Sao không quản lý học phí trường dân lập?

- Qua thẩm tra Đề án đổi mới cơ chế tài chính của giáo dục - đào tạo giai đoạn 2008- 2012, mà cái “lõi” của Đề án này vẫn là chuyện... tăng học phí. Ủy ban Văn hóa - Giáo dục Thanh Thiếu niên và Nhi đồng của QH đã khuyến nghị không nên tiến hành đề án này từ năm 2009, bởi nhiều lý do khách quan và chủ quan. Hiện tại chưa thể tính được bình quân thu nhập cụ thể của từng gia đình trong xã, phường, quận, huyện để có giải pháp cụ thể cho việc tăng học phí với từng khu vực. Vả lại ngân sách 2009, QH đã quyết, đã chia cho từng địa phương.

 

 

- Không ai nắm được ngân sách giáo dục chi tiêu cụ thể như thế nào, nhất là việc chi tiêu ở cấp cơ sở. Ngay đến Bộ GD& ĐT cũng không nắm được, tôi cũng vậy. Ngân sách cả nước chi cho giáo dục là 20% thì nắm được, còn cụ thể chi thế nào cũng chịu. Bởi mỗi bộ, ngành đều có các trường đại học dưới sự quản lý của mình, rồi trường đại học của địa phương quản lý. Ngành giáo dục nắm chủ quản các trường đại học chỉ được khoảng 1/3 mà thôi.

 

Chưa kể chi phí của dân đóng góp vào đó càng khó biết được ngân sách như thế nào, đặc biệt là các trường dân lập, tư thục hiện nay.

 

Ông Nguyễn Minh Thuyết

 

 

- Đúng thế. Bộ trưởng Bộ Kế hoạch & Đầu tư Võ Hồng Phúc trong báo cáo trước QH đã nêu rõ vấn đề này. Theo đó có 27 tỉnh thành đã không chi đúng, chi đủ theo mức ngân sách mà Chính phủ đã giao. Việc này, Luật Ngân sách quy định là 20% dành cho giáo dục, chi không đủ cũng là chi sai. Hà Nội và TP HCM là hai trong những địa phương chi sai nhiều nhất cả nước.

 

- Chúng ta muốn tăng học phí để bớt đi gánh nặng cho giáo dục, trong khi lại chưa minh bạch được tài chính và chi tiêu, liệu điều này có thuyết phục được nhân dân?

 

- Đề án quy định phải minh bạch tài chính, công bố chi tiêu hàng năm để kiểm tra, giám sát. Quy định minh bạch thì có, nhưng quản lý, công bố như thế nào mới là vấn đề. Hay chỉ công bố tại hội nghị cán bộ, công chức cuối năm, công bố chi tiêu thế này thế kia, ai mà kiểm tra ngay được tại chỗ đúng, sai ra sao.

 

Do đó, phải yết bảng bao nhiêu để cán bộ kiểm tra, sau này đối với phụ huynh học sinh cũng phải thế.

 

 

-  Đúng thế. Tôi cũng rất băn khoăn là tại sao Đề án lại không nói gì đến học phí các trường ngoài công lập. Họ được tự tăng, tự chi trong khi không có một văn bản nào quy định mức tăng học phí, chi học phí cho họ, dễ dẫn đến việc biến giáo dục thành một thứ hàng kinh doanh béo bở đối với một số người.

 

Bộ GD& ĐT phải quy định mức chi cho các trường ngoài công lập ra sao, bao nhiêu phần trăm trả lương cho giáo chức, bao nhiêu cho cơ sở vật chất rồi cũng phải tính đến chuyện học bổng cho sinh viên giỏi nữa chứ. Tuy nhiên, tôi không hiểu vì sao lại không quy định như vậy.

 

-Có không ít ý kiến cho rằng, thành lập các trường đại học tư thục hiện nay rất có lãi?

 

- Quả như thế thật. Các trường ngoài công lập hiện nay rất có lãi. Trong khi trường công thì không, vì chi tiêu từng đồng một đều phải đúng quy định, từ cái đinh đến trả lương cho giáo viên.

 

 

-  Theo tôi, tăng học phí phải có lộ trình, mỗi năm chỉ nên tăng khoảng 30% mà thôi. Bên cạnh việc tăng học phí là có biện pháp kiểm định chặt chẽ chất lượng giáo dục có được tăng theo không? Nếu thấy không đảm bảo thì không cho tăng học phí nữa, bởi không thể tăng tùy tiện được. Tôi lo lắng nhất là các trường ngoài công lập, rồi các trường nước ngoài mở tại Việt Nam thì sao? Chất lượng các trường nước ngoài mở tại Việt Nam chưa chắc đã hơn trong nước, mà cái được là tiếng Anh, nhưng nếu chỉ để cho con học tiếng Anh thì có đáng trả học phí cao ngất nghểu như thế không?

 

Mặt khác, không thể có chuyện hôm nay học phí có 180.000đ hôm sau vọt lên 800.000đ, ai chịu nổi. Nhà nước tăng lương cho cán bộ, công chức còn phải theo lộ trình, huống gì chuyện học phí. Trong khi nguồn lực của mỗi gia đình bé hơn Nhà nước rất nhiều.

 

 

Hồng Sơn