Siêu bão Mawar mạnh kỷ lục, thời tiết Việt Nam có bị ảnh hưởng?

Siêu bão Mawar ảnh hưởng đến thời tiết trên biển Việt Nam

Theo Trung tâm Dự báo KTTV Quốc gia, chiều 27/5, siêu bão Mawar nằm ở vị trí 16,6N-132,2E, cách đảo Luzon của Philippines khoảng 1.000km về phía Đông. Sức gió mạnh nhất vùng gần tâm bão mạnh cấp 16-17, giật trên cấp 17.

Cơ quan khí tượng cho biết, đang tiếp tục theo dõi chặt chẽ siêu bão Mawar ngoài khơi Philippines. Nhận định mới nhất cho thấy, bão ít có khả năng tác động đến Biển Đông.

Trong những ngày tới, siêu bão Mawar sẽ di chuyển theo hướng Tây, tiến về gần phía đảo Luzon của Philippines. Tuy không tác động trực tiếp đến biển Đông nhưng siêu bão Mawar ảnh hưởng đến thời tiết trên biển nước ta.

Dự báo thời tiết hôm nay của cơ quan khí tượng cho biết, hiện nay (28/5), mây dông đang phát triển trên khu vực từ Bình Định đến Cà Mau, Cà Mau đến Kiên Giang, vịnh Thái Lan, khu vực Giữa và Nam Biển Đông (bao gồm vùng biển quần đảo Trường Sa). Ở vùng biển từ Bình Thuận đến Cà Mau có gió Tây Nam mạnh cấp 5, có lúc cấp 6, giật cấp 8.

Trong ngày và đêm 28/5, ở khu vực từ Bình Định đến Cà Mau, Cà Mau đến Kiên Giang, vịnh Thái Lan, khu vực Giữa và Nam Biển Đông (bao gồm vùng biển quần đảo Trường Sa) có mưa rào và dông mạnh. Trong mưa dông có khả năng xảy ra lốc xoáy và gió giật mạnh cấp 7-8.

Ngoài ra, trong ngày và đêm 28/5 ở vùng biển từ Bình Thuận đến Cà Mau, khu vực Nam Biển Đông (bao gồm vùng biển quần đảo Trường Sa) có gió Tây Nam mạnh cấp 5, có lúc cấp 6, giật cấp 8; biển động; sóng cao từ 1.5-2.5m.

Ở vùng biển phía Đông của khu vực Bắc Biển Đông từ chiều ngày 28/5 có gió Đông Bắc mạnh cấp 5, có lúc cấp 6, giật cấp 7-8; biển động; sóng biển cao 2 – 3m.

Trước đó, bão Mawar khi quét qua đảo Guam (vùng lãnh thổ thuộc Mỹ) đã làm bật gốc cây, thổi bay nhiều phương tiện và mái nhà. Hơn 3.000 hành khách bị mắc kẹt tại sân bay Guam. Đây được xem là cơn bão lớn nhất trong 20 năm nay ở đảo này.

Cơ quan Khí tượng quốc gia Guam dự báo, Mawar sẽ duy trì cấp độ siêu bão, với sức gió mạnh trên 241 km/h, trong 2 ngày tiếp theo trước khi nó suy yếu.

Sau khi đổ bộ Philippines, nhiều khả năng Mawar sẽ đổi hướng, di chuyển về hướng Bắc hoặc Đông Bắc. Cơn bão sau đó có thể ảnh hưởng tới Đài Loan, Hàn Quốc và Nhật Bản.

Khi áp sát Philippines, bão Mawar sẽ gây mưa rất lớn, đi kèm lũ lụt, sạt lở đất, gió giật mạnh cho phía bắc đảo Luzon từ tối ngày 28/5 hoặc sáng 29/5. Bão cũng gây mưa lớn cho phần còn lại của Philippines.

Được biết, siêu bão Mawar là cơn bão thứ 2 hoạt động trên khu vực Tây Bắc Thái Bình Dương trong mùa bão năm 2023. Các chuyên gia khí tượng nhận định, việc siêu bão xuất hiện ngay từ đầu mùa cho thấy, mùa bão năm nay có thể bất thường, trái quy luật.

Năm 2023, Việt Nam đón nhiều cơn bão đổ bộ

Theo dự báo của Trung tâm Dự báo KTTV Quốc gia, từ tháng 6 - 8/2023 có khoảng 5-6 cơn bão và áp thấp nhiệt đới hoạt động trên Biển Đông, xấp xỉ so với trung bình nhiều năm, trong đó có khoảng 1-2 cơn ảnh hưởng trực tiếp đến đất liền.

Từ tháng 9 - 11/2023, số lượng bão/áp thấp nhiệt đới trên khu vực Biển Đông dự báo khoảng 4-5 cơn và tác động chủ yếu đến khu vực Trung Bộ.

Hoạt động của bão/áp thấp nhiệt đới có thể không nhiều nhưng tập trung chủ yếu vào giữa mùa, tính chất dị thường hơn, cả về cường độ và quỹ đạo.

Thế nào được gọi là siêu bão?

Bão là một xoáy thuận nhiệt đới có sức gió mạnh nhất từ cấp 8 trở lên và có thể có gió giật.

Các chuyên gia thường phân chia bão dựa trên sức gió. Tùy theo quy định của từng khu vực mà các nhà nghiên cứu sẽ ban hành định nghĩa khác nhau.

Ban bão ở Tây Thái Bình Dương (trong đó có khu vực Việt Nam) quy định như sau:

Sức gió nhỏ hơn 63km/h sẽ được gọi là Áp thấp nhiệt đới (tropical depression).

Sức gió từ 63-88km/h sẽ được gọi là bão nhiệt đới (tropical storm).

Sức gió từ 89-117km/h sẽ được gọi là bão nhiệt đới dữ dội (severe tropical storm).

Sức gió từ 118km/h trở lên được gọi là bão lớn (typhoon).

Trung tâm cảnh báo bão chung hải quân Mỹ đặt tại đảo Guam quy định về bão tại Tây Thái Bình Dương:

Sức gió đạt mức 213km/h thì gọi là siêu bão (super typhoon).

Ngoài ra, tại khu vực Đại Tây Dương, Đông Thái Bình Dương, bão sẽ được phân chia theo hạng Saffir-Simpson:

Bão cấp 1 có sức gió từ 118 - 153km/h.

Bão cấp 2 có sức gió từ 154-177km/h.

Bão cấp 3 có sức gió từ 178-209km/h.

Bão cấp 4 có sức gió từ 210-249km/h.

Bão cấp 5 hay gọi là siêu bão sẽ có sức gió trên 250km/h.

Khu vực Đại Tây Dương, Đông Thái Bình Dương cũng có một quy định khác. Siêu bão là cơ bão có áp suất dưới 920 HPA.

Cấu trúc của siêu bão

Bão và siêu bão có cùng cấu trúc hình thành, tuy nhiên khác nhau ở mức độ, tầm ảnh hưởng và sức gió. Bão hay siêu bão sẽ gồm các thành phần sau:

Mắt bão: Mắt bão là điểm nằm chính giữa cơn bão. Siêu bão thường có mắt bão có đường kính từ 30-60km. Đây sẽ là vùng lặng gió và quang mây.

Thành mắt bão: Thành mắt bão sẽ nằm xung quanh mắt bão. Đây là khu vực có gió mạnh nhất trong bão. Thành mắt bão sẽ gồm các đám mây dông phát triển lên rất cao và có mức độ cực kỳ nguy hiểm.

Các dải mưa ở rìa ngoài: Ở rìa ngoài sẽ hình thành các dải mây dông dày đặc có độ rộng khoảng vài km tới vài chục km, dài khoảng 80-500km. Các dải mây dông sẽ nằm cách tâm bão hàng trăm km và chuyển động xoắn chậm theo chiều ngược kim đồng hồ

Theo ước tính, đường kính trung bình của một cơn bão sẽ rơi vào khoảng 300 - 500 km. Tuy nhiên, không phải lúc nào kích thước của bão có biểu hiện cho cường độ bão. Đặc biệt cơn bão còn có thể biến đổi đáng kể tùy thuộc vào môi trường xung quanh.

Tại Việt Nam siêu bão được xếp vào rủi ro thiên tai cấp độ mấy?

Theo Quyết định 18/2021/QĐ-TTg thì cấp độ rủi ro thiên tai do áp thấp nhiệt đới, bão gồm:

Rủi ro thiên tai cấp độ 3 gồm các trường hợp sau:

- Dự báo áp thấp nhiệt đới, bão cấp 8, cấp 9 hoạt động trên Biển Đông (bao gồm cả khu vực quần đảo Trường Sa, Hoàng Sa); vùng biển ven bờ; đất liền khu vực Tây Bắc, Việt Bắc, Đông Bắc Bộ, đồng bằng Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ, Trung Trung Bộ, Nam Trung Bộ, Tây Nguyên, Nam Bộ.

- Dự báo bão mạnh cấp 10, cấp 11 hoạt động trên Biển Đông (bao gồm cả khu vực quần đảo Trường Sa, Hoàng Sa); vùng biển ven bờ, đất liền khu vực Tây Bắc, Việt Bắc, Đông Bắc Bộ, đồng bằng Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ, Trung Trung Bộ, Nam Trung Bộ, Tây Nguyên.

- Dự báo bão rất mạnh cấp 12, cấp 13 hoạt động trên Biển Đông (bao gồm cả khu vực quần đảo Trường Sa, Hoàng Sa).

Rủi ro thiên tai cấp độ 4 gồm các trường hợp sau:

- Dự báo bão mạnh cấp 10, cấp 11 hoạt động trên đất liền khu vực Nam Bộ.

- Dự báo bão rất mạnh cấp 12, cấp 13 hoạt động trên vùng biển ven bờ, đất liền khu vực Tây Bắc, Việt Bắc, Đông Bắc Bộ, đồng bằng Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ, Trung Trung Bộ, Nam Trung Bộ, Tây Nguyên.

- Dự báo bão rất mạnh từ cấp 14, cấp 15 hoạt động trên vùng biển ven bờ; đất liền khu vực Đông Bắc Bộ, đồng bằng Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ, Trung Trung Bộ.

- Dự báo bão từ cấp 14 trở lên hoạt động trên Biển Đông (bao gồm cả khu vực quần đảo Trường Sa, Hoàng Sa).

Rủi ro thiên tai cấp độ 5 gồm các trường hợp sau:

- Dự báo bão rất mạnh cấp 12, cấp 13 hoạt động trên đất liền khu vực Nam Bộ.

- Dự báo bão rất mạnh cấp 14, cấp 15 hoạt động trên đất liền các khu vực Tây Bắc, Việt Bắc, Nam Trung Bộ, Tây Nguyên, Nam Bộ.

- Dự báo siêu bão từ cấp 16 trở lên hoạt động trên vùng biển ven bờ; đất liền khu vực Tây Bắc, Việt Bắc, Đông Bắc Bộ, đồng bằng Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ, Trung Trung Bộ, Nam Trung Bộ, Tây Nguyên, Nam Bộ.

Bão được hình thành do đâu?

Tại môi trường nhiệt đới, bão chỉ có thể được hình thành khi và chỉ khi đáp ứng đủ 3 điều kiện gồm: Nhiệt độ, độ ẩm và động lực để tạo xoáy. Cụ thể:

Nhiệt độ phải đạt ít nhất là 26,5 độ C từ mặt nước biển xuống độ sâu 50m.

Có xảy ra tình trạng nhiễu động hay mất ổn định của bầu khí quyển.

Độ ẩm duy trì ở tầng đối lưu phải đạt mức cao.

Lực Coriolis phải đạt đủ lớn để đáp ứng việc duy trì trung tâm áp suất thấp.

Độ đứt dọc của gió hay khả năng thay đổi tốc độ hoặc hướng gió bất ngờ yếu.

Lực xoáy đủ mạnh làm xáo trộn bề mặt nước.

Khi ánh sáng mặt trời làm bốc hơi nước. Hơi nước sẽ tích tụ lại tạo nên lớp không khí ẩm ở trên bề mặt biển. Đặc biệt, tốc độ bay hơi của nước biển rất nhanh và bốc lên cao hơn trên mặt đất nên tại nơi có áp suất thấp, hơi nước bốc lên sẽ tạo thành cột khí ẩm. Cột khí ẩm này càng lạnh thì khi lên cao càng dễ ngưng tụ. Vì cột khí có nhiệt lượng lớn nên quá trình này sẽ làm nóng khu vực không khí xung quanh

Khi cột khí ẩm bay lên càng cao thì không khí càng nóng, dẫn tới luồng khí ẩm bị hút càng nhiều. Dưới tác dụng của lực Coriolis (lực quán tính được sinh ra khi vật thể đang chuyển động trên Trái Đất), dòng khí sẽ xoáy tròn để tạo thành hoàn lưu. Khối hoàn lưu này sau khi đạt tốc độ lớn hơn 17m/s này sẽ tạo thành bão.

Ngoài ra, khi luồng không khí bay lên trên cao sẽ tạo thành vùng áp cao bên trên. Vùng áp cao sẽ đẩy không khí ra khỏi trung tâm, đồng thời đọng lại không khí làm tăng trọng lượng vùng trung tâm khiến dòng không khí bay lên và bắt đầu chìm xuống sau đó, tạo thành vùng trời trong, không mây, không mưa. Mắt bão sẽ được hình thành trong quá trình này.

Bão gây ra tác hại gì?

Bão thường gây ra mưa lớn, lũ lụt, sạt lở đất, nước biển dâng... gây thiệt hại về người và của. Đặc biệt, kết hợp cùng gió mạnh, bão thường bị đổi hướng, rất khó có thể dự đoán và phòng tránh.

Vì vậy, trong trường hợp gió bão đã đi qua, người dân cần hết sức đề phòng gió đột ngột đổi chiều và mạnh lên.

Với những cơn bão biển, sẽ có khu vực gió thổi cùng chiều với đường đi của bão. Khu vực này có gió thổi vô cùng mạnh. Thông thường với khu vực tử địa này, gió ở góc đằng trước sẽ yếu hơn đằng sau. Tàu biển không may gặp bão sẽ bị cuốn vào trong tâm bão và khó có thể thoát ra.

Tần suất đưa tin dự báo về bão trên Biển Đông được thực hiện như thế nào?

Tần suất và thời gian ban hành bản tin bão trên Biển Đông được ban hành:

- Mỗi ngày ban hành 8 bản tin chính vào lúc: 2 giờ 00, 5 giờ 00, 8 giờ 00, 11 giờ 00, 14 giờ 00, 17 giờ 00, 20 giờ 00 và 23 giờ 00;

- Trong thời gian có tin bão diễn biến phức tạp, ngoài 8 bản tin chính, cần ban hành bổ sung một số bản tin xen kẽ giữa các bản tin chính.

Ngoài ra, các bản tin về tin bão gần Biển Đông, tin áp thấp nhiệt đới gần Biển Đông, tin áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông là 4 bản tin chính mỗi ngày.

Phương án ứng phó với bão

- Bảo vệ công trình phòng, chống thiên tai và công trình trọng điểm.

- Sơ tán, bảo vệ người, tài sản, bảo vệ sản xuất.

- Bảo đảm an ninh trật tự, giao thông, thông tin liên lạc

- Phối hợp chỉ đạo, chỉ huy phòng tránh, ứng phó thiên tai và tìm kiếm cứu nạn.

- Nguồn nhân lực ứng phó thiên tai.

- Dự trữ vật tư, phương tiện, trang thiết bị, nhu yếu phẩm.

Phương án ứng phó thiên tai được xây dựng ở địa phương, bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ và cơ quan, tổ chức khác; phương án ứng phó thiên tai được rà soát, điều chỉnh, bổ sung hằng năm.