Sống giữa mầm tả

 

Nhưng, đó chỉ là một phần của bức tranh ô nhiễm, điều kiện để dịch bệnh có thể bùng phát bất cứ lúc nào. Tại các xã Nhị Khê (Thường Tín), Khánh Hà, Song Phương (Hoài Đức), càng đi càng thấy sợ...

 

Ông Tô Xuân Năng (làng Liễu Ngoại, Khánh Hà, Thường Tín, Hà Nội) chỉ một điểm xả chất thải từ trong làng xuống ao. (Ảnh: TG)

 

 

Nhìn con mương chứa nước tưới dài dằng dặc, chạy dọc theo con đường chính trải nhựa của thôn Văn Xá, xã Nhị Khê (Thường Tín), không ai nghĩ đó là mương nước. Con mương này giống một cái hố dài ủ phân hơn. Dù đã được những trận mưa lớn gột rửa, nhưng vì phải chứa chất thải hằng ngày, đặc biệt là chất thải chăn nuôi của không biết bao nhiêu hộ dân xả thẳng ra đây, nên nó luôn trong tình trạng sền sệt, đen sì và rất... thối. Vào ngày nắng, mùi hôi thối bốc lên dữ dội, khách ở xa về nếu không trang bị khẩu trang rất dễ bị nôn.

 

Cống rãnh trong làng dềnh lên, bốc mùi hôi thối (ảnh chụp ngày 16/5). (Ảnh: LX)

 

Trong huyện Thường Tín, làng Thụy (xã Hoà Bình) cũng có môi trường sống  ở mức kinh hãi. Người dân vùng này có nghề chế biến xương, da và sừng trâu bò. Chỉ cần đặt chân đến đầu làng, mùi thối khắm đã xộc thẳng vào mũi. Lò chế biến xương nằm cách khu dân cư vài ruộng lúa, xương chất đống, ruồi nhặng bám đen đặc. Trong khu dân cư, một loạt các lò chế biến da nằm chềnh ềnh khiến tình trạng ô nhiễm càng nặng nề hơn. Ruồi ở đây nhiều đến nỗi có thời điểm, người dân phải mắc màn để ăn cơm.

“Không chỉ ở Khánh Hà, rất nhiều gia đình ở rìa sông Tô Lịch thuộc các xã Nhị Khê (Thường Tín), xã Liên Ninh (Thanh Trì) cũng làm hố xả thẳng chất thải ra sông. Nguy cơ lây lan nhanh dịch bệnh rất lớn”.   Ông Trần Ngọc Luân (Trưởng trạm Y tế xã Khánh Hà)

Rời làng Thụy, chúng tôi đến xã Khánh Hà, nơi dịch tiêu chảy cấp từng bùng phát vào năm 2008. Sau một năm, điều kiện, môi trường sống của hàng nghìn người dân ở đây vẫn không thay đổi là bao, bẩn và rất mất vệ sinh. Đặc biệt các thôn Liễu Nội, Liễu Ngoại, Đan Nhiễm, Đỗ Hà có điều kiện vệ sinh kém nhất. Hơn 10.000 dân của toàn xã có nguy cơ bị lây lan dịch bệnh rất lớn. Cả thôn Liễu Ngoại có 890 nhân khẩu trên tổng số 231 hộ, phần lớn nhà vệ sinh ở đây được làm tạm bợ, chất thải xả thẳng ra cái ao lớn trong làng. Nhà vệ sinh của gia đình chị Lê Thị Hoan chỉ là hai viên gạch và một xô nước, còn lại đều đổ thẳng ra ao. Một số hộ khác ở quá sâu trong làng chưa làm được đường ống nhựa xả thẳng ra ao đành “đi tạm” vào thùng rồi xách ra ao đổ.

 

Ông Tô Xuân Năng, người làng Liễu Ngoại chỉ vào những ống nhựa được kéo từ các gia đình ra mép nước bảo: “Nhà tôi cũng chưa có nhà vệ sinh tự hoại, cả làng đều thải ra cái ao này. Trước đây cái ao là một nhánh của sông Tô Lịch nhưng sau bị bịt hai đầu nên nước không thoát được, bẩn lắm”. Quả thật, chỉ cần rời con đường sát cánh đồng lúa phía ngoài, đi vào trong làng, một thứ mùi khăn khẳn, thum thủm xộc ngay vào mũi. Cống rãnh lộ thiên dềnh cả lên con đường xóm chật chội chỉ rộng vài chục centimet, đủ loại phân gà, chó và cả chất thải của người làng, khiến cả làng Liễu Ngoại... bốc mùi. 

 

Nhà vệ sinh tạm bợ như thế này phổ biến ở Liễu Nội, Liễu Ngoại...

 

Thế nhưng, trưởng trạm y tế xã Khánh Hà, ông Trần Ngọc Luân cho biết, bẩn như vậy cũng chưa bằng thôn Liễu Nội, Đỗ Hà. Thôn Liễu Nội có 1.586 nhân khẩu, 335 hộ, đây là ổ dịch tiêu chảy cấp năm 2008. Không có nhà vệ sinh, thêm vào đó là rác thải từ nghề thu gom phế        liệu, chế biến đồ sắt, đồ nhựa nên mức độ ô nhiễm ở Liễu Nội rất nghiêm trọng. Cả làng bị bao bọc bởi một thứ mùi thum thủm, hỗn tạp. Còn ở Đỗ Hà, với nghề chăn nuôi lẫn nghề làm bún, làm đậu, cống rãnh lại lộ thiên nên thôn này cũng có mùi rất... đặc trưng.

 

 

 Tại vựa rau ở xã Song Phương (huyện Hoài Đức), hàng trăm tấn phân gà được xe tải chở đến đổ đống ngay đầu cánh đồng. Phân gà dưới ruộng, trên mương, cả trên con đường đất đỏ quạch cắt ngang cánh đồng bạt ngàn rau và các loại cây ăn quả. Phần lớn người nông dân mua phân gà đã trộn sẵn với trấu, chỉ việc bón trực tiếp xuống ruộng. Giá của nó là 65.000đồng/tạ. Tuy vậy cũng có người mua phân gà chưa trộn, mang về chám vào tro rồi ủ xuống những hố xi măng gần ruộng, sau đó mới dùng. Theo những nông dân ở đây, các loại rau như bí đỏ, bầu, bắp cải, đỗ, tía tô, kinh giới... đều dùng phân gà.

 

Chị Nguyễn Thị Síu, một người dân ở Song Phương kể: “Mỗi lần xe chở phân gà về đến chợ làng Phương Viên là mùi thối bốc lên nồng nặc, chúng tôi phải yêu cầu xe bốc hàng thật nhanh, không có không chịu nổi”.

 

Hố ủ phân gà bốc mùi thối khắm. (Ảnh: Lã Xưa)

 

Không chỉ có vậy, hàng chục bao tải chứa phân gà bón dở dang còn lại trên cánh đồng cũng không được che đậy cẩn thận, gây mất vệ sinh. Những hố ủ phân đầy ruồi nhặng, bốc mùi khắm lặm khắp cánh đồng. Ngoài dịch tiêu chảy cấp, nhiều người còn lo ngại về dịch cúm gà, nếu không may nó xảy ra.

 

Tất cả những nguy cơ trên đây, chúng tôi xin chuyển đến cơ quan chức năng của Hà Nội. Cần có ngay những phương án phòng dịch bệnh, đặc biệt là dịch tiêu chảy cấp, nếu không khi dịch bùng phát sẽ khó lòng khống chế.