"Sông đen" ở Hà Nội sẽ có hệ thống thu gom nước thải dọc sông

 

Vùng đất Hà Nội cổ nằm giữa ngã ba sông Hồng, sông Đuống; Hồ Tây ở phía bắc, sông Nhuệ ở phía tây, phía nam là sông Kim Ngưu và sông Tô Lịch nằm ở giữa. Một loạt các con sông khác cũng nằm trên địa phận Hà Nội như sông Lừ, sông Sét, sông Đáy... Điều nghiêm trọng là hàng loạt các con sông vốn có vai trò là “sông xanh” điều hoà không khí cho Thủ đô như các sông Lừ, Sét, Tô lịch, Kim Ngưu, Nhuệ... lại đang ngày càng ô nhiễm và biến thành các con “sông đen”.

 

Sông Tô Lịch phải tiếp nhận hơn 150.000 m³/ngày đêm nước thải sinh hoạt hoà lẫn nước thải công nghiệp, tập trung ở khu vực Thượng Đình, Cầu Bươu và hàng trăm cơ sở sản xuất lớn nhỏ xen kẽ trong khu dân cư. Vào mùa khô, hàm lượng dầu mỡ tại sông Tô Lịch vượt quá tiêu chuẩn tới 3,9 lần; hàm lượng chất tẩy rửa cũng vượt tiêu chuẩn 6,5 lần; hàm lượng amoniac vượt tiêu chuẩn tới 17,3 lần.

 

Tình trạng ô nhiễm nước sông Tô Lịch đã ảnh hưởng lớn đến điều kiện sống của người dân, đặc biệt là khu vực hai bên bờ sông. Thậm chí, nước sông Tô Lịch còn đổ dồn về sông Nhuệ gây ô nhiễm nặng lưu vực sông Nhuệ. Có những khu vực, chất lượng nước ô nhiễm đến mức không đủ tiêu chuẩn dù chỉ để cấp nước cho sản xuất nông nghiệp và nuôi trồng thuỷ sản như khu vực hợp lưu với đập Thịnh Liệt.

 

Ô nhiễm tại các con sông đang ở mức báo động.  (Ảnh: CH)

 

Ngoài sông Tô Lịch, còn 3 con sông thoát nước chính của thành phố là sông Lừ, sông Kim Ngưu, sông Sét cũng đang bị ô nhiễm nặng bởi các chất hữu cơ, vô cơ, vi sinh vật, chất rắn lơ lửng, dầu mỡ. Riêng tại tuyến sông Nhuệ, theo kết quả điều tra nguồn thải lỏng đổ vào sông của Sở TN&MT cho thấy, nước sông bị ô nhiễm chất dinh dưỡng và các chất kim loại nặng gia tăng.

 

Nguyên nhân tình trạng này là do sông Nhuệ tiếp nhận nước thải công nghiệp từ các nhà máy dệt, nhuộm, làng nghề sản xuất bún Phú Đô và làng nghề dệt nhuộm Vạn Phúc.

 

Đặc biệt, chất lượng nước sông Nhuệ có sự biến đổi mạnh mẽ theo chiều dài dòng sông. Ngay từ đoạn sông đầu tiên từ cống Liên Mạc đến quận. Hà Đông, con sông này đã phải tiếp nhận nguồn nước thải tương đối lớn của Hà Đông. Nhưng bắt đầu từ đập Thanh Liệt, hàm lượng các chất ô nhiễm trong nước tăng đột ngột do tiếp nhận nước thải từ các con sông của nội thành Hà Nội như sông Tô Lịch, Kim Ngưu. Mỗi lần cửa xả Thanh Liệt mở thì các chất ô nhiễm bắt đầu lan truyền ra trên một đoạn sông rất dài, bốc mùi khó chịu. Đây cũng chính là nguyên nhân gây ra hiện tượng cá chết hàng loạt ở tỉnh Hà Nam.  

 

 

Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội, ông Vũ Hồng Khanh cho hay, năm 2009, kết quả khảo sát hiện trạng chất lượng nước nguồn tại sông Nhuệ, sông Đáy và các cửa xả, cống xả vào sông và kiểm tra cơ sở sản xuất, kinh doanh dọc tuyến sông cho thấy, có 48 cửa xả lớn dọc sông Nhuệ dọc đoạn sông từ cống Liên Mạc đến điểm hợp lưu với sông Tô Lịch qua đập Thanh Liệt.

 

Đoàn khảo sát cũng tiến hành thanh, kiểm tra 65 cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ dọc hai bên sông Nhuệ. Dự kiến từ nay đến hết năm 2009, Hà Nội sẽ tiếp tục kiểm tra 25 cơ sở sản xuất để đánh giá hiện trạng chất lượng nước xả thải của các cơ sở vào lưu vực sông.

 

Theo Đề án Định hướng cải tạo, nâng cấp sông Tô Lịch và biện pháp thu gom, xử lý nước thải thì năm 2010 tới đây Hà Nội sẽ khởi công xây dựng hệ thống thu gom và trạm xử lý tập trung qui mô nhỏ cho đoạn thượng lưu sông Tô Lịch. Đồng thời, kết hợp nạo vét thường xuyên và sử dụng chế phẩm sinh học làm sạch một đoạn sông hoặc một đoạn mương nhánh.

 

Cũng theo đề án trên, có một dự án lớn nằm trong quy hoạch tổng thể thoát nước Hà Nội đang được triển khai, nhằm xử lý triệt để ô nhiễm cho sông Tô Lịch. Đó là Dự án nhà máy xử lý nước thải Yên Xá. (xây dựng tại 2 xã Thanh Liệt, Tân Triều) và nhà máy thứ 2 ở thôn Phú Đô, xã Mễ Trì, huyện Từ Liêm). Như vậy, thay vì xả trực tiếp ra các sông, nước thải sẽ được tập trung về nhà máy, sau khi xử lý mới xả ra sông.

 

Tuy nhiên, để xây dựng các nhà máy này sẽ có khoảng 19 ha đất nông nghiệp bị thu hồi, điều đó cũng làm nảy sinh bài toán về giải quyết công ăn việc làm cho người nông dân.

 

Theo dự án xây dựng nhà máy xử lý nước thải tập trung, 18,4 km cống riêng sẽ xây mới, được thau rửa 2 năm một lần và để vận hành, bảo dưỡng toàn bộ mạng lưới tuyến cống sẽ cần phải tuyển thêm tới 400 nhân công.   Sau khi dự án hoàn thành, mỗi hộ gia đình sẽ phải chi trả từ 1 – 3% thu nhập trung bình cho phí thoát nước, bao gồm cả phí thoát nước mưa.   Theo mức mà Dự án đề xuất, người dân Hà Nội tới đây sẽ phải đóng trung bình 25.000 đ/tháng phí thoát nước (mức giá năm 2008).   Dự kiến, sau khi dự án hoàn thành, việc thu phí sẽ được áp dụng và tính theo mức giá của năm đó.