Sai lầm trong nuôi dưỡng trẻ nhỏ ngày càng tăng

Vừa qua, Vụ Sức khoẻ Sinh sản - Bộ Y tế đã triển khai “Kế hoạch hành động Quốc gia về nuôi dưỡng trẻ nhỏ giai đoạn 2006 –2010”. Mục tiêu chung của kế hoạch hành động này là cải thiện tình trạng dinh dưỡng, sức khoẻ và sự phát triển của trẻ nhỏ từ 0-3 tuổi, tạo sự tăng trưởng tối ưu cho trẻ em Việt Nam vào năm 2010. Phấn đấu đến 2010, 70% các bà mẹ và người chăm sóc trẻ được tiếp cận với các dịch vụ về chăm sóc dinh dưỡng cho trẻ nhỏ.

Gần 30% trẻ dưới 5 tuổi thiếu vitamin A

Theo đó, tỷ lệ trẻ được nuôi hoàn toàn bằng sữa mẹ trong 6 tháng đầu và ăn bổ sung hợp lý tăng lên ít nhất 50% so với năm 2005; Cải thiện về cơ bản hệ thống chăm sóc dinh dưỡng trẻ bệnh và đáp ứng kịp thời nhu cầu chăm sóc về dinh dưỡng cho trẻ nhỏ có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn.

Các thống kê cho thấy, tỉ lệ suy dinh dưỡng (SDD) của trẻ em nước ta vẫn còn ở mức cao trong khu vực. Theo số liệu năm 2005, ở nước ta cứ 4 trẻ dưới 5 tuổi ở thì có 1 trẻ bị thiếu cân, cứ 3 trẻ dưới 5 tuổi thì có 1 trẻ bị thấp còi. Tỉ lệ SDD trẻ em dưới 5 tuổi năm 2006 cho thấy SDD nhẹ cân chiếm 23,4%, SDD thấp còi chiếm 31,9%, SDD gày còm 7,2%. Hậu quả của SDD thể thấp còi là gây giảm năng suất lao động khi đến tuổi trưởng thành. Theo tính toán, mỗi 1% tỷ lệ SDD thể thấp còi còn tồn tại, có thể gây thiệt hại khoảng hơn 20 triệu USD mỗi năm.

Thiếu máu do thiếu sắt là vấn đề sức khoẻ cộng đồng nghiêm trọng ở Việt Nam với tỉ lệ 32,5% trẻ em ở thành thị và 38,4% trẻ em ở nông thôn mắc thiếu máu do thiếu sắt. Con số này ở phụ nữ có thai cũng tương tự với gần 30% ở thành thị và 35,4% ở nông thôn. Hậu quả của  trẻ em thiếu máu đã dẫn đến tỷ lệ chết sơ sinh tăng lên 20%. Những hậu quả lâu dài khó nhận biết ngay từ phía gia đình và những người chăm sóc trẻ là thiếu máu làm giảm chỉ số thông minh ở trẻ nhỏ và làm giảm 2,5% năng suất lao động khi đến tuổi trưởng thành; trên 6% bị giảm khả năng nhận thức đến suốt đời; thiếu máu ở trẻ em gây thiệt hại trên 740 triệu USD mỗi năm.

Tỉ lệ trẻ bú mẹ còn chưa cao

Mặc dù Việt Nam tuyên truyền nhiều về lợi ích cho trẻ bú sữa mẹ nhưng trên thực tế, chỉ có 12,6% các bà mẹ cho trẻ bú hoàn toàn đến 6 tháng tuổi, 19% bà mẹ cho trẻ bú mẹ hoàn toàn đến 4 tháng tuổi trong đó thành thị chỉ chiếm 16,2%, nông thôn 20,8%. Trẻ dưới 12 tháng tuổi bú bình tại thành thị chiếm đến 33,8%, nông thôn là 23,3%. Cứ 4 trẻ sinh ra thì có 1 trẻ không được bú sữa mẹ sớm trong vòng 1 giờ đầu sau sinh. Cứ 10 trẻ thì có tới 9 trẻ không được nuôi hoàn toàn bằng sữa mẹ đến 6 tháng đầu.

Bên cạnh đó, hầu như các bà mẹ đều cho trẻ ăn bổ sung sớm trước 6 tháng tuổi. Đây là một thực hành dinh dưỡng không đúng, nhưng còn rất phổ biến. Một sai lầm đang có xu hướng gia tăng khác  là rất nhiều bà mẹ cho trẻ dưới 6 tháng tuổi ăn sữa ngoài (bú bình, bú chai bằng các loại sữa hộp, sữa bột...).

Nuôi con bằng sữa mẹ mang lại lợi ích to lớn về kinh tế cho gia đình và xã hội với tổng giá trị kinh tế của sữa mẹ trong toàn quốc ước tính hàng năm vào khoảng 549 triệu USD, nhưng hiện nay, gần một nửa số đó bị lãng phí do trẻ không được bú mẹ. Số trẻ không được bú mẹ dễ bị mắc các bệnh nhiễm trùng, làm tăng chi phí y tế khoảng hơn 10 triệu USD mỗi năm.

Theo đánh giá từ kế hoạch hành động lần này cho thấy, một trong những yếu tố cản trở thực hành nuôi con bằng sữa mẹ là văn bản pháp luật hỗ trợ nuôi con bằng sữa mẹ còn chưa đủ mạnh, công tác giám sát thực thi luật còn yếu.

Bên cạnh đó, hàng loạt các yếu tố đồng bộ khác chưa được triển khai như: Thiếu một cơ quan điều phối chung và cơ chế điều hành; Hoạt động quảng cáo, tiếp thị các sản phẩm thay thế sữa mẹ còn phổ biến; Chưa có mô hình thực sự hiệu quả, bền vững để tăng cường nuôi con bằng sữa mẹ ở cộng đồng...

Chung Nhi