Sửa đổi điều 10 Pháp lệnh dân số: Gắn chặt quyền lợi và nghĩa vụ

TS Dương Quốc Trọng, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục DS-KHHGĐ.

Pháp lệnh Dân số (PLDS) sửa đổi Điều 10 PLDS 2003 đã có hiệu lực từ ngày 1/2/2009. Xin ông cho biết tinh thần chủ đạo của việc sửa đổi này?

- Uỷ ban thường vụ Quốc hội đã quyết định sửa Điều 10 PLDS 2003 theo tinh thần: Mỗi cặp vợ chồng, cá nhân có quyền và nghĩa vụ thực hiện cuộc vận động DS-KHHGĐ chăm sóc SKSS. Như vậy quan điểm của Đảng và Nhà nước ta là luôn luôn chủ trương tuyên truyền, vận động, giáo dục, thuyết phục người dân để thực hiện chính sách gia đình 1 – 2 con và coi DS-KHHGĐ là cuộc vận động lớn đối với mọi người dân, mọi cá nhân, mọi tầng lớp xã hội trên phạm vi cả nước và trong thời gian dài chứ không đóng khung trong một vài năm.

Việc sửa đổi Điều 10 PLDS cũng ghi rất rõ quyền và nghĩa vụ của mỗi cặp vợ chồng, cá nhân trong việc thực hiện cuộc vận động DS và KHHGĐ, chăm sóc SKSS. Đó là, vận động về quyết định thời gian sinh con và khoảng cách giữa các lần sinh. Quyền và nghĩa vụ trong PLDS còn có ý nghĩa rất nhân văn là “bảo vệ sức khỏe, thực hiện các biện pháp phòng ngừa bệnh nhiễm khuẩn sinh sản, bệnh lây truyền qua đường tình dục, phòng chống HIV/AIDS và thực hiện các nghĩa vụ khác liên quan đến SKSS”.

Việc gắn chặt quyền lợi và nghĩa vụ này giúp cho công tác tuyên truyền vận động người dân được thuận lợi hơn rất nhiều, không có chuyện hiểu lầm như trước đây.

Hiện nay, hiện tượng nhiều gia đình khá giả sinh con thứ 3 và cho rằng mình có điều kiện thì sinh, không ảnh hưởng gì đến ai. Ông có ý kiến gì về việc này?

- Trong khoảng 10 năm trở lại đây, tỉ lệ sinh con thứ 3 giảm nhiều, từ hơn 30% xuống còn hơn 16%. Tuy nhiên, năm 2007 – 2008 tỉ lệ này có gia tăng. Theo thống kê của ngành dân số năm 2008, số trẻ sinh ra đã tăng 5% so với 2007, trong đó số trẻ là con thứ 3 trở lên tăng 10% so với năm 2007. Trong số những trẻ sinh ra là con thứ 3 trở lên có một bộ phận là con của những gia đình khá giả. Hiện tượng này tuy không chiếm ưu thế và tỷ lệ không cao nhưng cũng có thể thấy kết quả giảm sinh ở nước ta chưa thật vững chắc, tâm lý tập quán của người dân vẫn thích sinh nhiều và thích sinh con trai.

Có những người cho rằng, việc sinh thêm con không ảnh hưởng gì đến người khác. Thực chất cái không ảnh hưởng ấy có thể là chỉ đối với cá nhân người đó và gia đình của họ, còn đứng về vĩ mô thì 1 đứa trẻ sinh ra có ảnh hưởng tới cộng đồng, tới những người xung quanh.

Xin ông cho biết đã và sẽ có những chế tài gì đối với đảng viên sinh con thứ 3?

- Thời gian qua, có một số Đảng viên vi phạm chính sách DS - KHHGĐ. Tuy nhiên, so với tổng số chung thì nó chỉ chiếm một số lượng rất nhỏ. Nhưng dù ở lượng rất nhỏ đi chăng nữa thì đấy là bộ phận tiên phong của xã hội không được phép làm như vậy. Nếu như trong số 100 người vi phạm thì dù chỉ 1 người trong số họ là đảng viên thì cũng là nhiều. Trường hợp cán bộ, đảng viên vi phạm chính sách DS - KHHGĐ trở thành gương xấu và ý nghĩa tuyên truyền giáo dục, thuyết phục về công tác này sẽ giảm đi, làm giảm tác dụng lôi cuốn, tác dụng lan tỏa của cuộc vận động.

Bộ Chính trị đã ban hành Quy định số 94 QĐ/TW ngày 15/10/2007 về xử lý vi phạm Đảng viên, trong đó có vi phạm về chính sách DS-KHHGĐ và tiếp đó Uỷ ban Kiểm tra TW đã có hướng dẫn số 11, ngày 24/3/2008 hướng dẫn cụ thể về việc thi hành những đảng viên phải xử lý vi phạm trong đó có vi phạm về DS -KHHGĐ. Theo đó, đảng viên sinh con thứ 3 sẽ bị cảnh cáo, đối với cán bộ giữ chức vụ lãnh đạo sẽ bị cách chức; sinh con thứ 4 sẽ bị khai trừ. Vừa qua, đã có một đồng chí là Bí thư cấp thành phố (thuộc tỉnh) bị cách chức vì sinh con thứ 3.

Với các cán bộ, công chức, viên chức, việc thực hiện chính sách DS-KHHGĐ cần được thực hiện như thế nào?

- Thực hiện Quy định 94 cũng như hướng dẫn số 11 của Đảng cần được thể chế hóa bằng những văn bản của Nhà nước. Chính vì thế, Bộ Y tế (cụ thể là Tổng cục DS - KHHGĐ) được giao nhiệm vụ tham mưu trình Chính phủ Nghị định về xử lý vi phạm đối với cán bộ, công chức, viên chức khi vi phạm chính sách DS - KHHGĐ.

Theo đó, chúng tôi xây dựng theo hình thức, đối với cán bộ công chức, viên chức sinh con thứ 3 sẽ bị cách chức nếu như đang giữ chức vụ lãnh đạo và sẽ bị cảnh cáo nếu không giữ cương vị lãnh đạo; sẽ không đề bạt bổ nhiệm vào những vị trí lãnh đạo đối với những người vi phạm chính sách DS - KHHGĐ. Ngoài ra sẽ không được chuyển ngạch công chức, kéo dài thời gian nâng lương... đối với những cán bộ công chức, viên chức vi phạm và nếu cố tình sinh đến con thứ 4 có thể sẽ bị buộc thôi việc.

Vậy đối với người dân thì sao, thưa ông?

- Tôi xin nhắc lại rằng, chúng ta luôn luôn chủ trương tuyên truyền, vận động, giáo dục thuyết phục để mỗi người dân tự nguyện, tự giác chấp hành chính sách của Đảng và Nhà nước, phải làm sao cho đây là ý Đảng, là Pháp lệnh của Uỷ ban thường vụ Quốc hội nhưng cũng đồng thời trở thành ý nguyện của nhân dân, của mỗi người, mỗi cặp vợ chồng và của cả cộng đồng và như vậy công tác DS -KHHGĐ mới bền vững được.

-  Xin cảm ơn ông!

Hà Thư (thực hiện)