Sự cần thiết của Chương trình MTQG về DS-KHHGĐ

Báo Giadinh.net.vn, Báo Gia đình và Xã hội xin trích đăng nguyên văn phần nội dung liên quan đến chương trình MTQG về Dân số - Kế hoạch hóa gia đình (DS-KHHGĐ) như sau:

Thực hiện ý kiến trong cuộc họp ngày 12/10/2010 tại Bộ Kế hoạch và Đầu tư bao gồm đại diện các Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Tài chính, Y tế và đại diện Văn phòng Chính phủ theo yêu cầu của Ủy ban Tài chính, ngân sách Quốc hội khóa 12 tại Báo cáo thẩm tra số 1607/BC-UBTCNS12 ngày 01 tháng 10 năm 2010, Bộ Y tế xin được bổ sung giải trình sự cần thiết phải thực hiện các Chương trình mục tiêu quốc gia (MTQG) giai đoạn 2011-2015 về công tác DS-KHHGĐ như sau:

- Trong giai đoạn 2006-2010, Chương trình MTQG về DS-KHHGĐ đã đạt được các mục tiêu đề ra, được thể hiện qua kết quả cuộc Tổng điều tra Dân số ngày 1/4/2009: quy mô dân số nước ta là 85,8 triệu người; mỗi năm Việt Nam tăng thêm 952 nghìn người, đây là lần đầu tiên trong suốt nhiều thập kỷ, số người tăng thêm mỗi năm ở dưới mức 1 triệu người, trong khi số phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ giai đoạn này tăng hơn rất nhiều so với giai đoạn trước đó; số con trung bình của 1 phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ giảm xuống còn 2,03 và đạt dưới mức sinh thay thế.

- Việt Nam tuy đã đạt mức sinh thay thế, nhưng công tác Dân số lại xuất hiện những vấn đề mới và còn nhiều thách thức, đó là:

Mức sinh còn biến động khó lường, có thể dễ tăng trở lại do phong tục tập quán, tư tưởng nho giáo muốn có đông con, phải có con trai còn rất nặng nề của người dân trong xã hội nông nghiệp.

Mất cân bằng giới tính khi sinh bước vào mức cao: Các chuyên gia quốc tế đã nhận xét, việc tăng tỷ số giới tính khi sinh ở Việt Nam xuất hiện muộn hơn so với một số nước trong khu vực nhưng chưa có nước nào lại có tốc độ gia tăng nhanh như ở nước ta. Nếu không có giải pháp tích cực, sự mất cân bằng giới tính này sẽ để lại những hệ lụy nặng nề, gây khó khăn trong việc xây dựng gia đình của các thế hệ tương lai và tác động xấu đến trật tự, an ninh xã hội.

Vấn đề già hóa dân số: Các nước trên thế giới phải trải qua nhiều thập kỷ nhưng Việt Nam chỉ mất có 3 năm, từ 2005 đến 2008, đã chuyển từ cơ cấu dân số trẻ sang giai đoạn già hóa dân số.

Chất lượng dân số thấp: Các nước trên thế giới đã tiến hành sàng lọc trước sinh, sàng lọc sơ sinh để nâng cao chất lượng giống nòi từ cách đây trên 50 năm nhưng Việt Nam mới bắt đầu thử nghiệm được 3 năm.

- Công tác DS-KHHGĐ hoàn toàn không chỉ là vấn đề y tế đơn thuần. Kinh nghiệm này đã được đúc kết qua mấy chục năm làm công tác DS-KHHGĐ và đây cũng là bài học xương máu của chúng ta. Trong suốt 30 năm, từ đầu những năm 1960 đến đầu những năm 1990, các chỉ tiêu về công tác DS-KHHGĐ được Nghị quyết của các kỳ Đại hội Đảng đề ra đều không đạt. Một trong những nguyên nhân, đó là do khi đó chúng ta mới chỉ hiểu công tác DS-KHHGĐ là những biện pháp đặt vòng, tránh thai…giao cho ngành y tế thực hiện cải cách hành chính, các Bộ quản lý đa ngành đa lĩnh vực, đưa dân số về nằm trong Bộ Y tế nhưng không có nghĩa coi công tác dân số chỉ là vấn đề kỹ thuật đơn thuần, nếu như DS-KHHGĐ không còn là chương trình mục tiêu quốc gia mà chỉ còn là một dự án nằm trong chương trình mục tiêu quốc gia thuộc ngành y tế thì chúng ta rất dễ mắc phải những sai lầm trong quá khứ và những thành quả phấn đấu trong suốt những năm qua sẽ bị đổ vỡ.

Công tác DS-KHHGĐ đòi hỏi cần có sự phối hợp liên ngành và cần có một vị thế để triển khai thực hiện. Hiện nay, sự nhận thức của các cấp ủy Đảng, chính quyền, cũng như của người dân chưa đầy đủ và thống nhất nên nếu như không còn Chương trình mục tiêu sẽ dễ dẫn tới tình trạng buông xuôi, hiểu sai về chủ trương, đường lối của Đảng là coi công tác DS-KHHGĐ không còn là mục tiêu của các cấp ủy đảng và chính quyền địa phương nữa.

Chính phủ đã luôn quán triệt quan điểm của Đảng “công tác dân số là một bộ phận quan trọng trong chiến lược phát triển của đất nước, là một trong những vấn đề kinh tế - xã hội hàng đầu của nước ta”. Vì vậy, Nghị quyết số 31/NQ-CP ngày 18/8/2010 của Chính phủ về việc ban hành Kế hoạch hành động thực hiện Kết luận số 44-KL/TƯ ngày 01/4/2009 của Bộ Chính trị trong đó đã xác định cần phải xây dựng Chương trình MTQG DS-KHHGĐ giai đoạn 2011-2015.