Sửa đổi Luật giao thông đường bộ năm 2001: Thừa hướng dẫn, thiếu thực tế

Bên cạnh đó, nó cũng là nguyên nhân để những người thực thi pháp luật “lách luật” gây phiền hà, nhũng nhiễu nhân dân.

Đến khi sửa luật, vẫn chưa đủ hướng dẫn thi hành

Theo dự kiến, ngày 24/7, Ủy ban Thường vụ Quốc hội sẽ tiến hành họp, thảo luận dự án Luật giao thông đường bộ sửa đổi (Luật GTĐBSĐ). Tuy nhiên, quá nhiều vấn đề đặt ra với việc sửa đổi lần này, đặc biệt về các chế tài xử lý và hướng dẫn thực thi.

Trao đổi với PV GĐ&XH sáng 22/7, TS. Trịnh Minh Hiền - Vụ trưởng Vụ Pháp chế (Bộ GTVT) kiêm Tổ trưởng Tổ biên tập Luật GTĐBSĐ thẳng thắn thừa nhận: Trong suốt hơn 7 năm thi hành Luật Giao thông đường bộ, chúng ta đã ban hành 190 văn bản hướng dẫn. Điều này đã gây khó khăn cho các cơ quan thực thi. Tuy nhiên, việc ban hành này đã phản ánh sự cập nhật, điều chỉnh các quan hệ xã hội mới phát sinh cần quy định cụ thể.

Bà Hiền cũng cho rằng, trong số 190 văn bản hướng dẫn này có nhiều văn bản “chất lượng thấp”, mới thực thi đã phải tiến hành sửa đổi. Điển hình là Nghị định 152/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ, mới ban hành chưa được một năm đã phải sửa đổi. Thậm chí có văn bản mâu thuẫn với văn bản pháp luật khác nên phải sửa đổi, bổ sung nhiều lần như nghị định về điều kiện kinh doanh vận tải. Điều này thể hiện việc ban hành văn bản hướng dẫn chưa sát thực tế.

Đã hơn 7 năm trôi qua từ khi Luật giao thông đường bộ có hiệu lực, đến nay vẫn còn một số văn bản hướng dẫn chưa được ban hành. Cụ thể như: Thông tư liên tịch giữa Bộ GTVT, Bộ Tài chính và Bộ Xây dựng hướng dẫn chi phí thẩm định an toàn giao thông; Thông tư liên tịch giữa Bộ GTVT và Bộ Công an về tổ chức thẩm định an toàn giao thông công trình đường bộ trước khi đưa vào khai thác... Ngoài ra, còn nhiều văn bản quy định về tiêu chuẩn sức khoẻ đào tạo, sát hạch và cấp giấy phép lái xe cho người tàn tật vẫn chưa được ban hành. Mặt khác, một số tỉnh, thành đã “tự ý” ban hành văn bản quy phạm pháp luật quy định về tốc độ cho xe cơ giới tham gia giao thông trên địa bàn, là trái thẩm quyền, rồi quy định về tổ chức của thanh tra giao thông cấp Cục chưa đáp ứng yêu cầu thực tế, đã làm rối thêm vấn đề.

Trao đổi với GĐ&XH, ông Nguyễn Mạnh Hùng - Chủ tịch Hiệp hội Vận tải ôtô Việt Nam cho biết: Luật giao thông đường bộ năm 2001 chỉ tập chung chủ yếu vào đảm bảo an toàn giao thông, mà “quên” một số vấn đề khác cực kỳ quan trọng như, cụ thể hoá điều kiện kinh doanh vận tải đường bộ, cơ sở hạ tầng và kết cấu giao thông... Vì thế, sửa đổi luật lần này cần phải cụ thể hoá, đưa vào luật nhiều quy định chi tiết hơn nữa để giảm các văn bản hướng dẫn, tránh luật khung, luật ống và chậm ban hành văn bản hướng dẫn.

Nhiều quy định không được chấp hành

Vẫn theo ông Hùng, để luật này đi vào cuộc sống và có “tuổi thọ” lâu hơn, đòi hỏi Ban soạn thảo cần lấy ý kiến rộng rãi hơn nữa, đặc biệt là sau khi có sự thẩm tra của Ủy ban Thường vụ Quốc hội. “Việc lấy ý kiến của các Hiệp hội là rất quan trọng, nhưng việc có tiếp thu và đưa vào luật còn quan trọng hơn. Có được như vậy thì việc thực thi mới đảm bảo đi vào cuộc sống mà không vấp phải sự phản ứng của dư luận xã hội”.

Bên cạnh đó, hiện nay Luật giao thông đường bộ vẫn còn nhiều “khoảng trống” về vận tải hành khách. Thực tế hoạt động vận tải hành khách hiện nay vẫn tồn tại nhiều vấn đề bức xúc, việc chấp hành các quy định về vận tải bị buông lỏng. Ví như, có mấy ai đi kiểm tra xem có bao nhiêu xe khách thực hiện nghiêm tiêu chuẩn về xe khách chất lượng cao hay không, trong khi đa số xe khách vẫn “vận dụng” tiêu chuẩn này để tăng giá xe theo chuẩn chất lượng cao, khi mà chất lượng chỉ đáng trung bình?

Ông Lê Hồng Sơn - Cục trưởng Cục kiểm tra văn bản quy phạm pháp luật (Bộ Tư pháp) có “kháng nghị” cụ thể, khi trao đổi với GĐ&XH: Với một bộ luật được ra đời mà có đến 190 văn bản hướng dẫn là điều tối kỵ và đáng buồn. Bên cạnh đó, điều này cũng trái với tinh thần của Luật ban hành các văn bản quy phạm pháp luật là “Luật phải quy định cụ thể, nhằm thực thi được ngay. Trường hợp thực sự cần thiết mới hướng dẫn nhưng phải có lộ trình, thời gian cụ thể”.

Thế nhưng, cho đến hôm nay khi luật GTĐBSĐ vẫn còn “nợ” các văn bản hướng dẫn quan trọng. Phải làm rõ trách nhiệm trong quản lý của cá nhân, đơn vị. Mặt khác, một loạt các quy định trong quản lý vẫn chưa được thực tế kiểm nghiệm, nay lại sửa luật liệu có ổn không?

Hồng Sơn