS Thái Văn Tài chia sẻ.

Chia sẻ mong muốn về bộ SGK theo Chương trình Giáo dục phổ thông mới đáp ứng được kỳ vọng của xã hội, PGS.TS Phạm Văn Tình cho rằng, thẩm định SGK cần chú trọng nhiều đến nội dung kiến thức của sách, phát triển tư duy, năng lực của học sinh. SGK phải là cẩm nang quan trọng để giáo viên và học sinh dựa vào đó để có cách thể hiện tốt. Làm sao để học sinh tiếp nhận kiến thức tốt và giáo viên có thể dạy được tốt nhất. Vì thế khi thẩm định phải có những tiêu chí cụ thể, khoa học, dựa vào đó để đưa ra đánh giá khách quan nhất. Bất kỳ bộ sách nào dù có định hướng lâu dài, nhưng cũng 10, 15 năm cũng phải điều chỉnh cho phù hợp, đó là một yêu cầu tất yếu.u

Học trò nổi tiếng của GS Hồ Ngọc Đại tiếc nuối khi sách Công nghệ Giáo dục không đạt thẩm định

 Quang Anh